TEDIM THU KIH ZAK NA LAI
PIBUAUJI KHA 1923
The Chin Hills News
Bu 4 Shim Na Pi 2. |
A SUNG A OM THU TE
Tedim thu ki zak na lai
Thu ki zak na
Sanda Shing thu 12
Pashian in it na a hihi
TEDEIM THU KIH ZAK NA LAI
A kih pian na kum 1919.
Khalkha khua kha shim in kih bawl hi.
Lai Bawl Pa ------ ------ Sang Mang pa.
A hute ------ ------- ------ Tun En, Dam Shuan.
Kum khat in a man hamu ah hi hi.
Khalkha Khua ------ ----- Pibuaji kha 1, 1923.
____________________________
THU KI ZAK NA
Tu kum kham tung khua bek khua dam lo hi. Atan gam ah ni khat gial hong khia ciangin gial kim khat in Mikang tawi khat leh tawi lang gik a in tawh lo tawh a shiah sak hi.
Amelikan khang lam ah tu kum khat vei jin nak pi ah ling a khua tawh mual tawh ngun tawh ah shiah sak hi.
Ni kum a kih tel sa Kawl gam upa-te shung pan in a tam, pen in Kawl mi ah hi hi. A hih hang in Kajen mi, Sente mi, Mikang mi, leh Mang Kang te in zong ah om uh hi.
Disemba kha Moumiuh gal kap mang pa in gal kap kuan ding in Khamtung ah hong kato hi. Tedim uk shung ah gal kap tam pi ah ngah a amau bu ah kih cing hi. Phalam uk shung ah ah kih cing sa a muh hi. A hih hang in Khalkha uk shung ah gal kap tawm bek ah ngah hi.Khalkha mi hing te in ah pai ngam kei uh hi. A kuan nuam te a nu te a pa te in ah nial uh hi. Tua a hih ciang in Khalkha bu ah kih cing kei hi.
Khalkha Mang pa in a shih khit ciang in Phalam dangka Mangpa in Khalkha khua ah kih khin hi. Tu in Palam khua dangka Mangpa khat thak ah om hi.
Mang kang te leh Tulki te in kih lem nah ding in ah vai hawm lai uh hi. Tukli te in gam saupi ah dei a amau uk shung ah ah om Tapidaw te ah hehpi nuam kei uh hi.A hih hang in Mang Kang te in Nong hehpi nuam kei leh no tawh kah kih tuak nawn kei ding hi, ah ci uh ciang in amau thu ah hawih zaw hi.
Zamani Kumpipa in gam dang ah ah taikhit ciang in a ji ah shih hi.Tu in ama in ji ah nei kik hi.A hih hang in tua a ji in kumpi pa pawl tak tak a hih lo a hih ciang in midang te in ah he uh hi. A hih hang in ama in tua numei ah ngai mah mah ciang-in ah tenpi hi.
Uzawpatai gam a tu kum in an haksa kik ding hi. Bang hang hiam ih ci leh gua tui ah pha kei hi. Zamani uk shung-ah alu bek ah hau uh hi. Lushia gam shung ah an an tawm bek ah om kik hi.Mang Kang te khua ah cik ciang in nuntak na ah awl kik ding hiam kuamah in ah thei kei hi.
Ni kum masa Kawl te in Kumpite tung-ah ah heh mah mah a hih ciang in Kumpite sang in shung ah lai ah shim nuam kei uh hi. amau in sang in dang ah bawl uh hang in tu in tu in tua sang in ah shiah dek dek hi. Bang ding hiam ih ci leh sang shia-te kha shum piak ding ah ngah kei hi. Tua a hih ciang in shia te in na ah sem nuam kei hi. A hih hang ‘in a sawt lo in hih sang in thak a boi ding hi.
Amelikan mi pawl khat in van leng shung-ah nai khat in tai 224 ah tung hi. Tua bang in ih pai thei leng Tedim pan in Zangvung khua nai khat in ih tung ding hi.
