TEDIM KAM KI ZA NA LAI
AGWU KHA 1920
The Chin Hills News
Bu 1 Shil Shim Na 11
KAM KI ZA NA
Khalkha Khua a gal kap mang pa thak a tung hi. A min Shelve tan a hi hi. Ji a ne ke hi.
Khalkha uk shunga mi in vai mim a hau ding hi. Tang a tam a vaw lo man ina tang a hau ke ding hi.
Jun kha a Phalam gal kap mang pa in Shi Zang kam a awng hi. Tua ciang in dangka a nga ding hi.
Julai kha ni sawm le ni a Lotaw gal kap mang pa khat in Khalkha khua a Tedim gal kap mang pa a nau nu taw a ki teng hi. A ki teng khit u ciang in tua gal kap mang pa in Lotaw a a cia hi. A ji zong Khalkha khua a a awm hi.
Kum dang bang ma in tu kum ciang in Kawl gam a lal Kham Tung te tawm a shi ke hi. Kha guk shung pan Hawng Nai khua a luang khat bek a shi ke hi.
Kawl gam Lumbang te khua a sang nau pang sawm bek pha hi. A hi hang in ni tak lam pa sal kim khat in lai shin u hi. Tezang khua a sang nau pang sawm ni val a awm u hi. Khua dam ciang in tua sang nau pang te a khang ding in ki um hi.
Lotaw gal kap te khua a ki lam khin jo hi. In a lian a neu in khempeu sawm guk val pha hi. Khalkha lam thak bawl a Kawl lam zong a bawl hi. Shuang tam a awm hang in lam bawl a haksa ma ma hi. Lam bawl pa khat kha shuk a a shi hi. Gal te in a tum ngam ke u hi. Bang ding hiam na ci le dan that na a thuak ding u a the ciang in a lau u hi. Lotaw a gal kap mang ni le gal kap za val a awm u hi.
Van nuai khempeu Pashian thu hil na ding, lai shin nau pang hu na ding, an ne lo te an vak na ding, sang in lam na ding Amelikan khua Tapidaw te in kum nga shung lai tak in dangka 1,000,000,000 a pia ding u hi. Tui shung ki phum e pawl te in dangka 3,00,000,000 a pia ding u hi.
Pulan mi te le Lushia mi te in gal ki do u hi. Pulan mihing te in Lushia gam a shim nuam hi. Amaute khua a an a haksa hi. Mi tampi gil kial a shi a pul nat na a tung hang in gal do the u hi. Mang kang a dang te in Pulan hau sa pa tung a he u hi. Bang ding hiam na ci le khua dang i shim le a pha ke hi a ci u hi. A cil a ki pan in Pulan gal kap te’n a jo zaw u hi. Bang ding hiam na ci le Lushia gal kap te’n sawt ve pi a ki do masa u man ina tu in a gim a lo a kho nuam zaw u hi.
Tulki khua ki lem na thu a ki at jo hi. Angalik kum pi pa in Mesapawtamia gam, Egutu gam, Palestin gam a uk ding hi. Pianchit kum pi pa in Suji gam a uk ding hi. Ajibia gam in amaute a ki uk ding hi. Gali khua kum pi pa in Tulki gam a dang kim khat a uk ding hi. Tua a hi ciang in Tulki te a gim ma ma a a gam a masa sang in a neu zaw hi. Amaute in Khua tampi a uk hang in a shiam ke hi. Amaute khut nuai a awm te khempeu a da ma ma a gim na tampi a thuak u hi. He pi na khat ve bek a mu ke u hi. Tua a hi ciang in Angalik te le Pianchit te in amaute gam a uk man in a lung dam u hi.
Shibelia gam masa lai tak Lushia kum pi pa in a uk hi. Tu in amaute in amau gam a ki uk nuam hi. Lushia mang te in a gial ke ding hi. A hi hang in Zapan te in a gial ding hiam a gial ke ding hiam a ki the nai ke hi.
___________________________
THU NGET NA THU
Mate Lai Shiang Tho 7:7 Ngen un. Na ngen u le na nga ding hi.
Kua kiang a ngen ding a hi hiam. Topa Pashian kiang a ngen ding hi. Bang ci i nget ding hiam i ci le thu nget na i ngen ding hi. Thu nget na nam hi za a awm hi. Thu nget na ni bek a awm hi. Khat in khial na nget na awm hi, ni na in a shiang tho nget na a hi hi.
