NI SAGIH NI
NA KHEMPEUH A PIANNA A HANG
Na khempeuh Pasian kiangpan bekin hong pai hi.
Na khempeuh ama vangliatna
tungtawnin nungta uh a, na khempeuh
ama minthanna aading ahihi.
Rom 11:36 (LB)
TOPA in na khempeuh ama ngimnate a tangtun nadingin bawl hi.
Paunak 16: 4 (NLT)
Hihte khempeuh a vekin ama aading hi.
Van awlthawlpi a ngimna bulpi pen Pasian’ minthanna lakkhia ding, cih hi. Nang-a kipan na khempeuhte a omna pen tua thu hang hi. Pasian in hihte a vekin ama minthanna aading a bawl ahihi. Pasian’ minthanna omlo hileh bangmah dang zong om tuanlo ding hi.
Pasian’ minthanna i cih bang ahi hiam? Pasian ahihna pen hi. Tua pen ama pianzia a thukzah, ama thupitna a liatzah, ama vangtaang a khauhzah, ama vangliatna a kilatzah, ama ompihna a zaizah, hi pah hi. Pasian’ minthanna cih pen ama hoihna leh ama neih na-hoih na-manpha khempeuh a kilahkhiatna hi.
Pasian’ minthanna koi-ah om ahi hiam? Na kiim na paam en ziau dih in. Pasian’ piansak na khempeuh in ama minthanna, lam khat teeiteei tawh, lengkik uhhi. Mun citeng ah Pasian’ minthanna i mu a, nuntakna nei lungno neupente-a kipan van-a a lianpen aksi lompite dong ah, nitum hun leh khapi vangtaang-a kipan khuahunte leh huihpi guahpite dong ah, kimu thei hi. Piansak nate in a Piangsakpa’ minthanna pholak uhhi. Piansak nate tungtawnin Pasian in namkimna (variety) hoihsa ahihlam, hoihna pakta ahihlam, Pasian vanglian ahihlam, kithuhual ahihlam, leh pilin geelsiam ahihlam i thei thei hi. Lai Siangtho in, “Vantungte in Pasian’ minthanna pulakkhia uhhi”1 ci hi.
Pasian in thu-omzia tuamtuam sunga om mihingte tungah a khang a khangin ama minthanna na pholak khin hi. Eden Huan sungah a masapen in na pholak a, tua ciangin Moses tungah, tua ciangin biakbuk leh biakinn sungah, tua ciangin Jesuh tungtawnin, leh tu-in pawlpi tungtawnin hong pholak hi.2 Pasian’ minthanna pen meikuang, meii, keek, meikhu, leh khuavak taang lela cih bangin kigenteh hi.3 Pasian’ minthanna in vantung ah khuavak a kitangsam zahzah sikh hi. Lai Siangtho in, “Tua khuapi ah Pasian’ minthanna in khuavak taangsak ahih manin khuavak a taangsak dingin ni ahi-a, kha ahi zongin kisam lo hi”4 ci hi.
Jesuh Khrih sungah Pasian’ minthanna kilimmuh theipen hi. Leitung Khuavak ahi amah in Pasian’ pianzia kilangsak hi. Jesuh hangin eite in Pasian bang tawh kibang taktak cih thu a thei lopi-in i om nawnkei hi. Lai Siangtho in, “Tapa pen Pasian’ minthanna vangtaang hi”5 ci hi. Pasian’ minthanna a cingtaakin i theihtel nadingin Jesuh leitung ah hong pai hi. “Tua Thu mihing hong suakin kote lakah hong teeng hi. Kote in ama minthanna -- hehpihna leh thutak tawh kidim minthanna -- ka mu uhhi.”6
Pasian in ama sunga om minthanna pen Pasian ahih mana a neih ahihi. Tua pen ama pianzia hi. Ni a taangpha seem dingin i bawl theihloh mah bangin Pasian’ minthanna zong bangmah tawh i behlap theikei hi. Ahi zongin tua minthanna a thei ding, a pahtawi ding, a pulak ding, a phat ding, a kilangsak ding, leh a nuntakpih dingin eite thu hong kipia hi.7 Banghang hiam? A hang pen tua bang dingin Pasian kilawm kituak ahih man hi. I piak theihzah pahtawina a pia dingin leiba i nei hi. Pasian in na khempeuh bawl ahih manin minthanna khempeuh a ngah dingin amah kilawm kituak hi. Lai Siangtho in, “Topa kote’ Pasian aw, minthanna, pahtawina leh vangliatna a ngah dingin nang na kilawm hi. Banghanghiam cihleh nangmah in na khempeuh na piangsak hi”8 ci hi.
