SARAH
A Pasal zahtak, upna nei mi khempeuh’
Nu cihna angah Numei.
Pian 11:29;20:12
Agelh ~ Rev. Dr. John Thang Hum &
Dim Lun Zam
Tanglai numei siangthote in zong Pasian sungah a lametna uh akoih man-in amau mahmah hoihna kiguan tawm uh hi. Amaute in a pasalte tungah ki-aap uh hi. Sarah in a pasal Abraham pen topa aw ci-in sam hi. Note in zong tua bangin na hih uh leh Sarah tanu te na hi ding uh hi (1Peter 3:5).
Sarah pen Abraham’ sanggam nu ahi hi. A sanggamnu cih ciangin Abraham’ pa Terah in zi nih nei a, azi masa tawh ata Abraham hi-in azi nih na tawh ata Sarah hi. Terah in Babylon pan Ur azuat ciangin a zite a tonpihna kigen nawnlo ahih manin, a zite sibaih hi kha ding hi. Terah zong Ur pan si ahih manin, Abraham in a naunu Sarah pen kem suak in azi suak sak hi. Tua hunlai a, mite nuntakzia leh kidon zia tua bang dan ahi hi.
Min khekna
Sarai min khiatna pen ‘nungak’, ‘kumpi nu’, ‘minam te nu’, cih bang in a tuamtuam in nei hi. Hih min Pasian in a piak ahi hi. A pasal zong Abram pan in Abraham kipia a, ama’ min zong Sarai pan in Sarah in ki sam hi. Hih min pen mi siangtho min kici thei hi.
Sarah thumanna leh Thuakna
Abraham in Pasian aw azak bangin a omna mun khek kawikawi hi. Hun khat ciangin Eypt gam zong vatung hi. Azi, Sarah amel hoih mahmah khat ahi hi. Tua hi aa, amu peuhpeuh i’ mit la pahpah hi. Hih hunlai in melhoih cih ciangin, omdan zong siam cihna zong ahi hi. Amel zong lah hoih takpi pah hi.
Abraham in azi hangin buai theiding, amel hoihna miten amuh teh iplah dinga buaina pia thei ding cih mukhin hi. Hih khualzin, peemta a, a om hunsung pen gilkial a, sih lohding athupi hi masa ahih manin a tuna peuah mite tawh kilem ding lunggulh pen hi. Tua ahih manin azi kiangah,’ “miten hong dot leh ka sanggamnu hi ci-ning maw, nang zong hi mahingh ci-in maw, tua hi kei leh kei hong ki that ding hi,” ci hi. Sarah in a pasal muhna muhpih thei in ngaihsut siam pah hi. Peetpeet ah, Egypt kumpi pan hong mu a, amit hong la pah lian hi. A ngaihsut bang lian in dong sak takpi a, amau zong a kikupsa bang un gen uh hi. Egypt kumpi pan zong, tua ahih mawk leh ci-in, Sarah nakem pah hi. Hih hunsung sawt sim khat hi dingin ki ngaihsun thei hi. Ahi zongin mawhpih lo hi. Pasian in tua ding khuan pialo leh, amau ngeina (custom) zong hilo hi.
Hih hun sung pen bangtan sawt hiam cih a kigen loh hangin, kaal khat kaal nih sang tawmzaw lo ding hi. Haksatna leh lunglen hong ki pan hi. Anih un thu nak nget mahmah tuak dingin ki ngaihsun thei hi. Hih hun sungmah in a kingaihna uh zong khang mahmah ding hi. Ahita zongin Sarah in a pasal tungah: “na cih bangbang hong mang ning, topa aw,” acih khit ahih manin, a kamciam tangtung sak hi.
Thuakzawhna hangin Pasian thupha hong kipan hi. Tua hun sung bekbek in, Abraham hauhna hong khang hanhan hi. Egypt kumpi pa in, neihsa, ganhing tampi Abraham pia hi. Pasian geelna lamdang hi. Pasian in hauhna pia nuam lua ahih manin tua bang haksatna teng thuaksak phot hi. Ih theih tawntung ding khat ah, haksatna lungduai takin thuak zo leeng thupha in hong zui den hi.
