TEDIM THU KIH ZAK NA LAI
MAT KHA 1926
The Tiddim Chin Hills News
Bu 7 Nambat 3 |
A SUNG A OM THU TE
Tedim thu kih zak na lai
Leitung mun khempeuh thu
Zahau leh Hualngote sivuai
Khamtung gam simtona thu
Nipi ni sin nah ding lai
TEDIM THU KIH ZAK NA LAI
Ah kih pian 1 akum 1919
Khalkha khua khasimin ah kih bawl hi.
Lai bawlpa----------------------------------Sang Mangpa
Dangka sangte-----------------------------Thuam Hang leh Dam Khup
Kum khat ah man hamu ah hi hi. Khalkha khua Mat kha 1, 1926.
LEITUNG MUN KHEMPEUH THU
Tulkite in Musalamte ah hi uh hi. Amaute in lukhu sen ah khuh uh a ah zite maitang kuamahin ah mu zo kei hi. Ahih hangin tua Tulkite in Mang Kangte ngeina ah zui zaw hi. Pasalte in ah nawp bang in lukhu ah tuam ah khuh uh a, ah zite in mai khup loin lampi pai a pasal dang tawh a lam thei hi. Ahih hang in Tapidaw ah suak ding ci in muanmawna ah om kei hi.
Khat vei vei aaksi kia ih mu thei hi. Tua aaksi neuh cik a ah tam peen leitung ah ah tung kei hi. Ah tung ma in ah kang gawp hi. Ahih hangin khat vei vei tung a suang lain bang ah hi hi. Tua aaksi kia ah lian peen tu kum Amelika khua ah kih mu hi. Ah kia ciangin lei sung ah pi 1,500 bang ah tum hi. Aaksi ah dum leh a vai pi 200 bang ah pha hi. Tua lung sungah sik vive ah om a mihingte in la a ah zuak ding uh hi.
Nikum in Thu kih Zakna Lai sung ah Izipt kumpipa han khat mu a tua han sungah lam dangna tampi ah ngah hi, kih gelh hi. Tu kumin kumpipa luang kuang sung pan ah la hi. Tua luang puan kih tun ahih ciangin ah thu kei hi. Suang man pha tawh, kham leh ngun tawh kuang sungah tampi ah om hi. Kumpipa a ah si lai takin ah kum kum 18 bek pha hi. Tua han in ni dang lai Izipt vang letna leh sum hauna ah lang sak hi.
Suzite leh Piancite ah kih do lai uh hi. Piancite in tua gam uk dingin mangte dang thu ah pia hi. Ahih hangin gal dona bek piang ahih ciang in thu la kik dingin mangte in ah lungngai uh hi. Suzite in amau gam ah kih uk nuam hi. Sang Mangpa thak Meimiu khua ah omlai hi. Ah zi tu in lam ah pai zo kei hi. Khamtung sivuaizi zawh Khalkha sang Mangpa in gun Khawm khua ah ah dawn ding hi. Meimiu khua ah om lai tak in gal kapte kiangah Khamtung kam ah sin lai hi.
Sente gamah ah kih dote ah kih lem zaw hi. Tu in mang kangte in sente tawh amau gam uk na thu ah kih vaihawm uh hi. Mawlaik khua sak lamah Kamti gam khat ah om hi. Tua gamah innpi pa in ah uk hi. Tu kum kumpipa uk lo gam panin mi suamte in Kamti gam hong pai uh a mi tampi ah suam uh hi. Tua ahih ciangin Mawlaik mangpipa leh galkapte tua uk lo gamah pai in mi suamte dan ah tat uh hi.
Ni kum ah Zangvun Menzipa Hukong gamah pai in dawi sepnah ding mihing ah gote ah hilh hi. Hih ngeina ah zui nawn kei un ah kham hi. A hih hang in mihing te ah go lai uh hi. Menzi pa ah ci na a ah pai zo kei hi. Tua ahih ciangin Mangpipa khat leh galkapte pai uh a dan ah tat uh hi.
Novemba kha kumpipa ah nu ah si hi. Ah si lai takin in ah pian zawh kum 80 pha hi. Tua kha sungah Kawl kumpipa ah khat pen ah zi zong ah si hi. Amah gi lo mah mah a ah pasal bete khempeuh ah that sak hi.
Tu kum Mang Kangte khua ah khua ah dam mah mah mah hi. Kum 35 sung ah England khua ah tu kum ah khua dam peen kum ah hi hi. Suang meihol leh sing lei zolo mizawng te a ding ah haksa mah mah hi.
