SAMARIA NUMEI
Tuitawina pan Evangelist asuak Numei
JOHN 4
Agelh ~ Rev. Dr. John Thang Hum &
Dim Lun Zam
Topa Jesu leh a nungzuite Galilee pan Jerusalem pai dingin Samaria gam tawn in pai hi. Sykhal khua atun ciangin Topa gim ahih manin khua nawl lam a om, Jacob tuikhuk kiangah tawlnga a, tua kal in nungzuite khua sungah an zong dingin pai uh hi. Tua munah tuitawi ding apai numei khat tawh Topa na holim hi.
Galilee khua pan Jerusalem pai nading lampi nih om a, khat pen sauzaw in khat pen tom hi. A sauzaw pen Samaria khuasung kitawn lo in, a tomzaw in tawn hi. Pharisai te in hih Samaria khua atawn lampi pen zui nuamlo uh a, lamkotzaw zuiden uh hi. A hang pen Jew te in Samaria mite dawivei namte in ngaihsun uh a, apelh theih zah in pelh uh hi. A san theih phatloh, a tel zawhloh mite zong dawi vei in ngawh mai uh hi. Topa Jesu nangawn Samaria minam, dawivei, ci-in sim mawh uh hi (Johan 8:48). Topa Jesu in zong Samaria mite- ‘mi namdangte’ na ci hi (Luke 10:33, 17:16-18). Samaria te ahih leh amau leh amau Jew nam, Abraham suante kici uh hi. A tangthu nungdal ah Samaria mite pen kahbia mi ahi hi. Biakpiakna ahih uh ciangin, Jew te in Jerusalem ah biakna pia in, Samaria te in Gerezim mual tungah pia hi. Bangbang hi leh Topa Jesu in hih minamte it hi. Siamaria nupi nu ngetna zong pia hi. Khatvei Samaria ah Jesu leh nungzuite a khuasung uh tawn sak nuamlo ahih manin anungzui te in (John leh James in) van pan mei kia sak in suksiat ding gen uh hi. Jesu in hih nungzuite na taai hi. (Luke 9:55,56, 10:30-37).
Jesu in tui ngen masa
Topa Jesu in tuitawi dinga hong pai Samaria numei nu kiangah nuntakna pia nuam ahih manin na hopih hi. “Ka dawn ding tui hong pia in” ci in ngen masa hi. Dawn ding tui ki nget pen apia nuamlo kuamah omlo hi. Ahi zongin lamdang asak pen, Jew mite in Samaria mite khat ana hopih masak ciang lamdang sa hi.
Mikhat in hong thupi muh mahmah a, hong hopih ngam hetlo laitak, ei’n, vaneh in, a hopih masa hi leng mite na lungdam mahmah ding uh hi.
A kisel sim numei
Hih numei nu nuntakzia pen milakah ki tamlaak lo, a kiselsim numei hi. Mi in tui atawi ciangin zingsang tuung, ahih kei leh nitak nitum kuan lamin tawi napi hih numei in sun tangpi in tui hong tawi cih pen mite muh ding utlua lo cihna ahibhi. Ahang pen anuntakna, a omziate maizum hikha thei ding hi.
Jesu tawh kiho limna
Jesu in zong hih numei nu’ launa teng sukham masa hi. Jews mi leh Samaria mite kiho ngeilo kimlai pen Jesu in (Jewmi khat in) Samaria mikhat ahopih teh lamdangsa hi. Jewte ngaihsutna ah, anin te tawh ki sawh leng eizong nin ding cih ahi hi.
“Nang Jew mikhat in, kei Samaria mi tungah banghang dawn ding tui hong ngen na hiam?” ci in dong kik hi. Topa’n acihkikna-ah, “Tui hong ngen pa kuami cih thei lecin ama’ kiangpan nuntakna tui na ngen nuam zaw ding hi,” acih ciangin, “Nang na tuidip na ding beelkhat lah neilo cina, tuikhuk lah thuk mahmah hilo maw, Nang, hih tuikhuk nei, ka pa uh Jacob sang lianzaw na hiam?” cih dan in a numei vai in dotnop haulua mahmah hi.
Topan’ damtakin numei nu kisapna ah paipih hi. “Hih tui adawnte in a dangtak kikkik dinga, keima piak tui adawn mi-in cikmah ciangin a dangtaak nawnkei ding hi,” ci-in gen hi. Numei in zong, “tua tui hong pia in, hih lai ah paipai akul nawnlo dingin” ci-in na ngen hi.
Asel sim teng ki pholak
“Tua ahih leh na pasal vasam in” ci-in kisai hetlo thu tawh zom to hi. Banghang hiam cih leh nuntak tawntungna ngah nading in, Pasian tawh ki muh kul a, tua Pasian maiah a kisel thei omlo ahihna, ih hihna khempeuh pulak a kuulna atheisak nuam ahi hi. Tua cianign numei nu a diip kisaai vatvat hi. “Ken, pasal nei kengh” ci-in a dawn leh, Topa’n, “Na gen maan hi, pasal 5 na neingei khin a, tulaitak na ompih pa zong na pasal hilo hi.” (Tazavuan a naneih hilo in, a senpyi ding a na ompih pak, living together cih daan hi), acih ciangin lamdang sa mahmah hi.
