Tuikhuk Khat A Om Hi (There Is a Fountain). Agelh~Zam Khat Kham

Date:

Tuikhuk Khat A Om Hi

There Is a Fountain

(Zechariah 13:2)

Agelh~Zam Khat Kham

William Cowper (1731-1800)                                                     Early American Melody

                                                                           Arranged by Lowell Mason (1792-1872)

            Hih la a phuakpa William Cowper​​ (Kooper ci-in kisim)​​ pen English classic literary circle-a mite’ zahtaak mahmah khat ahi hi. Alexander Pope (1688-1744) leh Percy Bysshe Shelley (1792-1822) te’ hun kikal sung tenga English laigelh​​ siam minthangpen khat-a kiciamteh ahi hi. Leitung thu-a a gelh laite lakah Mangkam-a Greek novel Homer a teikhiat zong khat ahi hi. A la phuah​​ (poem)​​ lakah The Task minthang mahmah a, “John Gilpin”​​ a cih poem bang a kideih mahmah khat ahi hi.

           

Cowper bel England gam Great Berkhamstead ah November 15, 1731 ni-in suak hi. A pa Pasian’ nasem khat hi a, a nu bel kumpi nam sung pan-a piang khat ahi hi. A neu lai tawntung a pumpi dam lo het lo a, a lungsim zong nehno mahmah den hi. Tua banga lungsim kho zo lo a a omna zong kum 6 bek a phak lai-a a it mahmah a nu in a sihsan man hi deuh hi. A sih kuan nangawnin a nu in a sihsan mawkna hangin dah lo kap lo-in ni khat zong tum ngei nai lo hi, ci ngeungau mawk hi.

            A neu lai-in upadi​​ (law)​​ sin dingin a pa’n pantah hi. A laisinna khempeuh a zawh ciangin a laivuanpi ding kihta lua mahmah a, a lungsim kisia zo phial-in gui-awklup ding nangawn sawm ngei hi. Kha 18 sung mihai kepna ah kikem hi. Tua mun ah a om sungin ni khat Laisiangtho sima, Romans 3:25 ah,​​ “Ama sisan upna tungtawnin thoihdamna-a kithoihna in Pasian in amah hong pia hi”​​ (ZIV)​​ a cihna mun simkha hi. Hih Laisiangtho mun a simkhakna tungtawnin Zeisu Khazih tawh kizopna taktak hong nei thei a, a mawhna khempeuh a maina hong phawk hi. Tua pen 1764 kum hi a, ama’ kum 33 pha ta hi.

            A pianthak khit, a lungsim kisiatna pana a damkik khit ciangin Reverend Morley Unwin-te inn kuan tawh hong kithei a, tuate innkuan in nakpi-in panpih uh hi. Reverend Unwin a sih khit ciang nangawnin a zi Cowper adingin a lawm hoihpen in omsuaka a sih dongin kem den hi.

            1767 kuma Reverend Unwin a sih ciangin “Lamdang Lua Hi, Ong Hehpihna” (Amazing Grace)​​ a phuakpa John Newton in Reverend Unwin’ zi le tate leh William Cowper mahmah ama’ omna Olney ah a kisuan nadingun zol hi. Tua mun pen Newton in Anglican pawlpi khat kema pastor a sepna mun ahi hi. Tua lai mah ah hih laphuak minthang tegel ki-it mahmah uh a, kum 20 val sung kikhawl uh hi. Tua banga a kithuahna panun 1799 kumin Olney Hymns kici labu minthang mahmah khat hong khenkhia uh hi. Tua labu sungah la dawng 349 oma, tuate lakah dawng 67 Cowper’ phuah hi-in, a dang khempeuh Newton’ phuah ahi hi.​​ “O For a Closer Walk With God”​​ a kici la zong William Cowper phuah mah ahi hi.