Novemba kha sungah Kawl pa khat in ah zi tungah ah heh hi. Inn pan pai khia in midang ui khat ah that hi. I nei pa kihta in ah tai hi. Ui that pa in ah del hangin ah man zo kei hi. Ah khua ciah in mei tawh ah hal a inn 35 ah kang gawp hi. Tua ciangin ah zite ah tate teng tuang sakin khua dangah ah pai hi. Lampi ah ah tate nih ah that hi. Ah zi in ah tate ah huh ciangin ah zi zong ah sat hi. Tua ciangin ah khua ciah a, lai hilh sia ah hi hi. Tua ciangin lau a siampipa innah ah tai hangin khuapihte in ah man a Mangpipa in ah that sak hi.
Tedim uk sung ah leh Phalam uk sungah lai sin sang inn ah ngen kei lai hi. Ahih hangin Khalkha uksung ah tu kum khuapi nih in sang inn ah ngen zo hi.
Mang Kangte in galkapte mang sak dingin ah lungngai uh hi. Kumpi mi suamte leh mi gi lote dan tat dingin bek om lai ding in mi kim khat ah deih uh hi.
ZAHAU LEH HUALNGOTE SIVUAI
Disemba kha ni 12 ni ah Hualngo Tapidaw le Zahau Tapidaw te in Tibal khua ah kih khawm uh a Sivuai neu ah bawl uh hi. Ni nih bek kih khawm uh a Tapidaw 130 bang ah suak uh hi. Ni simin thum vei kih khawm a thu kih hilh leh la tampi ah sa uh hi. Zinte ah tung ma in Tapidaw khat in sakhi tangin ama sakol a kap kha hi. Tua ahih ciangin sa tampi ah om hi. Kam khat bek zang ahih maninah kam phen nah ding ah om kei hi. Tibual khua ah kih khawpna inn om lo ahih ciangin Tapidaw pa khat innah kah kih khawm uh hi.
Nipi ni khua khangah tapidaw 36 tui sungah kah phum hi. Tua zah sangin ni khat ah tam zaw kah phum ngei kei hi. Ah si dek tak nupi khat hong pai lai takin lampi lik a siapa khat in ah pua hi. Ni tak ciangin Hualngo sia Lal Bawng tui phum sia kah tawih uh hi. Tu in tui phum thei khamtung sia thum ah om hi.
Hualngo Tapidawte in Lushei ngeina bang in zan khua vak ciangin la ah sa uh hi. Zan nih kah om lai tak in pasal 20 bang aak khuang dongin lasa a thu ah ngen uh hi. Ah la sa uh ciangin khuam(khuang) tum uh hangin masa bang in ah lam kei hi.
Amau te in kum khat sung ah Lai Siangtho bu khat Nipi ni simin ah sin uh hi. Ah kih khawp uh ciangin lai leh thu ah kih dong uh hi. Ni kum Mate Lai Siangtho ah ah sin uh hi. Keimah in dotna 32 kah gelh hi. Lai siamte in lai sungah ah gelh uh hi. Ah siamlote kam kih dong hi. Lai gelhna keimah in kah en hi. Mihing tawm bek kah awng sak kei hi. Tu kum amaute in Luka Lai Siangtho ah sin ding hi. Ah siam peente Lusei Lai Siangtho ah pia uh hi.
Ngeina tum dang khat a om hi. Lusei Tapidawte in lasa ah bawl uh hi. Mi khat peuh in Lai ah gelh masa hi. Tua ciangin la zong ah piang sak a mi dangte ah hilh sak hi. Tu in tua bang la sak a mi dangte a hilh sak hi. Tu in tua bang la 300 bang ah om hi. Tua la sa ding haksa lo a mi khempeuh in ah siam uh hi. Tua la, bu sungah guang ngai kei hi.
Vaihawm na thu tampi a om kei hi. Khat in: Nipi ni ah tam nuam lo zin pa Nino ni kih tunpi sak ding hiam tam nuam lo leh ama khialna ah hi hi. Ih tung sak ding hi ah ciamteh uh hi Khat in: Mi si ih vui ciangin ih lam tuak ding hiam Tuak lo, an kih vak bek tuak hi ah ci uh hi. Khat in: An hau khat peuh in Tapidaw dang sam a pawi bawl tuak ding hiam ah lawmte tawh ngeina thu thak piang sak lo ah hi leh tuak hi, ah ci uh hi. Tua tham loin Zahau uk sung Tapidaw upa 9 bang ah kawih uh hi.