Pasian in, hunta ei, tun paikhia le uh cin neih-leh-lam kicing neita uh ciai, acih ciangin, Egypt kumpipa mang sungah gen ta hi. Amang hi bang teng lian cih hong genloh hangin, Pasian in khatbek Pasian ahihna, vanglian ahihna, Abraham a kepna, azi a suk khak loh ding, a piak kik ding hopih ahihna ki tel mahmah hi. Hih tawh kisai in, Pasian in kuakua tungah (thu-umlo mite tung nangawn ah) mang pan in thugen thei cih tel beh huai hi. Abraham in hauhna lianpi a ngah ban ah, azi zong ngah kik in, maban Pasian lamlahna sem suak hi.
Sarah buaina leh khialhna
Pasian in Abraham tungah suan leh khak piak ding leh minamte’ pa hih ding kamciam hi. Cih nopna ah, ta tampi neih ding, a suan-leh- khak te, mipil, mihau, misiam, mithahat suak ding cih himawk hi. Hih hunlai in, ta tampi neih, adiak in tapa neih pen nuntak kingakna ding (aa-mah-khan) dan in ki ngaihsun hi. Adiak in khangno lai a neih tate pen galhangpa in thallawng dim aneih thaltang bang hi a, galte patau lo, ci hi (Late 127:4-5). Hi napi in, ta nei thei pak lo uh ahih manin nuntakna aa-mah-khan neilo tawh ki bangin lung patau den uh hi.
Sarah in ta neihding ngaklah lua-a, thuak zo nawnlo hi. Ahi zongin Pasian hamsiat ding a lungsim ah khatvei zong ngaihsun ngei lo hi. A pasal kiangah, ‘Pasian in suan-leh-khak nei ding hongcih kei tawh hikei kha in-cin, ka nasemnu tawh va omkhawm in’, ci-in sawl hi. Tua hunlai in, mihau ten numei, pasal nasem ki nei hi. Hih Sarah zong nasem numei Hagai ki-ci Egypt mi khat nei hi. Hih numei pen a ki upmawh na ah, Egypt kumpipa in tawlkhat Sarah keem ahih manin kisuang kik in thuumbawlna dan a, Sarah tungah letsong dinga apiak hi dingin ki upmawh hi. Abraham in zong azi genna hong mangin a sila nu Hagai tawh ta hong nei hi. Numei ten i tel ding thupi khat hi lai-ah om hi. Numei kim in, ih pasal te tungah thuzawhna khat i nei ciat hi. Tua thuzawhna a hoih lamin zang thei leeng, buaina omlo a, ahoihlo lam-a izat khak leh ki songsawlawi thei hi.
Hagai in nau nei ahihlam hong kitheih tak ciangin, a tonu, Sarah simmawh hi. Hih pen Sarah in haksa salua ahih manin a pasal gen hi. Abraham in Sarah sawlna tawh Hagai paikhia sak hi. Ahi zongin lampi pan vantungmi in Hagai na hopih a, a kileh kik dinga, a tonu kiangah a ki-aap ding nagen hi. Pasian deihna hi lai ah hong kilang hi. Pasian in nang belh ding a hong piak mi ahih nakleh va ki-aap ding a deihna hong lak hi. Peter in khangno numei (mo) te in khangham numei (teeknu, teekpa) te tung pan thusin ding, ki-aap ding na gen hi. Hagai inn sungpan hong piang ta pen Ismael phuak a, hih naupang hong khangto in zong hong thahat hi. Asawtlo in Pasian kamciamna, ta taktak Sarah sungpan hong piang hi. Amin Isaac phuak a, tua naupang no amel hong hoih in thumang mahmah hi. Tun, naupang nih innsung khat ah hong khantoh ciangin a-uzaw in anau zaw zothawh ahih manin buaina hong om hi.