Engalan khua ah na sep na tawm bek ah om lai a mi zawng te in gim na a thuak lai hi. Amelikan gam leh a dang gam shung ah nasepna tam zaw hi.
Mal lam Lungle uk shung-ah Tapidaw om lo na khua khat bek ah om kei hi. Tua tham lo in tua khua shung ah Lawki sang in Tapidaw ah tam zaw hi. A hih hang in Lushei lam ah Lal hiKhamtung mihing te in Tapidaw ah shuak nuam kei uh hi.Khua hau sa te shung pan Tapidaw shuak nuam lo tawm bek ah om hi.
_______________________________
SANDA SHING THU -12
Sanda Shing in Tebet gam ah om lai tak in Pashian thu hil a dang te in a gim na thu ah za hi. Tua mihing te in Sanda Shing ah pai ma in ah pai uh hi. Tua shih na thuak mihing te shung pan in a a masa pen in a min Kata shing ah hi hi. A mah in Sanda Shing pawl ah hi ama pa shum hau pa ah hi hi. Ama in u te nau te nei lo a hih ciang in a nu te a pa te in ama hang in a kih muang uh hi. Kata Shing in Sanda shing bang ma in shum tampi ah nei a sang in a pha pen pen na lai shim hi. Ama in a dei na teng ah ngah zo hi. A hi hang in Pashian thu ah thei lo bang in a neu lai tak in biak na thu a zong hi. Khat vei a ama in Pashian thu za a, tawm tawm in ah thei sem sem a Pashian biak na ding ah lung shim shung ah lung ngai a, a nung ciang in a lung shim in thu a man bel ah deih a hih ciang in pai nah ding lam khat bek ah mu hi.
Tua lai tak Kata in Tapidaw ah shuak leh in kuanpi te in ah da mah mah uh a amau in tam vei pi Kata lung ah shiah sak nuam uh hang in ama thu up na ah kip mah mah hi. Tua a hih ciang in a pa in Kata a tawp nang in nungak khat ah khem sak hi. Tua nungak in Kata kiang ah hong pai a kap na tawh Lawki lam ciah nah ding in nakpi ah thum ciang in Kata ah hehpi hi. A hih hang in ah zo nah ding ina Pashian in up na ah pia a: ’Keimah in Jeshu mi kah hih ciang in nang taw kah kih teng kei ding hi, ah ci hi. Tua nung a sawt to in Kata in kuanpi te a in pan in ah hawl khia uh hi. An leh puan lei nah ding in Kata in kuli na ah sem a, a pa nasep te a sem nuam lo ah hi hi. A hih hang in a ma in a mi pawl te Pashian thu hil ding in khua khat pan in khua khat ah ah pai a lian zaw ah sem ding in gim na thuak nang ah shin hi. Ama gam shung ah khua pi leh khua no tampi shung ah Pashian thu ah hil khit ciang in Tebet gam ah pai a ni tampi khit ciang in mual ah ah kato a a pai na gam ah tung hi.
Tebet mihing te in Pashian thu ah deih kei uh a Jeshu a min ah ngai maw mah mah hi. Kuamah Kata thu ah ngai nuam kei hi. A hih hang in a khua ciah ding cik ma in ah ngaih shun kei hi. Hih mihing te in Jeshu thu ah thei nai kei hi, Jeshu in amau tang ding in ama nuntak na ah piak bang in Kata in hong huat sa mihing te in ama it na a thei ding in ama nuntak na ah pia nuam hi. Mihing kim khat te in Kata hehpi uh hang in kuamah in ama thu ah sang nuam kei uh hi. Amah a shih khit ciang in ama nasep na thu kih zah hi.
