TEDIM KAM KI ZA NA LAI
EPI KHA 1921
The Chin Hills News
Bu 2 Shim Na Pi 7
A SUNG A OM THU TE
Tedim kam ki za na lai
Kam ki za na
Pashian bawl na thu
Shiang to tak awm na ding thu
Pa pi khat le ta pa thu
Gua ju thu
La sa na khat
TEDIM KAM KI ZA NA LAI
A ki piang na Kum 1919.
Khalkha khua a kha shim in a bawl hi.
Lai bawl pa ------ ------ Sang Mang Pa
Hu te ------- ------ Dam Shuan, Tun En
Kum khat in a man hamu a hihi.
Khal kha khua ------ ------- Epi kha 1, 1921.
___________________________
KAM KI ZA NA
Bu khu nat na Phalam uk shung le Tedim uk shung a tung hi. Zahau uk shung a mihing za ni val a shi hi. Tedim uk shung a a ma sa nak pi in a thuak lo khua shung a tu kum mi tam pen a shi hi. Khalkha uk shung a tung jo hi. A hi hang in mi tam pi a shi ke hi. Pibuaji kha a bu khu nat na in Khalkha khua a tung hi. Sang nau pang sawm ni val tha khat in a na uhi. Tua tham lo in Sang Mang pa le shia Aung Due le jo Shia khat zong a na hi. Gawng Mual khua pa Cin Lang a ci a na bel a hi hang in a dam kik hi. Sang in ni sagi bek a ki khak hi.
Menji pa in thu thak khat a pia hi. Pibuaji kha a de pan a ki pan mang kang te in ma sa a lai khak bang in se thum shua se ni bek Kham Tung mihing te kiang a ak le ak tui a vai khak the u him Mi hing te in a nawp le ak le ak tui a juak the hi.
Gam tuam a jin ling lai hi. Khua tampi a ki shia a mi tampi a shi jo hi. Amelican gam khang lam a mual a sang pi za khat val a cim khia a gun pi a mang khin a khua a ki shia hi. Zamimi gam lio dangka Engalik le Piancit u pa te in a ciam jo hi. A lio na shum a vek pi in dangka 157,500,000,000 pha hi. Tua dang ka in kum sawm li le kum nih sung teng in kum shim in kim khat a pia tawn tung ding hi. Tua thu Zamini te in a za ciang in: Ka lio jo kei hi. A tam lua hi a ci u hi.
Zanuaji kha a Hawng Nai shi pa Tun En a ji in ta a peng hi. Kawl gam a Tui Mui te khua shung a law ki nu me khat in ta peng thum a pha hi. Khat ve a Piancit gam a nu me khat in tapeng nga a pha hi. A hi hang in a shi khin u hi.
Tu kum a Zamini gam shung a, pulan gam shung a, Ausitila gam shung a Sebia gam shung a an tawm lua a hi ciang in pa tang le nu me no te in an a ne ke hi. Tua a hi ciang in Engalik mihing te le Amelikan mihing te in ta no te 3,500,000 ni shim in an a vak tawn tung u hi. Tua an vak na ding in amau in dangka 100,000,000 a he pi u hi. Tua bang in an a ki vak ke le ta no te tampi a shi ding u hi.
Sente nu ngak le tang val tul khat le za nga in Amelikan gam a lai a shin u hi. Engalik gam a zong tampi a awm hi. Tua te in lai a shin khit ciang in a khua a cia a mi za lian a shuak ding u hi. Tua khit ciang in Sente gam a mi za lian a vekpi in Mang Kang te khua lai a shin mihing a hi ding hi.
Kawl gam a lai shin a tawp sa nau pang te in a shin kik leu leu u hi. A hi hang in a kim khat te a shin nai ke hi.
Disemba kha a kum pi pa a pa no in Mi Kang te gam a hong vak hi. Kum pi pa a ta pa in hong pai ding ki sa hang in ama pai man lo a hi ciang in a pa no in ama tha lai in hong pai hi. Ama in khua tampi pai a mi khempeu lung nuam in pawi tampi a kham hi. Khua Sak Khua lai hil shia pi pa in a cia shuk ding hi. Bang ding hiam i ci le lai shiam na tak tak a nga na ding in lai a shin kik nuam hi.