Tu in Zahau uk sungah khua 20 sungah Tapidaw ah om hi. Kim khat in bawl siatna ah thuak uh ciangin Lusei uk sungah ah tak uh hangin mi tampi ah om lai hi.
Sang Mang Pa
KHAMTUNG GAM SIMTONA THU
Sizangte, Sukte leh Tedim te in Kumpipa tawh ah ki lem masa uh hi. Kum 1891 kumin hausa liante Zangun khua pai uh a mangte vang liat na leh pil na ah mu uh ciangin lungdam in ciah uh a mangte a zakta zaw uh hi. Tua ciangin Mang pipa in thongkia te a khah khia khin hi. A hih hang in mi gi lo te in sik khau ah tan sak a gal kapte sum leh beel ah guhta lai uh hi. Zan khatah Sizangte in Patzang gal kap khua tum a la tokhom tampi ah la uh hi. Ni dang a mau in sum buk pa khat zong a that hi.
Kum 1892 kumin Kili mangpa in galkap pawl khat tawh Kamhau uk leh Metei gam sung ah ah khual zin hi. Lenikawt khua ah tun khit uh ciangin Gun kan tan a Sumkam te khua ah tung hi. Tua Sumkam in kawl sal ah nei lai hi. Mangpa in kawlte nah kha ding hi, ci in thu ah piak ciangin ah ngai nuam kei hi. Vulte tampi kih khawm uh a gal do bangin ah om hi. Tua ahih ciangin Mangpa leh gal kap mangpa khat khua sungah lut a Sumkam innah tung hi. Kawlte nah kha ding hiam ah dot ciang in kah kha kei ding hi, ah ci hi. Mangpa in: Nah kha kei leh nah naute nih leh Losau hausapa thongah kah khia ding hi, ah ci hangin hausapa ah kihta kei hi. Tua ciangin kam khat bek gen nawn loin Mangte in ah nau nih leh Losau hausapa mat pah a gal kap giakna phual ah ciah uh hi. Khamtungte ah heh mah mah uh hangin bangmah ah hih ngam kei hi. Kawlte ah kha khin khit uh ciangin mangpipa in ah mat sate zong ah kha kik hi.
Ta lai panin Metei gam sungah pai a Phai khua ah tung hi. Khamtung gam ah ciah uh ciang in Thang kai sangah pai uh a Zazuh khua ah suak Khalkha uk ah zo mah mah ahih ciang in ukno ah ding ah haksa zaw hi. Tua tham lo in Khalkhate pil loin Mangte vang letna ah thei zo kei hi. Tua ahih ciangin ah kih do ngei bangin ah kih do nawn lai hi. Tua ciangin gal kapte in kih dona khua pai in ah suamte inn mei tawh ah hal khit uh ciangin zawh tawh in ah kih lem sak kik hi.
Kum 1892 kumin gal kap tampite khang lam Lotaw khua pai in khua khat ah lam uh hi. Tua khua panin gal kap pawl neu te pai kawi kawi a Khamtungte khua khempeuh tung uh a phiang siah ah ngah uh hi. Gal kapte Lotaw khua ah om lai tak in Khamtungte lung khauh loin ah om hi. Ahih hangin ah nasepna ah bei khit ciangin Khalkha khua ah ciah uh ciangin Khamtungte kih pha sak a kuli ah pua nuam kei hi. Gal kap te in haksa pi in Sukhua ah tun ciangin kuli khat bek ah mu zo kei hi. Hausapa in ngeina seh nih kuli man ah ngen hi. Mangpa in ni 7 ah ngak khit ciangin kuli khat bek ah ngah kei hi. Ah heh mah mah a zing sang khua sung ah gal kap 80 tawh ah pai hi. Hausapa inn ah tun ma in hausapa ah tai hi. Khuapih 150 bang teipi leh ciangkut tawi in hausapa innah uum a gal kapte ah zawng sak uh hi. Mangpa in hausapa ah sam sak hang in ah suak nuam kei hi. Ah hausapa in Mangpa thu ngai nuam lo ah theih ciangin khuapihte lung khauh zaw a innah ciah in thau ah la uh hi. Khamtung peuhmah in thau tawi leh kah kap ding hi, ci in Mangpa in thu ah pia ngei hi. Tua ahih ciang in Mangpa in: Nah thau nah innah ciah lo nah hi uh leh kah hong kap ding hi, ah ci hangin ah ngai nuam kei hi. Mangpa in tua thu thum vei ah pia hangin khaupihte in kamphenpa ah nuisan uh hi.