Mikhat nuntakna apatna pan atawpdong athei pen Pasian simloh omlo hi. Ei mahmah nangawn in ki theilo hi. Hi bang dan aa, omzia khempeuh hong gen thei mi pen, Messiah (Kamsangpa) lo adang hilo ding hi. Banghanghiam cih leh Messiah hong tun ciangin nakhempeuh hong hilh ding hi, cih pen hih mite upzia ahi hi.
Up leh san zia amanlo teng kikhel
Jew mite in Jerusalem bekah Pasian biak theih dingin ngaihsun uh a, Samaria ten Gerazim mualtung bek ah biak theihdingin ngaisun uh hi. Topa Jesu in hih te khat zong maanlo ahihna lak hi. Pasian in Kha hi-a, munkhempeuh ah om a, mun khempeuh ah aom na leh lungsim takpi (ki neih khemna ki hello) leh thuman thutak tawh biak ding ahihna gen hi. Hih thuteng azak ciangin hih Samaria numei nu a khamit hong kihong a, Jesu khephung ah kipaai in ki-aap na nei hi.
Numei hangin khanlawhna piang
Numei in atuah khak thute imm cip theinawn lo-in a khuapihte kiangah manlang tak taai in, va gen hi. “Hong en dih un, ka thukhempeuh athei khat om hi, a mah Messiah(honpa) hi ding hiam, nomau mahmah in hong en tapeuh un,” va ci hi.
A khuapih mi khempeuh in numeinu thugen en dingin apai uh hi. Jesu amuh uh ciangin Messiah ahihlam tel uh a, “Tun ahihleh nang gen hanga um hikei ungh in, komau mitang mahmah tawh amu hita ung,” ci-in gen uh hi.
Topan’ tua tuikhuk kiang mahah tua ni a, apaiteng tungah vantunggam thu na gen hi. Mite a khamit uh ki hong a, nuntakna tui hong dawn ta uh ahih manin Topa kiangpan pai khia nuam nawnlo uh hi. Messiah amuh khak uh lungdam lua in, akhua uh ah a-taambeh dinguh zong kun uh hi. Topa leh nungzui te zan nih Sychar ah taambeh in vantung gam lungdamna thu gen hi. Tua khua-ah khanlawhna nasia tak hong om hi.
Thukhupna
Isaiah 61, Topa thu a genna ah, “Mittawte khuamuh nang, thongkiate khah khia ding, jubilee suahtakna taangko ding in hong pai ding,” ci in gen hi. Kumtampi sung mi cimawh, lungkimna nei ngeilo, pasal khat pan khat ah a taai kawikawi, Sychar khua numei nu in, kha mit vaakna leh kihen na pan kiphelna ngah hi. Lungkim ngeiloh na pan in a lungkim na, bukbuk na pan ki lak khiatna ngah in midangte zong thuman athei sak nuam evangelist hong suak hi. Hih numei in thuman thutak amuhna hangin amah bek hilo, a khuapih te in zong Pasian thu muhna in nei uh hi. Upna icih in, a gamtaang, a khangkhang a kilawh thei upna ahi hi cih hih tangthu in hong musak hi.
Hih tangthu pan in zong Jesu nasep zia I sin kha hi. Topan lungdamna thu genna ah, mite dinmun leh lunglut thu tawh ki zui in na hopih hi. Hih pen ei zong ama’ na isep na ah daan leh zia hoih etteh thei khat I mu hi.
Nungzui te in Topa tungah an a piak ciangin, Topa in “Ken! note theihloh, neek ding an ka nei hi. Ka pa hong piak nasep kazawhna in ka an nek hi,” acih pen eite adding a etteh huai mahmah khat ahi hi.
Topa Jesu asih lai in biakinn pi sungah kidaal na puanpi a tungpan anuai ah ki balkham pen, mihing leh Pasian kikal ah ki daalna om nawnlo, Pasian maiah Khris hangin direct in pai theih na hong thei sak hi. Jew leh Samaria te kidaalna kawmpi zong hih khanlawhna hangin ki tatsat hi.
Dotna
Jesu leh a nungzui te in bang acih leh Sychar khua tawn kha hiam?
Sychar khua sung aom tuikhuk pen kua tuikhuk hiam? A taangthu a kim in gen in.
Topa Jesu hih tuikhuk ah bang hih dingin khawl hiam?
Numeinu in banghang suntangpi in tuitawi dingin pai hiam? Anuntak zia nungdal teng akimin gen in.
Topa Jesu in numeinu kiangah bangcidan in kamkum masa hiam?
Jew mite in koiah bia a, Samaria te in koi ah bia hiam?
Pasian in bang cinam biakpiakna deih hiam?
Numeinu in a khuapih te tungah Khris thu bangci gen hiam?
A khuapih ten bang ci dawn kik hiam?
Sychar khua ah Jesu leh nungzui te bang tanvei tambeh hiam?

