ZU NETE PANPIH SIAM NI. Agelh ~ Kham Sian Muang

Date:

ZU NETE PANPIH SIAM NI

Agelh​​ ~​​ Kham Sian Muang

 

Thupatna​​           

I bangkua ciat ah zu hangin siatna tampi piang khin a, tua gu ado dingin tun i kipat kei leh ki zekai ding hi. I mipih zu nete,​​ ei mau mahin i panpih kul ​​ ahih manin, ‘Zu nete panpih zia ding’ ki kum khawm ni.​​ 

  ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​​​ I. Bang hanga zu kine ai tam  ​​ ​​ ​​ ​​​​ Alcohol anonymous te​​ muhna ah “Zu in tanau neilo, mi khempeuhin zu ne thei, zu ne gui leh bawng om a, zu ne innkuan beh leh phungsung pan aa a khangkhia tate atam zaw zu ne mi suak pha diak hi,” ci uh hi. Ahang pawlkhat en lai leng;​​ 

  • Khangthakte’ ngeina hi ci-a zu a ne tampi om hi ​​ 

  • Maizum sel na peuh, hansan zawk na’ng peuh in zu ne zong ki om hi​​ 

  • Gualbatna’ng ci-in zu ne zong om hi.​​ 

  • Zu nek na pen pasal vai hi ci-a a ne zong ki om hi

  • Lunglen, lungzuan luat mana zu ne zong tampi om hi​​ 

  • Mantaai lua, hun awng hauhluat manin cimthoihna peuh a zu a ne zong om hi​​ 

  • Ngim leh tup tangtung lo, ki sungsiat luat man a zu ne zong tam mahmah hi​​ 

  • Zu ciapnop man peuh in ne aa a zongsang suak zong om hi​​ 

  • Lawmte’n ​​ ne tah ci-in ​​ zu ne zong om hi

II.​​ Siatna a piang sak zuZu huanten zu a cilh zawk na’ng, ekleiza, khedap cihte tawh huan uh a, ki kham baih in, natna hong pia baih a zong hong si sak baih hi. Zu hanga siatnate: ​​ 

  • Pumzaw, sinnatna, cancer, gilpinatnate piangsak a, zu nak kham luat​​ ciang bang khuaksung sazang ciaptehna cell 2000 ta bang kitat, lung am sak, khuak man nawn lo in hai sak hi

  • Zu sawt a ne te a mel uh kikhel in, hong vom uh a, a ci uh lingin, a sawtlo-in hong si uh hi

  • Ciaptehtheihna susia naupang bangkik thei uh hi​​ 

  • Kamsung cancer ngahthei, nak dan haksa sak hi​​ 

  • An kamlimlohna leh thakiamna, vitamin kisam sisan hatnawn lo

  • Zu lungvei khat amah le amah kithat nuam hi​​ 

  • Ki tot ki laina nisim in piangden, innkuan kitot, nupa​​ ki khenna tam semsem

  • Liamna leh ki thahna nisim in piang den

  • Upkhialhna neiden, nupa kal kitelkhial den, numei pasal lam hatlohna piangsak,​​ 

  • Numei buan na tam semsem, khualakta-zawlta neihna tam semsem

  • Guktak sakvaakna tam semsem

  • Motor/ cycle ki bung tuah​​ siatna tam semsem

  • Mi zawngkhal tam semsem​​ 

  • Zawnna leh ngauna khang; innkuan summuhna kang, nasep sunsun sup lawh

  • Melsia sak in hong teksuah sak​​ 

  • I ngim leh tupnate hong guksak

  • Nu leh pate khitui luang in khakham vei uh a, taten ki kamsiat lawh​​ 

  • Tate pilna​​ lam leh a khuasakzia ding uh ki khual, kidon nawn lo

  • Biakinn hong kihta sak in, Pasian mindai sak​​ 

  • Zu nete suanlekhakte leitungah misia, milipkhapte (chief victims) suak ​​ 

  • Nu leh pate’n tanu/pate ki samsiakha​​ 

  • Zu kham leng pauloh ding pi pau sakin seploh​​ bawlloh ding pi semsak bawlsak gamta sak thei ahih manin anung ciang maizumna supna liauna kituak thei hi.​​ 

  • It mahmah zi le ta tapeuh kivat gawpthei hi.​​ 

  • Zahtak ding nu leh pa peuh kidawng sak thei hi.​​ 

  • Lungkham lua a, si sangin lungnop zonna-in mi tam kisi zaw hi.

