NUNTAKNA LAMLAK – 2. Agelh~T.Sawm Lian

Date:

NUNTAKNA LAMLAK​​ ​​ 2

Agelh~T.Sawm Lian

 

NOPSAKNA

 

‘Nopsakna’​​ lunggulhna leh lametna tawh a nungta mihingte i hi hi. Hih i lunggulh nopsaknate pen i mai lam nuntakna​​ ah nopzawk semna hong tun maw, ahih kei leh siatna leh tawntung sihna? cih ngaihsut​​ huai hi.

 

I mimal nuntakna-ah i nopsakna bang hiam? Sum le pai zonga khua-ul luang a i sepna leh, sun le zan gen lo a i sepna pen mai lamah nek le dawn, sum le pai sinkham lua lo a om nading, sihna, natna, leh haksat hun cianga haksa lo zaw a om theih nading leh i nuntak a nopzawk theih nading, gual-eng a i omloh nading deihna ahi hi. Tua hi kei leh kua’n haksa pipi in na sem nuam ding hiam​​ (nasep nuamsa ngiat om a hih leh thukhat), lametna hanga nasep nuam a kisa hi zaw hamtang hi.

 

Khangno pawlkhat in zu le sa, numei pasal​​ na tawh nopsakna zongin a khangno hun tomcik sunguh a zatna uh hangin a dam thei lo meima a khantawn un ngah lawh uh hi. Pasian thu don lo​​ in, leitung gualnopna lamah​​ ‘nopsakna’​​ zon luatna hangin mite muhdah leh pampaih​​ in ki-om thei hi. Tua pen kua hang hiam? I nopsakna zonna lamah bang i ngah hiam? Tua i zon nopsakna pen i mu takpi mah hiam?

 

Nu leh pa thu mang lo​​ in, veng le pam, lawm le gualte thu i man zawkna hangin bang ciang i tung a? Nek le dawn, silh le ten ei hoihsak leh deih bangin ne-in dawn-in, silhin tengin, i ut bangbangin nungta leng a nuam takpi mah diam?

 

Ni khat na semin, tua a thalawh khiat pen​​ a innkuan​​ un nuam taka nekkhop/zatkhop sangin a lawmte nih le khat tawh zu dawnna peuh, ahih kei leh laithai kapna peuhin zat nuam a sa zaw, tua munah​​ ‘nopsakna’​​ a zong om thei hi. Tua nopsakna a zonna hangin a innkuan sungah, lawm le gualte tawh kimuhdahna leh kitotna bang piang thei zawsop hi. Nopsakna i zon luatna hangin i pumpi, i innkuan, i pawlpi, i khua, i gam in thuak hi.

 

Tulai pawlpi pawlkhat​​ ah mi pawlkhat in​​ Pawlpi sungah Kha om kei, nuam kei, pawl dangah tai ding hi..”​​ cih bang gen thei hi. Tua a gente amau leh amau​​ ‘kha-mi’​​ kici in, pawl sung nop a saklohna uh leh a deihkhoplohna uh gengenin, pawl sung taisan thei​​ zawmah lai uh hi. Tuate kha-mi-na pen​​ (thukhen ka hihloh hang)​​ maan taktak dingin ka um thei kei hi. Kha-mi taktakte in a pawlpi sung uhah kha om lo-a a theih uh leh a om theih nadingin panla ding uh a, a thanemte tha khauhsak sawmin, a nasep ding poimawh pen ahihna thu thei​​ in taisan lo ding hi.

 

Lamna dianna a tam luat mana​​ ‘kha nin hi,’​​ cih khawng, lamna dianna a omloh mana​​ ‘kha om kei’​​ cih khawng tam mahmah hi. Tua bang a gengen mite pen amau nopsakna bek a ngaihsun, amau deihna bek kalsuanpih a sawm, mi tawh a kipawl thei lo ahi uh hi. En nopsakna i neih bangin mi in zong nopsakna nei tek uh a, ahih hangin i nopsakna kibang lo cih i phawk kisam hi.

 

Zomi sungah, pawlpi khatah la tomno​​ (khanlawhna la)​​ tawh lamin diangin Topa phat nuam a sak mahmah laitakun, solfa la sa a biakpiakna pen kha om lo, Pasian om lo dana a ngaihsut ding hi lo a, solfa la sa a Pasian phat nuam a sa mahmahte in zong la tomno tawh Pasian a phat ziahziahte pen kha-mi lo cih ding hi tuan lo hi. Ahangin, nopsakna kibang lo hi lel a, lungsim tawngpen pana a kiphat Pasian tawh kizop leh zoploh thupi zaw hi. Mi​​ nopsakna nuam kisa kim lo a, mi​​ nopsakloh nuam i sak pawlkhat zong om veve hi.

 

Mi pawlkhat in amau mipihte kiang sangin mi lak nuam a sa zaw om thei hi. Amau nopsakna ahih leh gen theih om lo hi. Ahih hangin​​ (ci veve lai ni)​​ tua amau mipihte kiang nuam a saklohna hangin a tu a tate mi mangthang suak leh, tua a tu a tate in kua mawhsak ding hiam? Midangte kiangah nuam a sak luatna hangin a tate in a nu leh a pa pau thei kei leh, tua a nopsakna pen a suan le khakte adingin manpha maw manpha lo cih zong suuthuai hi.

 

Charles Mackey in The Miller of the Dee cih la a phuakna sungah, Dee gun gei​​ a ann gawina neipa lungkimna thu, a sepna ah nuam a sakna leh kuamah eng lo a, kuamah in zong amah eng lo hi-a a theihna thu,​​ “I envy nobody - no, not I - and nobody envies me”​​ ci-in gen den thei hi. Kumpite tutphah a tut a, gam lianpi sunga mi tampi uk pen lunggulh tuan lo​​ in, a zi leh a tate tawh nuam taka, ama sepkhiatsa a nek uh pen nuam sa mahmah lel hi. Tua a nopsakna pen midang neih le lam deihgawhna hi lo a, a nopsakna zonna in kuamah buaisak lo hi. Kithutuak takin innkuan a nuikhawmin, ne khawm uh a, tua pen pa’ nopsakna ahi hi.

 

Tua hi a, a thupi penin, i nopsakna in bang ciang hong tunpih hiam, cih ahi hi. Ei adingin a nuam khempeuh pen i lawm i gual, i innkuanpih, i khuapih, i mipih i sapihte adingin a phatuam hiam? I nopsakna pen mite adingin a phatuam kei zongin mi a nawngkaisak hi kei beek leh hoih ding hi.​​ 

 

Source:

Daihna Cabin ~T. Sawm Lian

 

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related