Tua ciang in Mangpa in: Kap un, ci in gal kapte thu ah pia hi. Gal kapte leh Khamtungte ah kap kawn uh hi. Ahih hangin Khamtungte siam lo ahih ciangin mihing nih bek ah kha hi. Khat vei ah kap khit uh ciangin Khamtung te ah tai uh hi. Gal kapte in delh in ah inn mei tawh hala inn sungte ah tai khia ciangin ah kap lum hi. Nai khat khit ciangin Khamtungte gam lakah ah tai khin ah inn she li suah she thum mei ah kang kawp hi. Gal kap khat bek ah si hi. Khamtung luang 35 ah si hi. A zing sang ciang in khua hausapa in ah lut hi. Ni li khit ciang in kulitampi suak uh a gal kapte Khalkha khua ah tung uh hi.
Tua kum in Khalkha hausate in zong Zanggam khua pai suk uh a Menzipa leh Gal kapte tampi ah mu uh hi. Ahih hangin ah ciah uh ciang in ah lawm te in amau thu ah ngai kei hi. Nah kam in tawng thu ah hi hi, ah ci uh hi.
Khalkha uk Thang Thang te in ah lut nai kei hi. Phiangsiah leh thau zong ah pia nuam kei hi. Tua ahih ciangin gal kap apawlte pai uh a khua khempeuh a tung uh hi. Khua khat peuhmah ah tun ciangin thau ah ngen uh hi. Ah kih cing kei leh thau lawng khat tang, inn khat mei tawh a hal hi; Tua ahih ciangin thau tampi ngah a inn tampi mei in ah kang hi. Ahih hangin ni kum gal kap pawl khat ah su gawp dek tak hausa lian ah man zo kei hi.
Tua lai tak in Phalam hausate in Tedim uk leh Khalkha uk hausate Mangte do nah ding in ah hansuah uh hi. Mangte in ah zak uh ciangin Phalam khua ah pai kik hi. Khalkha mangpa in Khalkha khua Thang pai in Khalkha mangpa in Khalkha khua panin ah ding uh hi. Phalamte in ah zak uh ciangin: Kah do ding hi. Kah khua ah hong pai nah hi uh leh ciangkhut tawh kah bawl khia ding hi, ah ci uh hi. Ahih hangin gal kapte in ah khua ah nai uh ciangin meeng meengin ah kih lem uh hi.
Ah hausa liante ah tai uh hangin Mangte in tangpite thu ah pia hi. Ah thu piakna in: Tu nung ciangin Tedimte, Sizangte leh Sukte leh Khalkha tung ah siah nah la nawn kei un. Nah khua pamah gal kap khua kah lam ding a nah gam kah uk ding hi. Nah khut nuai hausa neu hong kap leh tua khuate nah gam ka uk ding hi. Nah khut nuai hausa neu hong ci hi. Phalamate in hih thu ah zak uh ciangin ah lung dam kei hi. Ahih hangin Mangte thu ah mang hi. Khua khal ah bei dek tak ahih ciangin galkapte khua man langin ah lam nuam hi. Kuli 30,000 bang cial a nakpi in ah seem sak hi. Tua ahih ciangin kha nih khit ciangin khua zo a zun kha mangte leh gal kapte in ah khua ah om thei hi.
Tua ahih ciangin mangte thum om a gal kapte khua li ah om hi. Lam lian leh Gun lei zong ah om hi.
NIPA NI SINAH DING LAI
Mat Kha ni 7 ni
Pawlu Mawna Khua ah Pai hi
Sawltak Tangthu 27
11. Komau Itali gamah teembaw tungah pai nang ah ciamteh khit uh ciangin Pawlu leh thong khia dangte Zuliu min nei Awgutu pawl gal kap mangpa khut tungah ah pia hi.
13. Khang lam huih dam tak hong nung ciangin tu in phazo ding hi, ci in umin pai a Kazit gam pam ah gei tawh kih nai ah pai uh hi.