III. Zu nete pianzia pawl khat​​ 

  • Amau le amau mawh kisa, khial ki sa uh hi

  • Amau thatang hanciamna tawh kidek zolo uh-a, ahi zong zu ne pa/nu (alcoholic) ci-a i sap ding za dah uh hi

  • Zu nek khawl thei lo uh a, cihmawh manin a innkuanpihte, a boss te leh nu leh pate peuh mawhsak thei uh a, a hehpihhuai, a panpihhuai zu nete hi uh hi  ​​​​ 

  • Zu nete’n a lungsimtawngvuah, kei pen mite nawlkhin-thusiploh, zu nepa/nu hi ing ci-in amau leh amau ki sungsia den uh hi​​ 

  • Zu ne khat ii lungsim sungah, mite’n kei ‘hehpihhuai hong sa ding hi,’ cih sangin, kei pen ‘zu ne thei mi,’ ‘natna a nei mi’ hi ci-a,​​ hong telsiam ding uh lam-en zaw uh hi.​​ 

  • Zu nenete pen a damlo, mibanglote hi lo-in, natnanei, zu lo tawh a hi thei ngiat lote hi zaw uh hi

  • Zu neten zahtak a thupit bawlna lunggulh mahmah uh a, zahkona leh tai lala a thu ki hilh pen za dah uh hi

  • Zu nene sate tawmvei sung ne lo in ki dek leh om zo nawnlo in, lingmang uh hi. Zu lo tawh nuntak ding cih thadah a duhna uh khang semsem zaw hi ​​ 

IV. Zu nete panpih zia ding deih pulak na

1. Zu nete i panpih ma theihhuai thu pawl khat ​​ 

  • Zu nete lak a nasep pen siam​​ a ki vak mahmah kul hi​​ 

  • Ut zawk man a zu ne tamlo a, tawmvei sung lungnop ngah pak ahih manun a ne kha bek hi uh a, nawn khin lo-in i ki thuahpih ding hi zaw hi

  • Zu nete’n thupit bawlna leh zahtak bawlna lunggulh uh hi.​​ 

  • Ei ut hun in zu nekna pan a​​ kikhel ding uh lamen pah kei ni, hunsaupi lak kisam hi

  • Zu ne-zukham den mite dop mahmah kul hi, ahangin lungsim cina mite ahih manun dop mahmah kul hi

  • Counseling i piak ding lunggulh na tawh hong paite, ei tawh kamkum nuam hi a, thu dotdot kul dihdih lo hi. A puak uh haksaknate i gen khiatsak ding thupi hi​​ 

  • Counselorte’n zukhamte omzia te lamdang sa a i omloh ding thu pi hi. Gtn. A luak u ciang, lu le taw mel sel lo a hong om uh ciang etc. ​​ 

  • Zu nek na pan a kikhel/piangthakte zu nete’n muang uh a, tua mite’n counseling pia leh zong a thugente umbaih/sangsiam baih uh hi

  • Phones, online, leh lai khak cihte tawh zu nete counseling piak sangin maitang ki muh ngiat (face to face) hoih a, huntampi piak kul hi​​ 

  • Jesu’n singlamteh tungah zu nete kikhel na’ng sepsak zo​​ cih i phawk sak ding thupi hi

  • Zu nek nawn loh na’ng zu nepa/nu i khensatna a thupit pen lam i tel gen mahmah ding thupi hi

 

2. Pasian’ nasem te theih ding ​​ 

  • Zu leh zunete dan sinbeh, kanbeh ding kisam hi​​ 

  • Zu nene-te theihsiam in sansiam sawm ni

  • Zu nete tawh huntampi lak sawm ni

  • Zu hoihlohna, alau huaina te biakinn ah, mundang ah hangsan tak in gen, pulak ni

  • Zu nene-te ading itna tawh thu ngetsak den ni​​ 

  • Zu nene-te nasep, maban khat pia in guat sawm ni. gtn. Gan khawi na, Nasep na ah makaih/nasep pihna cih​​ te ​​ 

  • Zu nete’n bang hangin zune, ahang, athu tel in kan sawm masa ni​​ 

  • Zu nete’n paupih ding, counseling piak ding a ut kei leh pau pih nai dah ni​​ 

  • Zu nete’ i siamna, a ki vak na uh khat peuhpeuh panin phat in pahtawi siam ni

  • Zu nete’ lungsimnatna, a sung tawng vua om thu te hong gen ciang lungduai tak in a thugen te uh ngaih sak ni​​ 

  • Zu nene-te a tamzaw khangnote ahih manin khangnote dan (youth culture) tampi sin beh-in kanbeh sawm ni