A tawp na in shih na kah thuak ding hi, ci in Kata in ah thei khawl hi. A tam vei pi Tebet kumpi te in a gam pan in ah hawl khiat nawp hang in Kata Pashian thu a hil ngit nget hi. A hih hang in ni khat ah Shiangham khua hausapa kiang ah paipih uh a gam shung ah lut a Pashian thu ah hil hi, ci in ah maw sak hi. Shih na kah thuak ding hi ci in Kata in ah theih hang in lau lo a hausapa in that nah ding thu ah piak ciang in shih na thuak ding in Pashian in lung kip na ah pia ding ah muang maw hi. Amah in shih na mun ah ah pai lai tak in mi honpi te kiang ah Pashian thu leh Jeshu min up nah ding in mihing te ah han shua hi. Hih thu ah ngai mi khat in a nung ciang in thu ah um hi.
Shih na mun ah tun ciang in amau in Kata puan shut uh a a kih kawt sa shial vun shung khau tawh a khui uh a ni sa shung ah ah a kawih uh hi. A hehpi nuam lo zahko mihing te in ama ah um uh a, shial vun kih ngawm a ama gu ah khiat n aging ah zak ciang in, ah nui san a ama in gim na ah thuak lai tak in a tung ah nuam sak hi. Lai Shiangtho in lei tung ah ama kiang ah ah om hi. Kuamah in la lo pi nithum ni a Kata in a shih dek tak, ci in ah theih ciang in tawl khat ah ama tak lam khut kih khak nah ding in ah thum hi. A kha khit ciang in amah in hih thu Lai Shiangtho shung ah a at hi. Hih puan in Tapidaw a shih nah ding a lup na a hi hiam. A hi hi. A in ni tak ciang in Pashian hehpi na ah phat khit ciang in: Pa keima kha la ta in, ci in thu a nget khit ciang in ah shih ta hi.
Kata a shih na ah en mihing te shung pan in khua upa a lian pen ah om hi. Tua pa in Lai Shiangtho ah muh a a in ah ah pua khit ciang in ah shim hi. Tua pa in Kata gim na ah mu a man in Pashian thu sang ding in a lung ah nem hi. Lai ah shim lai tak in lung dam na ah ngah hi. A sawt vei pi amah in hih thu lung ngai a thu ah um shim hi. A hih hang in gen lo in ah um zo lo, ci in a theih ciang in hausapa kiang ah pai a Tapidaw kah shuak zo hi, ah ci hi. Hausapa in: Shih na nah thuak ding hi, ah ci khit ciang in palik te in shial vun shung ah ah khui ah shi sak uh hi. A hih hang in gimna tawm lua hi, mihing te in ah up man in shi in kil a samah mah in tua upa pum shung ah shun hi. A shih ma in mihing te in ama la a khau tawh khua shung lampi ah ah kai tham lo in ama khe cin nuai ah shing no tawh a shun uh hi. A nung ciang in a ma pum in nin na vawk khia na mun ah vawk khia a shih ding hi ci in a um uh hi. A hih hang in upa in ah shih kei hi, dam dam in a tha a tam sem sem a gampa lak ah ah bawk vak hi. A mah in dam na tak tak ah tun khit ciang in mihing khempeu in lau mah mah a kua mah in ah bawl shiah ngam kei hi. Tua a hih ciang in Sanda Shing in Tebet gam ah tun ciang in tua upa pa mu a Kata na sep na thu ah za hi.
Hi thu bek hi lo a dang thu tampi Sanda Shing in Tebet gam ah ah va za hi. Pashian thu om lo tua gam mihing te a lung ngai ciang in Sanda Shing a heh pi mah mah a: ‘Tua gam shung ah Pashian thu a hil ding in hong sawl hi. Ama aw kah za hi. Kah kita kei hi.Jeshu hang ah tua gam shung ah kah nun tak na kah pai nuam hi,’ a ci hi.
A nung ciang in Sanda Shing in Kata pa tawh a ki muh kik ciang in a tapa gim na leh shih nah thu ah hil ciang in putek in lung nem na tawh ah ngai a, ’Kei zong Pashian thu ka um hi ci in ah gen hi.