Van awlthawlpi bup sunga Pasian’ piansaksate lakah Pasian tunga minthanna a pialo pen nam nih bek om a, a zakia vantung mite (dawite) leh ei (mihingte) i hihi. Pasian tungah minthanna piak ding pelhna pen Pasian sangin na dang khatpeuh it zawkna hi a, tua pen mawhna zungpi hi. Pasian tungah minthanna piaknop lohna pen kiphatsakna tawh langpanna hi a, tua pen Satan a puksak, eite mahmah zong hong puksak, mawhna hi pah hi. Eite i vekpi-in Pasian aading ahilo, eimahmah’ minthanna aadingin lampi tuamtuam tawh i kalsuan hi. “Mite a vekun mawh khin uh a, Pasian’ minthanna tawh kituak lo uhhi.”9
I nuntakna sungpan Pasian tawh a kituakzah ding minthanna a cingin a pia kuamah i om kei hi. Hih pen mawhna suksiapen hi a, i bawl theihkhak khialhna lakah a lianpen hi. A langkhat leuleu ah Pasian’ minthanna aading nungta cih pen i khan sunga i ngahtheih tangtunna lianpen hi. Pasian in “Amau pen kei’ aituam mite hi a, minthanna hong pia dingin ka piansak ahihi”10 ci ahih manin tua pen mah i nuntakna ah i lungtup lianpen ahih ding kisam hi.
PASIAN TUNGAH MINTHANNA BANGCI PIAKTHEIH DING KA HI HIAM?
Jesuh in Pa kiangah hih bangin ci hi, “Sep dinga nonggen na khempeuh sepna tawh hih leitung ah minthanna nang kongpia hi.”11 Jesuh in hih leitung ah Pasian’ ngimna a cinsakna tawh Pasian pahtawi hi. Eite in zong tua dan mahin Pasian i pahtawi hi. Piansak nate khatpeuh in ama ngimna a cinsak ciangin tua in Pasian tungah minthanna puak hi. Vasate in huih lakah a leenna uh, a haamna uh, bu a bawlna uh, leh vasate’ sepzia dinga Pasian’ geelsa a om bangin a sepna uh, cihte tawh Pasian tungah minthanna tun uhhi. A niampen miksi khat nangawn in amah a kipiansaknaa ngimna a cinsak ciangin Pasian tungah minthanna a tun ahihi. Pasian in miksite miksi ahi dingin bawl a, nang pen nang ahi dingin hong bawl hi. Mi siangtho Irenaeus in, “Mi khat, dim takin a nuntak leh tua pen Pasian’ minthanna hi pah” ci hi.
Pasian tungah minthanna piak theihna nam tampi om a, ahi zongin tuate khempeuh na nuntakna aadinga Pasian’ hong geelsak a ngimna ngate cih tawh kitomlaak thei hi. Tua thu ngate hih laibu a tawp dongin a kicingin i kikum ding a, ahi zongin hih mun ah a huamin etna i nei masa ding hi:
Pasian i biak ciangin ama tungah minthanna a pia i hihi. Biakpiakna cih pen Pasian tungah i sep ding i vaipuak masapen hi. Pasian sungah nopsakna tawh amah i bia hi. C.S. Lewis in, “Pasian in eite ama min a phat dingin thu hong piak pen ama sungah a nuamsa dinga hong sapna hi” ci hi. I biakpiakna pen nasep ngeina bang hilo-in itna, lungdam kohna leh ungkimna, cihte' tawsawn ahih ding Pasian in deih hi.
John Piper in, “Pasian sungah lungkimna lianpen i neih ciangin Pasian in zong eite sungah minthanna lianpen ngah hi” ci hi.
Biakpiakna cih pen phatna, la sakna, Pasian kiangah thungetna, cihte ciang bek hilo hi. Pasian sungah nuamsa, amah it, ama ngimnate aading zattheih dingin ei le ei kipiakhia, cih dan nam a nuntakna hi. Pasian’ minthanna aading na nuntakna na zat ciangin na sep peuhpeuh pen Pasian tungah biakpiak na luina hong suak thei pah hi. Lai Siangtho in, “Na pumpi bup Pasian’ minthanna aadingin a maan thu sep nading vanzat khat bangin zang in”12 ci hi.
Thu-um midangte i it ciangin Pasian tungah minthanna a pia i hihi. Na pianthak ciangin Pasian’ innkuan sunga kihel khat na suak hi. Khrih’ nung zuihna cih pen upna thu cih ciang bek hilo a, kikom kizopna leh Pasian’ innkuan it theihna cihte zong kihel hi. Johan in, “Khat le khat i ki-itna in eite sihna pan nuntakna ah tung khin i hihna kipsak hi”13 ci hi. Paul in, “Khrih in note hong saan mah bangin note khat le khat na kisaang un; tua hileh Pasian a minthang ding hi”14 ci hi.