____________________________
PASHIAN BAWL NA THU
Kaluntu masa a lian 3 a neu 9. Eite in thu man shiang tho a awm na ding thu. Bang hang hiam i ci le ete pum pi a piang cil na ngai shun leng i pu i pi sawn sawn Adan le Evua in amau ut thu a mihing a piang a hi ke hi. Topa Pashian in le vui la a ama lim taw ki bang bawl khit ciang in a nung tak na hu a muam shuk a mihing in hong piang pa hi. Tua a hi ciang in ete pum pi in a Pashian sang in pi a hi hi. Tua bang a ete pum pi Topa Pashian Kha Shiang Tho a awm tawn tung na in pi a hi ciang in a shiang tho tak a kawi in a ki lawm hi. Bang hang hiam i ci le ete pum pi le i lung shim kha nam ni in i nu te gil shung a ki pan a shiang tho lo maw na taw ki huai a awm hi hang a hi hi.
1. Bang ci shiang tho lo hiam i ci le a pua lam ki huai na a shung lam ki huai na ci in nam ni a pha hi. A pua lam i pumpi gam tat na khial nate hi. Ete pum pi in ki shil lo a sawt ve pi i awm le ci nin sa pi tak hi hong bel a me ma tampi le ci nat na tampi i ve the hi. Tua bang in hong piang le lung kim lo lung dam lo a da a a hawi lo lam sang ngai shut nawp na hong piang a i he bai hi. Tua tham lo in ju hang te ju te ju hai, tui buk te, za tep te, beng te, tua gui the te khempeu i nek i muam i tep ciang in ki tawt na, ki sat na, ki sel na, ki tawi na, gu ta na, juau thu gen nawp nate in a lian a ki lang ma ma hi huai na a hi hi. Hi bang a maw na thu te khempeu in Topa Pashian de lo na thu Lai Shiang Tho tampi a hong lak khin jo hi. Topa Jeshu in le tung a awm lai tak in sang in pi a shiang tho sak hi. Tua a hi ciang in ete pum pi in nung tak na a ne lo sang in pi sang in a se tam pi in a lian zaw hi. Bang hang hiam i ci le sang in pi in mihing khut taw a ki lam in a hi ciang in hi mi hing pum pi in pi in mihing in a lam jo ke hi. Topa Pashian in a vang lian na taw a khut in a bawl hi. jelusalem khua pi a biak na sang in pi sang in ete pum pi in Topa Pashian in a shiang tho sak nawp na thu ete in i the tek hi. Tua tham lo in i shung a i lung shim ngai shut na te in zong a sawp shiang nuam hi. Bang hang hiam i ci le i shung pan a a hawi lo i ngai shut na khempeu in a pua lam pan a ki lang maw na khem peu sang in a lian zaw hang a hi hi.
2. A shung lam ki huai na thu. Bang hang a ki huai hiam i ci le ete in nu te hong pai lai tak ina a ki pan maw na ta te in hi ciang in mi dang te tung a ha za na lung kim lo na maw na a et cik na mi phin na kam tam na gal bawl na, a ma nawp tuam na ding ngen tang zawng nuam mi dang te ki shik na ding bek ngaih shun a mi nge na lung shim taw ki dim a a shung pan a kawi a a tung pan a ki kam khum sak khempeu a hi ciang in tua bang lung shim in a shiang tho na ding in a sam hi. Tua bang a lung shim ngaih shut na in pai khia a i shiang tho sak ke le ema pum pi ciat a shi shia gal lian pen a hi ding hi ci in um tek ta un la ciam te tawn tung ta in. Tua a hi ciang in ka gen sa maw na nam ni in a pua maw na thu in mihing te in a mu jo hi. Topa Pashian in a hi le a pua a shung khempeu in mu jo a hi ciang in ih imcip zo ke hi. A pua a shung ki huai na in bang taw a ki bang hiam i ci le me vak um a ki vang a shiang tho ma ma me vak lim lang in shung pan a me khu tam pi a hup ciang in a khu bel a a vak jo ke hi. Tua ma bang in a pua lam a zong me khu a bel le a tang pha ke hi. Me khu vom ding a a ki thawi ciang in a tui lum le sa piang in shil shiang le hang me a tang pha ding hi. Tua bang ma in lim lang in sawt vei pi vawm le bang i ci shil shil hang in shiang jo lo a na a ki mang nawn lo ci in i pai hi. Tua ma bamg in ete in zong a pua lam a maw na bawl a hi zong in shung lam a lung shim in maw nang ngai shun a hi zong in ni shim a hong piang in mi khempeu in a the ding hi. Tua ciang in tui lum le sa piang taw a ki bang Topa Jeshu le thu pha in a man lang a ki shil shiang ke le shiang jo nawn lo me vak lim lang pai taw a ki bang ding hi. Topa Pashian in i maw na bang ciat in hong khen ding hi. Pawlu in, maw ne te in shina thu khen na a thuak ding hi, a ci hi. Tua a hi ciang in i maw na a i shi lo na ding in i shung a awm khempeu le i pum pi i shiang tho sak ciat ding hi. Tua ma bang in a shiang tho na i ne ke le Topa Pasian nil khiat na le a hawl khiat na i thuak ding tham lo in ete pum pi kha in zong i shu shia ding hi. Tua a hi ciang in mi khempeu ki shiat na ding I de ke tek hi. Tua a hi ciang in ete maw na shiang tho sak ciat ni ki shik ciat ni.