14. Ah sawt lo in Ukiulo kih ci huihpi in sak lam pan nung a teembaw ah muut ciangin thakhatah pai pih a 15. Teembaw in tui huih tuak lo ciangin tha khemin huih nungna lam in zui uh hi. 16. Kawdia kih ci tui sung gam neu bel in pai in ah gun kuang kih siat lo ding nakpi in la a teembaw sungah kah kawih khit ciangin 17 tembaw tanah ding khau tawh ah pum gak uh hi. Saitis tung ah teembaw ah su gawp ding ah lung himawh maninah tembaw puan hem khit uh ciangin huih nungna lam ah pai uh hi. 18. Tui kih lik tawh na kah seem uh ciangin ah zing ciang in vante ah pai khia hi. 19. Ni thum ni ciangin tembaw nate amau khut tawh la in ah pai khia uh hi. 20. Ni leh aksite in sawt veipi mu lo uh a huihpi nakpi ah nung lai ciangin kah suaktanah ding bangmah om kei hi. 21. An ne lo sawt veipi khit ciangin Pawlu in amaute lai zangah ding a: No mihingte aw, kah thu nah ngai uh leh Kazit gam panin pai loin om lecin tua kih siatna nah kih khen kei u leh ah pha hi. 22. Tu in lung nuam in om un. Bang ding hiam ih ci leh teembaw siat longal kuamah nah si kei ding uh hi. 33. Bang hang hiam nah ci uh leh kei hong uk leh kei na kah seem Pasian ah vantung mihing khat in zanah keima kiangah ah vantung mihing khat in zanah keima kiangah dinga: 24 Pawlu aw, nang lung himawh kei in. Keta kumpipa maiah nah tung ding hi. Nang tawh teembaw sung ah pai khawmte kheempeuh Pasian in nang kong pia zo hi, ah ci hi. 25. Tua ahih ciangin mihingte aw, lung nuamin om un. Kei tungah thu hong pia bang ah hih ding hi, Pasian kah muang in kah um hi. 26. Ahih hangin mun khat peuh lei tung ah teembaw kih sia ding hi, Pawlu in ah ci hi.
Khiatna Thu
Pawlu bang hang in Zawma khua ah pai hiam. Kumpipa kiangah zu ah khan zo hi. Zawma khua tai 6000 bang gamla hi. Leitung lam ah haksa lua ahih ciangin tui lam teembaw tung ah tuang hi. Amah tawh Luka leh Tapidaw dang ah pai uh hi. Ah pai na hun phalbi hi a sak lam panin huih nakpi ah nung hi. Tua ahih ciangin dam dam in lei tawh kih nai lam ah pai uh hi. Kazit khua ah ban khit ciangin giahnah ding lei ah om kei hi. Pawlu in: Hih lai takah phalbi lai nah tam un, ah ci hang in ama thu ah ngai nuam kei hi. Huih nakpi nung ahih ciangin teembaw kih sia hi.
13. Khang lam pan huih nung leh teembaw ah huh ding hi. 14. Ukuilo. Sak lam leh ni suahna lam kih kal ah nung hih man ah hi hi. Tua hi in teembaw khang lam ah muut ding hi. Teembaw sungah omte ni tumna lam ah pai nuam hi.
16. Kandia Gam: Tui lak gam neu ah hi hi. Gun kuang: Tembaw khempeuh gun kuang khau tawh khi in ah kai uh hi.
17. Saitis gam: Tua sehnel gam shenel hi a mu ding ah haksa hi. Tua sehnel tungah teembaw tuang leh kih sia ding hi. Puan a kai lai leh teembaw uk pa in tembaw ah uk zo kei ahih ciangin ah hem hi, Khau tawh pum gak hi: Tui kih lok in tembaw lian peen ah sia thei hi. Teembaw kih tham lohnah dingin khau tawh a pum gak hi. Tu lai tak tembaw sik tawh bawl ah hih maninah hih bang in ah bawl nawn kei hi.
18. Teembaw gil lua ahih leh siatnah ding ah lai hi.
21. Pawlu teembaw nasem hi lo hangin Pasian thu thei ahih ciangin huih thu zong ah siam hi.
Pasian in Pawlu kiangah: Kumpipa maiah nah tung ding hi, ci in thu ah pia khit ciang huih pi nung ahih hang in tui ki lok ahih hangin ama thu ah siah sak zo kei hi.