Pasian pen itna ahih manin Pasian mah bangin mite na it ding na vaipuak hi a, tua banga itna in amah pahtawi hi. Jesuh in, “Note kong it mah bangin no zong khat le khat ki-it un. Tua bangin khat le khat na ki-it uhleh ka nungzuite na hihlam uh mi khempeuh in hong thei ding uhhi”15 ci hi.
Khrih tawh i kibattoh ciangin Pasian tungah minthanna a pia i hihi. Pasian’ innkuan sungah i suah khitlian leh kha picinna lamah a khanglian dingin Pasian in hong phawng pah hi. Tua pen bang tawh kibang hiam? Kha picinna cih pen i ngaihsutna, i lungsim sukkhakna, leh i gamtatna cihte ah Khrih tawh kisuttohna hi. Khrih tawh kisunzo seemseem lecin Pasian tungah minthanna na tunzo seemseem ding hi. Lai Siangtho in, “Topa’ Kha Siangtho in i sungah na hong sep ciangin eite pen amah tawh i kisunto seemseem a, ama minthanna i kilangsak zawseem hi”16 ci hi.
Khrih na saan ciangin Pasian in nuntakna thak leh pianzia thak hong pia hi. Tu-in na nuntakna a omlai teng khempeuh ah, na gamtatna na kipuah tohtoh ding Pasian in hong deih hi. Lai Siangtho in, “Hotkhiatna gah ahi, Khrih tungtawnin na nuntakna sung-ua a piangkhia na-hoihte tawh kidim tawntung ta un. Banghanghiam cihleh tua in Pasian tungah minthanna leh phatna tampi puak hi”17 ci hi.
Kha khuttawite (gifts) tawh midangte aading na i sep ciangin Pasian tungah minthanna a pia i hihi. Eite khatciat Pasian in siamna, kivakhna, leh hihtheihna talen cihte tawh a tuam vilvel ta-in hong bawl ahihi. Na pumpi leh na nuntakna a kilamzia pen a piangkha pak hilo hi. Pasian in na khuttawi ngahte angsung phattuamna-a zat dingin hong piak hilo hi. Tuate midangte’ phattuamna-a zat dingin nang tunga hong kipia hi a, nang’ phattuam nadingin midangte tungah zong kipia hi. Lai Siangtho in, “Pasian in ama kha khutawi namkim tampi sungpan note khatciat tungah khuttawite hong pia khinzo hi. Nang tungtawnin Pasian’ citna hong phulkhiat nadingin tuate hoih takin zang in...Midangte a huh dingin sapna na ngah hiam? Pasian’ hong piak na thahatna teng khempeuh tawh seem pah in. Tua hileh Pasian a minthang ding hi”18 ci hi.
Pasian’ thu midangte kiangah i gen ciangin ama tungah minthanna a pia i hihi. Pasian in ama itna leh a ngimnate kepsim det ding deih lo hi. Thutak i theih khit nakleh midangte tungah a gensawn dingin hong lam-en hi. Midangte tungah Jesuh theihsakna, amau ngimna a theihkhiat nadingun panpihna, leh tawntung hun aading amaute hilhkholhna, cihte pen i septheih hamphatna lianpite hi. Lai Siangtho in, “Pasian’ hehpihna in mi tampite Khrih kiangah a puak behbeh ciangin...Pasian in zong minthanna ngah behbeh ding hi”19 ci hi.
BANG AADING NUNGTA DING NA HI HIAM?
Nuntakna hun na neihlai sung tengah Pasian’ minthanna aading nungta ding na cihleh na masak thute, na hun geelnate, na kizopnate, leh nate khempeuh ah kikhelna khat na neih ding kisam hi. Tua pen khatveivei ciangin lampi a ol khat sangin a haksa khat a teel tawh na kibat hun zong om ding hi. Jesuh mahmah zong hih thu na nawkkha ngei hi. Singlamteh tungah kikhailupna thuak ta ding cih a theih ciangin, “Ka lunggim mahmah hi; tua hi a, ‘Pa aw, tu-a haksatna panin hong honkhia in’ ka ci ding hiam? Ahi zongin hih ngimna aading mahin tu-a haksatna a tuak ka hihi. Pa aw, nangma min thangsak ta in”20 ci-in kiko hi.