Khial na a nget na: Khial na nget na bang a hi hiam na ci u le Hezawadi a ta nu in kum pi pa kiang a lam lai tak in kum pi pa a lung dam a: Na de peu peu na ngen in ka gam phel khat dawng in ka pia ding hi, a ci hi. Tua ciang in a nu ina: Tui phum pa Zawhang lu tang ngen in, a ci hi. Nu me no lut in kum pi pa kiang a Zawhang lu tang a ngen hi. Tua thu a za ciang in kum pi pa a pia nawp lo hang in thu a ciam jo ahi ciang in a thu ciam a tung kik na ding in gal kap te sawl a Zawhang lu tang a sat tam a kum pi pa kiang a pai pi khit ciang in nu me no a pia hi. Nu me no in dak kuang in a daw a a nu a pia hi.
Tua thu kote in ngai shun le u lam dang ma ma sak ding thu a hi hi. A thu in ci leng tua nu me in le tung nawp tuam na ngen le bang zah tak in nawp tuam na a nga ding hi. Tu in a hi le maw na khat bek a ne lo pa mi shiang tho kam sang pa Zawhang a lu tang a ngen a hi ciang in a bang nawp tuam na a nga hiam. Nawp tuam na khat bek a nga ke hi. Tua ciang in Mate Lai Shiang Tho 7:2 shung a gel ma bang in ama tung a mi dang a hi hang in thuak ding gim na in le ba in a awm lai a hi lo maw. Tua bang a hi ciang ina khial na hawi lo a ngen a hi ciang in cik ma ciang a nga jo nge ke ding hi, ci in ngai shut na a awm ding hi. I nget te in nga nawp le thu pha thu man thu i ngen ding hi. Shiang tho na thu tang thu nget na in Topa Pashian in tawn tung hong mang ding hi.
A shiang tho thu nget na: Etata in ama mihing te khempeu that na thuak ding ci thu a za ciang in ama a lawm te le an a nu shia a thu ngen khit ciang in ama shi ding ama nung ta ding ki ta lo in kum pi pa kiang a thu nga leh lut khit ciang in ama mihing te a-ding thu a ngen hi.
Tua bang va nget ciang in ama a ki pan ama mihing khempeu te gup na a nga u hi. Tua thu kote in ngai shun leng lam dang sak huai hi. A thu in ci leng tu lai tak a hi zong in ni dang lai a hi zong in amau nung ta na sang in mihing dang nung ta na de zaw hi. Tua bang mihing tam ke ding hi. Etata a hi le ama nung ta na sang in ama pawl in nung ta na a it zaw a hi ciang in ama lung shim in bang za tak in mi tang ahi hiam, Ama thu nget na in zong a tang a hi ciang ina a de na teng a nga hi.
Thu hil na: Tua a hi ciang ina a tunga kong lak sa mihing ni thu in ngai shun leng i lung shim de na ni pha hi. Khat in mi shia na ding a en nuam hi. Ete in zong mi shia na ding le ko pha na ding thu ngen le un Topa Pashian ong ngai ding hiam. Hong mang ke ding hi. Tua a hi ciang in thu nget hong mang na ding ina bang i ci nget hiam i ci le Etata bang in e phat na ding le mi shia na ding nget lo in mi dang te phat na ding min than i up na taw ki bang in ngen leng tua thu nget na in hong mang a i nget bang in i nga ding hi. Ete in thu up na ne ke leng Mate Lai Shiang Tho 6:7 a gel bang in mi dang te phat na ding le han shua na ding i nget sa ngen ngen leng ete thu nget na in tung khin ding hi ci in i nget hang ina lam dang awm ke hi. I kam a gim bek hi. Tua a hi ciang ina e pum le i nung ki lian sak ngen lo in lung kip na Zawhang Lai Shaing Tho 15:17 a gel bang ina i pumpi muang lo in Topa Jeshu min bek muang in Topa Pashian kiang a thu ngen ding hi. Ko sang in a lian zaw Pashian tapa in Getasimani huan shung thu nget na in ngai shun tek un. Jeshu in ama de bang in a gam ta lo in Topa Pashian de na jui in thu a ngen hi. Mi tampi in ete de bang tek in thu i ngen hi. Topa Pashian de na bang in thu nge leng a hawi ding hi. I de teng teng a ki cing ding hi. Tua a hi ciang ina Topa Jeshu in van tung a pai khin nu in Tapidaw za le sawm ni te thu nget ma bang in a hi zong in Pentakawtu pawi kham na Kha Shiang Tho i nga leng nawp tuam na nga na ding hi. Kha Shiang Tho in tui taw ki gen te dek tak hi. Van a gua a ju ciang in shing kung khempeu a hing sak bang ina ete lung shim zong i nuam na ding in Kha Shiang Tho a sam hi. Kha Shiang Tho hong shiang tho sak hong tang sak hi. Khat ve komau lung shim in se nel keu taw ki bang u hi. A thu in ci leng Se nel laka tui shung le a kang khin bang in Kha Shiang Tho ete lung shim shunga ong tung hang in ete lung shim shung a kip tawn tung ke ci a mang thang khin hi. Tua ahi ciang in Kha Shiang Tho in eite lung shim shung hong bawl pha the a hi ciangin mi ki shia na ding e nga na ding ngen lo in Topa Pashian de na jui in mi dang te nawp tuam na ngai shun in Kha Shiang Tho a nga na ding thu nget leng tampi a hawi zaw hi,
Le Lian
__________________________
CI DAM NA LAMPI THU
Kha Lui pan in a ki be lap hi.