__________________________________
PASHIAN IN IT NA AH HI HI
Hih thu teng mihing te thei ding in leitung mihing te in ah thei zo kei uh a hih ciang in mihing a bawl sa te pashian te in mihing te ah huat uh a ah bawl shiah uh hi. Musalman te pashian in he na tawh a dim hi, kih it na tawh khi tuak lo hi.Kawl mi leh Sen te mi a pashian in leitung mihing te ah it kei hi. Tua a hih ciang in kawl mi leh Sent e in ah shih khit uh ciang in nawp na ah ngah ding in na tampi a sem uh hi. Dawi bi ate a pashian in bang taw kih bang ah hi hiam. A mah in leitung ah piang sak khit ciang in tua lei tung a mangngil a ama ah piang sak te in gim na ah thuak hiam, a lung dam hiam. Dawi te in lei tung mihing te a it uh hiam. A it kei uh hi, a mau in an ah duh tawntung uh a mihing te a ci na sak uh hi. Tua a hih ciang in Lawki te in Pashian it na ah thei kei uh hi. Pashian in hong huah hi ci in a um uh hi.
Pashian in it na ah hi, ci in Tapidaw te in a um bek hi.Lai Shiangtho te shung pan in khat bek shung ah Pashian it na thu ah om hi. Mi pawl dang te in Pashian hehpi na ah ngen ngit nget uh hi. Tua hehpi na ngah nah ding in shum a pia, phui ah sam uh hi. A hih hang in kua mah in shum tawh, pai tawh hehpi na ah lei zo kei hi,Pashian it na leh hehpi na a man lo in ih ngah thei hi. Khamtung mihing te In dawi te hehpi ah ngah nah ding in dawi te hehpi na muh nah ding in vawk peu ak peu, ui peu ah go uh hi.Tapidaw te a hi leh Pashian heh pi na, Pashian it na ah ngen kei uh hi. Bang ding hima ih ci leh Pashian in leitung mihing khempeuh ah it hi, mihing khempeuh ah hehpi hi. Lai Shiangtho shung ah hih bang in ah kih at hi: Kumah in shiah na thuak nah ding in Pashian in ah hut kei hi, ah ci hi.
Pashian in it na ah hi, bang ci in nah thei uh hiam. Hi thu lak ding in Jeshu in leitung ah om lai tak in kuamah tung thu ah khen kei hi. Shimtat mi lo ngal kuamah tung ah he kei hi. Ama in mi zawng tel an duh te ci na te, mawh nei te khempeuh a hih pi hi. Jeshu a shuak lai tak in van tung mihing te in: Lei tung mihing te in nawp na ngah ta hen , cin la ah sa uh hi. Zan khat upa khat in Jeshu kiang ah a hoh pi lai tak in: Pashian in a ma Tapa ah piak dawng in leitung mihing te ah it hi, ci in Jeshu in ah gen hi. Khat vei up ate in Jeshu kiang ah mawh nei numei khat hong paipi uh hi. Jeshu in: Mawhh na nei lo mi khat in shuang tawh deng masa pen hi, ci in a gen khit ciang in up ate in mai jum in ah pai khiat khit ciang in: A nung ciang in mawh kei in, ci in numei kiang ah ah gen hi. A tawp pen a Jeshu in shing lamtena ah thuak lai tak in ama hong that mihing te a ding thu ah ngen sah ah hi hi. Jeshu in kih it na ah hi hi. Tua a hi a Tapidaw te in Pashian kiang ah thu ah nget ciang inJeshu a min paulam in thu ah ngen uh hi. Naupang te in a nu te a pa te kita lo in a kiang ah ah pai uh a a dei na teng ah ngen uh hi. Pashian in ei Pa a hih ciang in eite in lau lo in ama kiang ah thu kah ngen uh hi. Lawki te in tua bang mah in dawi te kiang a ah phui ah sam thei kei uh hi.