3. Shiang tho na ding thu. Bang hang a ih maw na ki huai nate shiang tho sak ding i hi hiam i ci le Jeshu taw pum khat meng khat i hi ciang in Jeshu thuak bang in thuak na ding in tua lai tak a i mu te in zong mi sang in a tel tak a nawp tuam na i nga na ding in Topa Pashian ki tak na tawn tung taw lung shim khempeu in i bia ding hi. Tua a hi ciang in Topa Pashian kiang a kip tawn tung maw na hong lut jo lo na ding in ke in ka shiam hi. Ka pil hi, ka hau hi, ka migi hi, ka dik hi, ci in ki sa the lo ki niam sak in Lai Shiang Tho ni teng in a shim in thu nget na hang in i pum pi tek shiang tho sak ciat un ki shik ciat un.
Ete in shiang tho lo hi hang ci in thu nget nang a sam ke hi, ci in ki ngai shun kawl un. Thu nget na gen tena thu kong lak ding hi. Ngasa te in huih dik lo a, tui shung a sawt ve pi a awm jo hang in a tui tung a hui dik vek pi a awm jo ngiat hi. Tua a hi ciang in hui dik ding in tui tung a leng to ke le tui shung a a awm tawn tung jo ke ding hi. Mihing te in zong thu ngen lo a sau ve pi a awm jo hang in dawi mang pa nung a jui kha a shi na a piang hi.
Pawlu in: Ete pum pi in shu juak te pum pi bang sak lo in a ci ma bang in ete pumpi eman i uk ke hi tawm kha ki kal in Topa Pashian kiang a kawi ding i hi ciang in a a tawn tung a ki kep na ding in a sam hi. Topa Pashian sang a i piang lo na ding ki ngai shun khawl ciat un. Tua a hi ciang in le tung de na le nawp tuam na nam ni i nga na ding in i shung i pua ki huai khempeu i shil shiang ding hi. Tua bang in hi le hang i pum pi le i kha nam ni in le tung le van tung a lung dam na a nga ding a Topa Pashian kiang a lung dam na a nga ding hi. I pum pi i shiang tho sak na ding mi khempeu in thu nget a ha kat ding hi Lai Shiang Tho shim zong i ha kat na ding thu a hi hi. Shia a Le Lian.
Shiang Tho Tak Awm Na Ding Thu.
Topa Pashian mai tang a awm ma bang in awm un.
Topa Pashian mu dah na sem ke un.
Topa Pashian zak nawp lo lain a ngaihshun ke un.
Topa Pashian shim nop lo lain a shim ke un.
Topa Pashian a mu nawp lo na mu na pai ke un.
Ke hong lak di in ci in Topa Pashian dawt nawp lo lain a shim ke un.
Nang bang na hi hiam ci in Topa Pashian dawk nawp na gam ta na ding hun ngai shun bang ci ki ngai shut ding hiam.
______________________
PA PI KHAT LE A TA PA THU
Ni dang lai in pa pi khat in a ta pa kum guk a pha a ta pa taw mi khat huan shung a pai a tua pa pi in tua huan shung a mai pum khat mu ciang in a sak a khang a en kawi kawi hi. Kua ma a mu lo ciang in: Tua mai lo ning ci a a let lai tak in a ta pa in, Pa aw tawm kha khawl di in. Van tung lam na et toh ding na mang ngil hi, a ci hi. Tua a ta kam a zak ciang in a pa nak pi a jum jo. Tua ni a ki pan in a ma a lo longal na khempeu shim tham a a lak lo tham lo in a ta pa kam pau a lung shim a a kawi nget nget hi.
Hi thu a shim khempeu in shum hi le pai hi le gam ta na na hi na bawl ma un van tung lam et to I ki ngaih shun un. Bang hang hiam na ci u le Topa Pashian mai tang le a mit in na khempeu mu the hi. A pha le a pha lo a en cik hi. Tua khit ciang in khai ci I tu le i tu bang in at ding i hi ciam te ta un. Shia Aung Due.