           ​​ 

“Tuikhuk Khat A Om Hi”​​ a cih la thulu pen a tungin​​ “Peace for the Fountain Opened”​​ kici hi. Cowper’ phuah late lakah a kideihpen khat hi a, Zeisu Khazih sihna hangin mawhmai nadinga kisam khempeuh kizosiang taktak hi, cih hong telsak phadeuh hi. Thuciam Lui sunga Zechariah 13:1 a,​​ “Tua ni ciangin David innkuan leh Jerusalem khua-a teng mite a mawhna uh leh a siantho lohnate panun a sawpsiang dingin tuikhuk khat kihong ding hi” (Kei’ own translation)​​ a cihna mun bulphuh-a kiphuak ahi hi. Ephesians 2:13 tawh kizawitawn mahmah hi.

            A nuntak sung tawntung lungsim gimna​​ (melancholia)​​ in bawlsia mahmah hi. Tua bang hun ciangin amah leh amah thah a kisawm hun zong om mai hi. Ama’ phuah late lakah a ngaih phadeuh late tua bang hun khit cianga a phuah hi sezen hi. A sihkhiat dong Pasian in nungngatsan kha ding cih a patauhna pan suakta zo mahmah lo mawk hi. Ahi zongin a sih madeuh-in a lupna tungah a mai tai mahmah-in om-a,​​ “Vantung kongkhak hong kikhaksan het kei taktak mawk veh e”​​ ci hi. A pumpi zawngkhal dena a lungsim a kip loh hangin mi tampite a hehnem ding leh tha a pia ding lai tampi gelh-a la tampi a phuak dinga Pasian’zat mi thupi mahmah khat ahi hi.

            Hih la a aw bel England gama kiphuak hi lo-in America gam kiphuh cil lai hunte a kisasa la-aw khat a kila ahi hi.​​ “Father of American Church and​​ Public-School​​ Music”​​ kici zawzen Lowell Mason in arrangment a bawl ahi hi. Amah January 8, 1792 ni-in​​ America gam Medfield, Massachusetts ah suak hi. A khangno lai-in Savannah, Georgia ah tenga, 1827 kumin Boston ah kisuan-a, tua lai-ah a ten sungin Boston School of Music phuan hi. Boston-a sangte ah music a kisin nadingin a phuangkhiapa ahi hi.

            Tua khit ciangin Europe gam lamah zin-a laihilhzia sin hi. America a tunkik ciangin music kikhoppite vaikhawma mite in paakta-in mi zo mahmah hi. 1851 kumin New York City ah kituah a, tua lai-ah hymn leh la tampi kaikhawmin khenkhia hi. La-aw dawng 700 val phuak h,i ci-in kiciamteh a, tuate lakah hih la, “Vanglian Kumpipa Hong Sihna” (When I Survey the Wondrous Cross) ​​ banah,​​ “Vuuk Paakna Gam Mual Panin” (From Greenland’s Icy Mountain), “Nang Tawh Naizaw Nuam Ing” (Nearer My God to Thee), cihte kihel hi.​​ “Leitung Lungdam Topa Hong Pai” (Joy To the World)​​ la a gualpa​​ (arranger)​​ zong hi lai hi, a aw bel George F. Handel’ (1685-1759) phuah hi, kici hi. 1855 kumin New York University in Doctor of Music degree pia a, America gama sang khatpeuh in tua bang degree a piak masaknapen ahi hi.

 

Sih khuk a dimin ki hong a, Sisan tui bang luang hi, (Tua si tawh ki phum mawhnei te, Mawhna tawh ki pelh hi. (Mawhna tawh ki pelhhi)2

A si mi mawh pa’n tua sih khuk, A muh ciang a nuam a, (Hih mi bang ka gitloh hang in, Mawhna kipelh theita.(Mawhna kipelh thei ta)2

A liamma-ah hong luangsi pha, Upna ka muh man in, Hong phelna ding itna la pha, Ka sihma teng sa ning,(Ka sih mateng sa ning)2

Nung ciang hih agik I pom teng, Sih han sung om lai in, (Topa hong phel lungdam teng, Vantungah la sa ning, (Vantungah la sa ning)2

It huaituuno na si manpha , Bei hun nei ngei lo ding, Gupna ngah miteng ki khawm ding, Mawh ngei nawnlo ding hi. (Mawhnei nawnlo ding hi)2

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related