Pashian in it na ah hi leh eite in bang ih hih ding hiam. Mi kim khat in a lung khau a hih ciang in Jeshu ah it kik kei ding hi. Tangval kim khat in a nu te a pa te it lo ah om uh hi. Mi dang te kiang ah hehpi na ah nga khit ciang in mu dah a amau tung ah mawh kik uh mi ah om hi. Hih bang in Jeshu lehek pa Juda in a hih hi. Ama in Jeshu tawh kum thum ah om lai tak in Jeshu an ne a ama tawh ah hohpi a hih hang in tawp na ah Jeshu dangka sawm thum in a juak hi. Hih khial na in ah lian pen hi. A hih hang in tuama bang in mihing tampi in ah hih uh hi.Amau in Pashian kiang ah ci dam ah ngah uh hang in Pashian hehpi nap hat lo in dawi ah bia uh hi. Pashian ah nial uh hi. Tua mihing te in bang ah thuak ding uh hiam. Lai Shiangtho shung ah hi bang in kih at hi: mawshi piaksa thu khamna ah nial mi in teci nih pan na thu hang in shih na ah thuak hi. A hih hang in Pashian Tapa nial a kih ciam na kip sak ama shi a shiangtho in a shiangtho lo hi, ah ci mi in tua sang in bang za dantat na lian zaw ah thuak ding hi, ah ci hi. Hehpi na ah ngah khit ciang in a phat nuam lo mihing te in a gilo pen ah hi hi. Hih mihing te in a gilo pen a hihi. Hih mihing te in a dantat n tampi kih pel kei ding hi. Amau in a junta lai tak in lung mang lo in ah om thei uh hi. A hih hang in a tawp na in he na leh ka na ah thuak ding uh hi.
Mi kim khat te in Jeshu it na ah mu ciang in ah it kik uh hi. Sawltak pa Zawhang in bang thu ah gen hiam. Ama in hong it masa a hih ciang in kah it uh hi, ah ci hi. Magadala Maji in dawi sagi vei a hih ciang in agilo mah mah hi. Jeshu in hong hehpi man ina tua dawi ah hawl khia khit ciang in ah shi dawng in Maji in ah it hi. Jeshu kih vui khit ciang in Madadala Maji in han ah ah pai masa pen hi. Sang mang te in Lawki te ah hehpi uh a hih ciang in kim khat te in a amau thu ah um uh hi. Jeshu in mi ci n ate ah dam sak khit ciang in amau in a nung ah jui nuam uh hi.Lai Shingtho shung ah hi bang in kih gel hi. Pashiang kih it na in note mawh nah hong pulak sak hi, thei lo na hi uh hiam, a ci hi. A hi hi.
Khat vei hui leh ni in kua ih hat zaw hiam ci in a kih dem uh hi. Tua lai tak in mi khat in lampi ah pai ah muh uh hi. Mipa puan a mut khia zo pen a zo hi hen, ah ci a hui in nak pi a nung hi. Mipa in a hui ah nung ciang in kip tak in a shil sem sem a ah mut khia zo kei hi. Tua khit ciang in ni a ki pan a ni in dam dam in a sa tek tek a mipa in a khua ul a a puan ah kawi a ni in ah zo hi. Tua ma bang in Pashian it na in leitung mihing te bawl shiah lo in mihing shung ah ah tang a mihing te in ah um uh hi. Ni a sa ciang in vuk in tui ah shuak hi. A hih hang in buan in shuang bang ah piang hi.Hih bang in migi te in Pashian it na ah thuak uh ciang in a lung kih nem a ah um thei uh hi. A hih hang in mi gilo te a lung a khua sem sem hi.
Ei kham tung mihing te Pashian it na ih ngah thei hi. A hih hang in it na sang in dawi kita na ih deih zaw ding uh hiam. A hi kei leh Pashian it na sang uh a ama thu ih um ding uh hiam. Ih sang leh nungtak na tawn tung ih ngah ding uh hi, ih sang kei leh gim na tawn tung in thuak ding uh hi. Sang Mang Pa.
Laibu Saal / Zomi eLibrary