Mat Kha ni 14 ni
Pawlu Teembaw Kih Siatna Thu
Sawltak Tangthu 27
27. Ni sawm leh ni li ni zan ah phak ciangin kote Adiza tuipi sungah mun li lamah pai lai takun zan kim lai tak in gam khat kah nah uh ci in teembaw naseemte in um uh a 28. Tui ah the ciang in lam sawm nih ah pha thei hi. Tawm vei khit ciangin tui ah the kik a lam sawm leh lam nga ah pha ah thei uh hi. 29. Suangpi phukhak ding ah lung hi mawh manun tembaw taw lam panin sik ling li ah khia suk a khua hong vak ding kah muangmaw uh hi. 30. Tembaw nasem te in teembaw pan tai nuam a teembaw lu lam pan sik ling ah khia bang ah kih bawl a gun kuang ah khiat laitakin 31. Pawlu in: Hih mite teembaw tungah om lo leh ote nah suakta kei ding uh hi. ci in gal kap mangpa ah ci hi. 32. Tua ciang in gal kapte in gun kuang khau sat sak a ah khia suk uh hi. 33. Khua ah vak ciangin an ne ding Pawlu in: Note ni sawm leh ni li tawntung tuni dongin an ngawlin gil kialin nah om uh hi. 34. Tua ahih ciang in an ne in kah thum hi. An ne lecin nawpna hong piang ding hi. Bang hang hiam nah ci uh leh, note sam zang khat nangawn kih sia lo ding hi, ci in mi khempeuhte ah hansuah hi. 35. Hih thu ah hilh khit ciangin khomun la a amau maiah Pasian hehpihna ah phat khit ciangin bal neen a an ne hi. 36. Tua ciangin amaute khempeuh in zong lung nuam uh a an an ne uh hi.
37. Tembaw sungah mi khempeuh kih sim leh za nih leh sawm sagih leh gunk pha hi. 38. An ah kham khit uh ciangin buh, tuipi sungah khia uh a teembaw ah zang sak uh hi. 39. Khua ah vak ciangin tua gam thei lo uh hangin tui pemna khat ah mu uh ciangin ah tungah tembaw tung sak zawh leh ah vaihawm uh hi. 40. Sik ling khah khia uh a tuipi sungah ah nusia khit uh ciangin hawhna khaute ah phel uh a teembaw puan huih lakah zalin lei tung lam ah pai sak uh hi. 41. Tua ciangin thong khia mihingte in tui tel a a tai ding ah lung hi mawh manin gal kapte in: That ni, ci in ah hanciam uh hi. 43. Ahih hangin mangpa in Pawlu ah suaktanah ding in ah deih manin gal kapte hanciamna a kho a tel zo mite in kum masa a lei tungah ah pai ding hi. A om lai mite in sing peek tung ahih hangin teembaw nate tung ahih hangin ah pai uh hi. Tua ahih ciangin mi khempeuhte lei tungah ah tung uh hi.
Khiatna Thu
27. Adiza tuipi: Itali gam tawh kih nai tuipi hi. 28. Tui thukna ciamteh dingin khau saupi nei a tua khau dawnah ngen pum ngitpi ah khi hi. Tua ngen tuipi sung ah khiat ciangin ah thukna ah thei uh hi.
29. Sik ling: Ah gik mah mah a tui nuaiah lei tungah ah om lai takin tembaw ah pai zo kei hi. 31. Pasian in amah deih bangin mihing te a suakta sak ding hi. Tembaw nasemte in amau ut bang in kih suakta leh Pasian in mi dangte ah hehpih nuam kei hi.
32. Tua gal kapte teembaw ah hih kei hangin Pawlu thu ah um uh hi. 34. Pawlu thu upna ah lian lai hi. 38. Tua buh Izipt khua panin ah hong pua hi. Zawma khua kiangah lo tampi om lo hi. Zawma mihingte in khua dang panin an ah lei zeel hi.
40. Huihpi ah nung lai tak in sik ling ah tawi zo kei hi. Puan om lo leh teembaw ah hei sak zo kei hi. 42. Gal kapte in thong khiate ah cing lai takin ah tai leh gal kapte zong thahna ah thuak thei hi. Pasian in ah gen khawl mah bang in mihing khempeuh ah suakta uh hi.
Mat khani 21 ni
Pawlu Melita Khua ah om hi.