Gun thu: Gun lian tampi tui te in lai zang tui lim ci a awm hi. A hi hang in ki huai ki nin ci in tampi te in a awm hi. Gun shunga a bua gua gea khua pi khua no te in tui lim ci na awm ke hi. Tuk lai in mual tunga buan te luang shuk a gun tui te in a nit hang in tui a awl luang ciang in a shiang kik hi. A hi ke le shuang thuk tawm no khat a hi zong in mi the kim tui shiang tho the na ga a hi zong i kha leng tui nin man lang hong shiang tho sak kik the hi. Cik laka a piang tui mun gum laka a piang tui te in a lim ci tuak hang in tampi takin shing te lo te muat laka piang a hi ciang ina gil san a piang the hi. Tui shiang tho awm ke le tua tui nin te i ne ma in huan leng pha hi. Tua bang a i huan khawl le shing te lo te muat te a gu a be ding hi.
Gun shunga puan nin ki sawp a lawi te bawng te ki khia a hi ciang in gun tui te in a nin hi. Tui khuk tua bang in a bawl tuak lo hi. Tua bang i bawl nop le tui khuk khang lam a bawl leng pha hi.
Mihing te in gun ge a hi zong gun shung a hi zong in a ek buk a bawl the u hi. Gua ju ciang in a tua a ki huai nate gun shung a tai hi. Khat ve ve mi shi sa te gun shung a ki khia the a hi ciang in puk tat a shi zong shum puk a shi a hi zong tua mite in khat ve ve gun shung ki khia the u hi. Gun ge a ki hal a tua a vut te in zong gun shung a ki pai the u hi. Gun peu ma a ki huai na khempeu pai na hi ci in a lung ngai u hi.
A masa a ki gen sa bang in gun lian te in zong a shiang tho ke a nin hi. A hi hang in a tam ve pi a piang the ma bang in a neu ma ma li no te bek a awm a hi ciang in tua lui note bek tui a hi le mihing te tunga hong tu ding thuak na ding in a lian zaw hi. Pha tak a luang tui te a hi le hui mut in tawm no tawm no in a shiang tho sem sem hi. I awm na kim kawt gun khempeu in a shian tho na ding in i bawl na ding a kawi a khua khua kim khua vel te a pawl pawl in han shua huai hi.
Tui Bual Thu: Tui bual te in tui vung a hi ciang in a nin bai i the hang in a tua tui bual te a shiang tho na ding i bawl na ding i ngai shun khaw lo I zawng tak a ki lang nge nge hi. Tui bual shung a mihing te in a ki shil a tui lut a tui bual shung a kam a khua a tui lak a se khia a puan te abel te a sawp a tui ge a ek a tha khit ciang in tui shung a kishil u hi. Bawng te lawi te in zong tua a tui shunga bual u hi. Khat ve ve tui bual shunga shing peu a dia the u hi. Hi bang a ki huai a ki bawl na pi in tua tui bual tui a ne u hi.
Ni sa lai tak a kang the a hi zong dai the a hi zong in tui bual a pha ke hi. In kim a awm i ha lo tui bual no te ina vuk in khua pi khempeu taw vai hawm in tui ne ding a lim ci na a thuak ma ma mun khat to leng pha hi. Ngasa sa te tui pan te tui shung i awm le pha a hi hang in a pul khia shing hiang te a muat a hiang no te in ci na na a piang the hi. Tui bual taw a ki nai a shiang tho lo a nin awm sak tuak lo hi. Bang hang hiam na ci le nin ning te khempeu gua in tai a tui shung a tum hi. A hi ke le le shung a tum a tua tui bual shung a a tum the hang hi.
I tak zaw le ki shil nang a hi zong puan sawp nang lawi te bawng te khiat nang a tuam tuam in tui bual pi khat i bawl tuak hi. A hi hang in tua shung a tui lim ci a awm nang ki de lai hi. Tui shiang tho lo puan i sawp te in a ci na na a piang the hi. Tui a shiang tho te in mihing a-ding gan hing a-ding a hawi hi. Tui shiang tho lo a ne kha te bawng te lawi te gan hing khempeu in a gil shung a ut piang me ma peu ci na na dang piang the hi.
A ki be lap lai ding hi
Laibu Saal / Zomi eLibrary