________________________
GUA JU THU
Jing sang in ni sa ma in shuang tung i hu kha le tua shuang a kawt ding hi. Tua bang ma in tui lum tung shuang vawt i kawi le shuang a kawt ding hi. Tua bang ma in me a kai hi. Ni a sa lai tak in le tung tui a awm khempeu a lum a mit taw ki mu jo lo a khu hi. Tua a in a kai a a sang khua dam na mun a tung ciang in khal a tui in a piang hi. Tua tuii in dai tui taw ki bang a hi a me kai a ki ci hi.
Guah in bang bang in hong ju hiam i ci le me kai na mun a khua dam sem sem le me kai dai tui in tui tak tak a piang hi. Tua tui in a gik zaw a hi ciang in a ju hi. Le tung a tung ciang gua ju a ki ci hi. Tua a hi ciang in khua a dam le gua mal a lian sem sem hi. A khua lum a hi le gua mal a neu ding hi. Tua a hi ciang in le tung tui in a ki let tawn tung hi. Khat ve ve le tung a awm hi. Ni a sa ciang in a khu a kai khit ciang gua bang in a ju kik hi.
Mi Kang te gam a gua tam pen a ju hi. Apilika gam le Amelikan gam kim khat gua a ju nawn ke hi. Tua a hi ciang tua a ju lo gam a awm mihing te in a ki nai a hi hang in a ki gam la a hi hang in mual tung gun pi a cing tan u a tui li a bawl hi. Tua tui shung pan hawk lam shung tui a la hi. Gua ju nawn ke hang in tua gam a an tampi a awm hi. Bang ding hiam i ci le ni shim in tui a la the hi. Khalkha Sang Mang Nu khua a tu bang gua tui a awm ke hi. A hi hang in mihing te in an hau ma ma hi. Gua tui a muang mihing te in khat ve ve an tam a ne u hi. Khat ve ve an tawm bek a ne u hi.
Kham Tung a bang hang in kha gun ka gua a ju a kha gun ka ju ke hiam i ci le Kham Tung gua tui in Mi Kang gam tui lian pi a ki piang hi. Kha gun ka tua tui pi pan hui a nung tawn tung hi. Tua hui in me te a pai pi a Kham Tung a gua ju hi. Kha gun ka tua lam pan in hui in a nung ke hi.
Mang kang te gam a gua ju shiam te a awm u hi. Tua mihing te in ni thum ni li a gua a ju ding hiam a ju ke ding hiam a the hi. Tua a hi ciang in ni shim in lai shung a ki at a hi ciang in kual jin te in a gim hiam a gim ke ding hiam pha tak pi a the u hi. Khat ve ve tua mi hing te in a gen khial hi. A hi hang in a khial sang in a man in a the u hi.
Kham Tung gam a khat ve ve gial hong ju the hi. Gial in bang a hi hiam i ci le gua tui ki piang bang ma in a ki piang hi. A hi hang in me te in a sang bel a kai a hi ciang in khua dam pen mun a tung hi. Tua a hi ciang in dai tui tui a piang ke, gial a piang hi. Tua a hi ciang in gua a ju ke hi, gial a ju hi.
Shing kung te in gua a ju sak the hi. Tua a hi ciang in mual tung a shing a awm lo gam a tui haksa hi. Kham Tung a mual a sang pen tung a shing kung I puk jo ke hi. I puk le kum shim in gua tui a tawm sem sem ding hi.
____________________________
LA SAK NA KHAT
VAN TUNG GUA TUI HONG KIA DING HI
(Thupha guah bang hong zu ding hi.)
There Shall Be Showers Of Blessing
Van tung gua tui hong kia ding hi, Ki ciam te sa in awm hi
Khua a hong dam hun ciang in a Topa kiang pan hong tung hi
Sakik: A hawi gua ju ding, A hawi gua ju de lai hi,
He pi gua mal hong kia hang in Gua tui tam ma de lai hi
A hawi gua tui hong kia ding hi. Tha nem mi te tha hau sak.
Mual tung in mual kal khempeu a Tampi gua ju ging zak ta
A hawi gua tui hong kia ding hi. Tha khat gua tui hong kia hi.
Ki ciam te khempeu bang in a ete in tha khau kim hi.
A hawi gua tui hong kia ding hi. Tu ni in zong hong kia le
kema maw na te pu lak in jeshu kiang a thu ngen hi.
Awn Khua Ning.
Laibu Saal / Zomi eLibrary