Sawltak Tangthu 28
1Kah suakta khit uh ciangin tua tui sung gam Melita gam kih ci kah thei uh hi. 2. Guah zu a ah khua dam manin mi pil lote in mei ci in kote khempeuh pha takpi in hong hepih uh hi. 3. Pawlu in sing la a meitungah ah kawih lai takin gul gi lo khat in meisa ah sa in pu suak leh Pawlu khutah tu hi. 4. Tua mi pil lote in ah muh uh ciang in: Hih pa in mi that ah hi takpi zo hi. Tui lian gal panin ah suakta hangin ah hing nah ding thu kih pia kei hi, ci in khat leh khat ah kih kum uh hi. 5. Ahih hangin Pawlu in gul gi lo mei kuang sungah sing khia a bangmah natna ah thuak kei hi. 6. Amah pumpi khempeuh bawk ahih hangin thahkhatin puk a a si ding ahih hang in ci in tua mite sau veipi ah ngak hangun ama tungah ah hawih lo khialhna khat beek ah mu lo ciangin ah lung sim kih khel leh: Hih mipa Pasian ah hi hi, ah ci uh hi.
7 Tua mun tawh kih gamla lo ah kih nai lo pubilu min nei gam sung hausapa omna ah om hi. Tua hausapa in kote hong tung sak a nithum tawntung pha takpi in hong vak hi. 8. Tua Publiu mangpa ah pa na tun in gil san tawh na in ah lum hi. Tua ci na pa kiang ah Pawlu in lut a ah dam sak hi. 9. Tua bang ah hih khit ciangin tua gamah ci nate hong pai uh leh ci damna ah phat sak uh a teembaw sungah kah pai kik uh ciangin kah zat ding uh na khempeuh teembaw sungah ah kawih uh hi.
11 Kha thum khit ciangin Pen min ah hi hih lai gamah Phalbi lai ah om nei Alezandia teembaw ah kote tuang kik uh leh 12. Sizakua khua tungah in ni thum kah om uh hi. 13. Tua san tak pan in pai kik uh ciangin khual paileh Zigium tung uh a ni khat kah om khit uh ciangin khang lam pan huih hong nungin ni nih in Putioli khua kah tung uh hi. 14. Tua khua ah Tapidaw kim khatte kih mu uh leh ni sagih om in ci in amau hong nget na in kah om khit uh ciangin Zawma khua kah tung uh hi. 15. Zawma khua Tapidawte in ko hong pai thu ah zak uh ciangin hong dawn ding a Apiu khua leh Tong Sia khua dongin hong pai uh hi. Pawlu in tua mite ah muh ciangin Pasian hehpihna phatin ah lung dam hi.
Khiatna Thu
1 Melita gam: Tui lak gam neu ah hi hi. Itali gam tawh kih nai hangin Engaland kumipa in ah uk hi. Mang Kang khua lam paite in tua gam ah mu thei hi.
2 Tua khuapih te in khamtung ih pute pate tawh kih bang siamna ah nei kei hi. 3. Tua gul ah khua dam hangin ah si bang hi. Meisa ah thuak ciangin ah nungta kik a Pawlu ah sun nuam hi.
4.Tua pil lo te in khamtung tawh ki bang hi. Na lamdang khat a hih hangin ah thei lo na khat a hih hangin a mu uh ciangin dawi hi a ci uh a a bia nuam uh hi. Mipilte in hih bangin ah lung ngai kei uh hi. Ni dang lai in ah Lutaza khua ah Pawlu in khe na pa ah dam sak ciangin khuapih te in ah bia nuam uh hi.
7.Tua Publiu thu dang kih thei kei hi. Ahih hangin a lung a pha hi.9. Pawlu gim na ah thuak laitak in, thong kia ah hi laitakin, midang te gimna ah lung ngai thei a ah hehpih nuam hi.
11.Phahbi lai huihpi nung a hih ciangin teembaw te a pai zo kei hi. Tu in teembaw lianpi ahih maninah nawp bang in a pai thei a teembaw tawm no bek a sia hi. Alezandia khua Igipt khuapi ah hi hi. Izipt gam lei hawih a hih maninah buh tampi a po thei hi.
14.Putioli khua panin amaute in teembaw pai khia a lei lam ah pai uh ahih ciangin ni sagih ah tam thei hi.
15. Zawma khua Zezusalem khua pan in gam lapi hangin tua khua zongah Tapidaw ah om hi. Tuate in Pawlu hong paina thu a zak uh ciangin lungdam in ah dawn uh hi. Tua a hih ciangin ah sawt vei pi khit ciangin ah ut na Pawlu in ah ngah zo hi. Tapidaw ah suak khit ciangin Zawma khua ah tung nuam hi. Tu in Pasian in hong hehpih zo hi.
Mat kha ni 28 ni
Pawlu Zawma khua ah om hi.