  • Zu nete’ innah lengla zel in kizopna bawl den ni ​​ 

  • Zu nete Lai Siangtho tawh kituak, thuthukte genpih in itna tawh panpih ni

  • Zu nepa/nu bek counseling piak ahoih mah bangin, a innkuanpihte zong counseling piak kul hi

  • Zu ne pa/nu pastor, Pasian’ nasem ten i zahtak bawl ding kisam mahmah hi

  • Zu ne pa/nu tawh ki lawmta a i ki maingap ding thu pi hi ​​ 

  • Zu nete’ tung, itna bulphuh in nasem ni, Lai Siangtho zangin dan pia pahpah kei ni

 

3. Pawlpi mite theih ding​​ 

  • Pawlpi sungah zunene-te sangsiam, telsiam a tavuan piak siam ding ki sam hi

  • Zu nek na ahang, zu​​ i lauhuainate tel in mikimin i thu don ding ki sam hi

  • Pawlpi sungah zunete i thanemnate sangsiamin a hih na bangbang un telsiam sawm ni

  • Zu nene-te ading camping, tintan te follow tawh kician tak in neihsak zelzel ding ki sam hi

  • Pawlpimi te leh makai ten zunete danpiak ziauziau ding hi lo hi​​ 

  • Pawlpi sungah a thahat te bek tawh nitum lo-in, zune ne, biakinn hong tung zolo te hong ki khel nang hanciam ciat ni ​​ 

  • Kipuahpha in Pasian nai in thungetna tawh kipan ni.​​ 

4. Zu ne nu/pa ii innkuanpih-te theih ding ​​ 

  • Zu thu leh zu nete dan kanbeh theihbeh sawm in

  • Zu nene nu/pa nang innkuan pih mah hi-a, nang na vei masak ding ahi hi

  • Innkuan sung kha lam picin semsem nang hanciam, thupi sak in​​ 

  • Zu nete danpia (punish), ko sia lo in itna tak ​​ tawh ahih na bang un​​ sangsiam in

  • Nu leh pate’n Pasian zahtak tanu tapate hong pian nang ki ging den ni

  • Zu ne thei na tate leh a ne lo na tate khen tuam lo-in a ki bangin it veve in

  • Nu leh pate’n tate kikhel zia theih siam kul hi​​ 

  • Nu leh pate’n, zu nene i tate lawmhoih, ki thuahpih hoih a ki sap lam uh tel ni​​ 

  • Bangbang in sia taleh zu nete it teitei ni, ahang in, ahi bangbang kici khia-a ki taai lala sangin, itna kilahna in misia khat kheel thei zaw hi​​ 

 

Thukhupna​​   ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​​​  ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​​​ It leh ngaih tampite zu-in hong thah sak khin a, i minam bup in tua hamsiatna i dokhop kul hi. Pau. 24:11 sungah, “Thah dinga a kikaikhia mipa honkhia inla, sih nading mun a zuan mipa lehkaih ​​ kik in.” ci a, Pau. 31:8 in, “Thu a gen theilo mite ading thu gensak inla, ahuhding omlo mite panpih in,” a cih bangin siatna lam a tawn i mipih te vei ni. Lai sim mimal tungah a ithuai lote nangawn it zawhna lungtang​​ Pasian in​​ hong pia ta hen. ​​ 

 

Etkak laibute:

  • Clinebell Jr, Howard.​​ Understanding and Counseling the Alcoholic:​​ Through Religions and​​  Psychology.​​ New York: Abingdon Press, 1968.​​ 

  • Collins, Gary R.​​ Christian Counseling: A Comprehensive Guide.​​ Nashville: Thomas​​ Nelson, 2007.

  • Ezung S, Ekonthung.​​ Alcoholism Among Married Couples​​ Ministerial Challenges.​​ Wokha: S. Ekonthung Ezung, 2013.​​ 

  • Graham, Billy.​​ The Billy Graham Christian Worker's Hand​​ Book.​​ Minneapolis: World​​ Wide Publications, 1978.​​ 

  • Hearn, C. Aubrey.​​ Alcohol and Christian Influence.​​ Nashville: Convention Press,​​ 1957.​​ 

  • Ngul Khan Pau, Jamang.​​ Youth Culture.​​ Dimapur: NIDS, 2012.​​ 

  • Pau, Gin Sian. “Self Control,”​​ The Voice of Yangon​​ (2008): 9.

  • Pum​​ Za Thang, T.​​ Counseling to Alcoholics and Drug Dependents.​​ Churachandpur: Lamka​​ Rehabilitations and Research Center, 1994.​​ 

1

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related