Sarah Khensatna man (Piancil 21 sung sim in)
Hih Sarah sungpan hong piang ta pen kamciam ta hi-a, Hagai sung pan hong piang ta pen kamciam tawh kisailo ta hong suak hi. saac hong pian ciangin Sarah in, Pasian kamciam a tangtunna nak tel mahmah hi. Tua ahih manin naupang nih khang khawm theilo ding, gamh luahkhawm theilo ding cih tel hi. Sarah in a sungah om atelna tawh kizui in a pasal Abraham kiangah kisailo ta a paikhiat sak ding gen ta hi.
Abraham in ahih leh ata ahih manin it mahmah a, pai khiasak nuamlo hi. Ahi zongin Pasian mah in hopih zel a, azi Sarah genna aman ding gen hi. Abraham in zong Pasian sawlna mang a, Hagai, sila nu leh a tapa Ishmael mundang ah sawl khia hi.
Pasian in Ishmael pampaih tuanlo in thupha piak dingin na kamciam hi. Tu-ni ih muh theih Arab mite Ishmael suan-leh-khak te hi a, Pasian in thupha pia in, a gam uh ah hau thei mahmah uh hi. Ahi zongin hih thupha hauhna pen inn luah kamciam tawh kisai lo hi.
Thu-um mite a ding lim (Galati 5 sim in)
Hih Sarah leh Hagai tangthu in tuni thu-um mite kha lamah om zia ding hong etsakna lim ahi hi. Sarah pen Kha Siangtho lim etsakna hi-a, Hagai pen ci-leh-sa etsakna lim ahi hi. Ih pianthak khit ciangin ih ci-leh-sa deihna koihkhia in kamciam’ ta ahi, Kha Siangtho vangliatna leh gah hoih, gah pha nei ding hong gen hi. Abraham in ci-leh-sa tawh asep ciangin ci-leh-sa, (kisailo) ta hong neih bangin eite zong ci-leh-sa ta, ki nei thei hi. Tua ciangin tapidaw nuntakna ah buaina hong om thei hi. Paul in, eite ci-leh-sa tawh i gamtatna ding ci-leh-sa leiba i nei kei hi. Kha Siangtho piansakte ih hih manin Kha Siangtho zia bangin gamta ni ci hi.
Thukhupna
Sarah in etteh ding nuntakzia lim pawl khat hong thei sak hi. A pasal tungah ki-aapbitna, a zahtakna (topa aw ci-in sam), te tuhun khangthak te ading etteh huai mahmah hi. A langkhat ah mihing kicing sinsen leh khial theilo cih bang omlo a, Sarah zong na khial veve hi. A khialhna lian pen, Pasian zia ngak zolo in, a pasal in sila nu tawh ta aneih ding tawsawn gawpna ah khial hi. Bangbang hi leh Sarah nuntakna in Pasian’ deihdan nuntakna hong hilh hi. Tua ahih manin Lai Siangtho thak mun tuamtuam ah amah tawh kisai in etteh huai ahihna hong gen hi.
DOTNA
Sarah innkuan thu bang cidan hiam? Abraham tawh bangci ki naihiam?
Anun takna ah haksa asak thu bang teng om hiam?
Pasian in Hagai suan-leh-khak te thupha piak ding bang cidan kamciam hiam?
Hagai suan leh khakte kuate hi a, kamciamna bangci tangtun hiam?
Hih tangthu pan tuhun Khrisian nuntakna bangci dan lim hong gen hiam? Ci-leh-sa leh Kha Siangtho bangci kido a, I nuntakna ah Kha Siangtho bangci zawh sak ding I hiam?
Sarah tanu te suah theihna ding bang hih ding kisam a, Sarah tanu hihna in bang hamphatna hong ngahsak hiam?
Pasal neisa te ading: Na pasal tawh kizop zia haksa na sak bang ci om hiam? Gelhkhia inla, na muan mahmah mikhat tawh kikum in, thungetna nei khawm in.
Na pasal in nang zong haksa hong sakna bang teng om ding na ngaihsun hiam? Tua bang om hi leh bangci zawh ding na um hiam?