Sawl tak tang thu 28
16. Zawma khua a tun ciangin galkap mang pa in amah ah cing gal kap tawh Pawlu ah inn ah ah om sak hi.
17. Ni thum khit ciangin Pawlu in Zudah upa vaihawmte a khawm khit ciangin: ‘U te naute aw, kei in Zudah mihing pawl mawh sak kei leh ih pate ngei na kah sim mawh kei hangin Zezusalem khua pan kei hong man uh a Zawma mite hong pia uh hi. 18. Amaute in kei hong dong khit uh ciangin si tuak mawh na khat bek ah mu lo ciangin hong kha ding ah ut uh hi. 19. Tua bang a dei in Zudah mihingte a kham ciangin Keta kumpipa kiangah zu kah khan ding hi, kah ci hi. Tua bang kah ci hangin kei pawlte tungah mawhna kawih ding kah hih kei hi. 20. Tua ahih ciangin note hong mu a hong ki hopi dingin kah sam hi. Bang hang hiam nah cih uh leh Itazila te lam et na thu hangin hi sik khau tawh khina kah thuak hi, ah ci hi. 21. Tua mite in: ‘Nang gen nalai Zudah gam pan kah ngah kei uh hi. Tua gam pan ah hong pai ute naute kuamah in nang hong mawh sak kei uh hi. 22. Ahih hangin hih ngei na thu in gam khempeuh ah zah koh thuak kah thei uh ciangin nah upna thu nangma kiangah kah za nuam uh hi,’ a ci uh hi.
23. Ni a cin ciangin mi tampi Pawlu om na hong pai uh leh Pawlu in Topa Pasian gam thu ah gen hangin Zeisu thu up nah ding in Mawsi thu khamna leh Pasian kam sangte thu zangin zing sang ah kih pan ni tak dongin thu hilhin ah han suah hi.
24. Ah kim khat te in Pawlu thu ah um uh hi. Kim khat te a um kei uh hi. 25. Tua bang khat leh khat ah up na kih khat loin ah pai uh hi.
30.Pawlu in kum nih tawn tung a mah khawm sa innah om a ama kiangah hong kum kheempeuh ah sang hi. 31. Kuamah kham nawn lo a Pasian gam thu leh Topa Zeisu thu ah gen hi.
Khiat na thu
17.Pawlu Zawma khua a tun ciangin lung kia in a om mawk loin ah ngeina bangin Zudah mihingte Pasian thu ah hilh masa pen hi. Amau biak na innah pai zo loin ama omna innah upate khawm a Pasian thu leh zeisu thu ah hilh hi.
23. Khua dang bangin Zudah te in Pawlu thu leh Zeisu thu a deih kei uh hi. Tua ahih ciangin Pawlu in Zentailte kiangah ah hilh kik hi.
31.Hih thu in Pawlu a khak pen thu ah hi hi. Pawlu sin a thu Laisiangtho sungah ah om kei hi. Tua ahih ciangin na sep na dang thu leh a sina thu tangthu panin ih thei hi. Zawma khua kum nih a om khit ciangin Kumpipa in Pawlu sam a ah thu ah khen hi. Tapidaw kihta maninah kuamah in Pawlu ah huh ngam kei hi. Ahih hangin ah zo a a kih kha hi.
Thahkhat mahin Tapidaw te om na khua pai kik a Pasian thu leh Zeisu thu ah hilh kik hi. Ah khual zin lai tak in Zawma pawlikte in ah man kik uh a Zawma khua ah paipih kik uh hi. Thong sungah om lai takin Eipe, Kalawte, Pilipi Timawte leh Titu laisiangtho ah gelh hi.
Zawma khua a tun kik ciangin Pitazu in zong ah tung a ah hih in thong sungah ah om hi. Thu kih khen kik ciangin Pawlu lel a sinah ding thu khen na ah thuak hi. Pitazu in zong ah thuak hi. Tua ahih ciangin ni khat in Pawlu leh Pitazu in Singlamteh tungah amau Topa mah bang in sihna ah thuak hi. Tua ahih ciangin Tapidaw upa ah lian pen ah om nawn kei hi. Ahih hangin Zeisu nung zui te ah mang kei hi. Kha simin ah khang sem sem a Pawlu a si zawh kum za nih bang Zawma kumpipa in zong Tapidaw suak a Zawma gam sungah Lawki ah om nawn kei hi. Zeisu a si zawh tu dong in Pawlu sangin ah lian zaw kuamah ah om kei hi. Amah in kumpipa hi lo, kumpipa nasem hi lo. Ahih hangin ah gelh sa laibu mitampi pen in ah zui uh hi.