Jesuh pen lamkabom khat ah ding hi. Ama aadinga Pasian’ geelsak a ngimna cinsakna tawh Pasian tungah minthanna pia ding maw, ahihkeileh nungkikin angsung bulphuhna tawh nuam takin nungta ding maw? Nang zong tua thu mah a tuakkha na hihi. Nang’ aituam lungtupna, tawldamna, leh nopsakna aading na nungta ding hiam? Ahihkeileh Pasian’ hong kamciap, tawntung hun tawh kipawl thamante thei kawmin nuntak hun na neihlai tengah Pasian’ minthanna aading na nungta ding hiam? Lai Siangtho in, “Nuntakna ahi bangin a kiplet mite in tua nuntakna susia uhhi. Ahi zongin na khahkhiat leh...a tawntungin taksa takin na ngah den ding hi”21 ci hi.
Hih thu, siansak ding hun hong tung ta hi. Kua aading na nungta ding hiam -- nangmahmah aading maw, Pasian aading? Pasian aading nungta dingin thahatna neih le neihloh na telloh manin na tonkikkha ding hi. Lunghimawh kei in. Ama aading nungta dingin na khensat nakleh Pasian in na kisap teng mah hong pia ding hi. Lai Siangtho in, “Pasian kiangah eite hong Sampa limtak i theihtelna tungtawnin nuntakna sunga Pasian a lungdamsak ding thu le la a om khempeuh eite hong kipia hi”22 ci hi.
Tu mahmahin Pasian in nang hong bawlna-a a ngimnate na cinsakna tawh ama minthanna aading a nungta dingin hong sam lai hi. Tua zong, nuntakzia ding lampi khat bek hi pah hi. Tua lo, nadang khempeuh pen a om pong ciang bek hi. Jesuh Khrih kiangah a bupin na ki-ap ciang bekin nuntakna taktak kipan pan hi. Tua bang na hihkhitlam na kitelcian keileh na hih ding a kisam pen saan ding leh up ding hi. Lai Siangtho in, “Amah a saang khempeuh leh ama min a um mi khempeuh tungah amah in Pasian’ tate suahtheihna thu a pia hi” 23 ci-in hong kamciam hi. Pasian’ hong zotna na saang ding hiam?
Khatna ah, um in. Pasian in hong it hi, cih thu leh ama ngimnate hangin nang hong bawl hi, cih thu um in. A piangkha pak na hihlohlam um in. A tawntung a kip dinga hong kibawl ahihlam um in. Nang taang-a singlamteh tungah sihna a thuak Jesuh tawh kizopna a nei dingin Pasian in nang hong teel khin ahihlam um in. Bangbang na seem khin kha phial zongin Pasian in hong maisak nuam ahihlam um in.
Nihna ah, saang in. Jesuh, na Topa leh Honpa dingin na nuntakna sungah saang in. Na mawhnate a mai nadingin ama maisakna saang in. Na nuntak ngimna cinsak nading tha hong guan ding ahi ama Kha Siangtho saang in. Lai Siangtho in, “Tapa saang-a a muang mi peuhmah in na khempeuh ngah a, nuntakna a kicing leh a kip tawntung nei hi.”24 ci hi. Hih thu na simkhak laitak, koikoi ah na om zongin na lu kunsukin, “Jesuh aw, nang kong um a, nang kong saang hi” ci-in thungetna na neih ding kong hanthawn nuam hi. Tua in na mailam thu ahi tawntung hun tawh kisai thu hong kikhelsak ding hi. Hih pah in.
Lungsim takpi tawh a ngen na hihleh ka lungdam hi. Pasian’ innkuan sungah nang kong muak uhhi. Tu-in nang pen na nuntakna aading Pasian’ geelsa ama ngimna a mukhia ding leh tua bangin a nungta dingin a kipan ta na hihi. Hih tawh kisai midang khatpeuh tungah na gensawn nadingin zong kong hanthawn hi. Kipanpihna kisam ding na hih man hi. Hong email leteh keima gelh Kha Khangliatna aading Na Kahlei Dawl Masate (Your First Steps for Spiritual Growth) kici laibuno khat kong khak ding hi.
NI SAGIHNI
KA NGIMNA TAWH KIPAWL LUNGNGAIHNA
Lungngaih Ding Thu: Hihte khempeuh a vekin ama aading hi.
Phawk ding Khawkneu: “Na khempeuh Pasian kiangpan bekin
hong pai hi. Na khempeuh ama vangliatna tungtawnin nungta uh a,
na khempeuh ama minthanna aading ahihi.” Rom 11:36 (LB)
Ngaihsut Ding Thudotna: Nisim ka zatdet hun geelna sunga
bang mun pen ah Pasian’ minthanna phawkkha
zawdeuh thei ding ka hi hiam?
Source:
Laibu Min : Ngimna' Tawsawn Nuntakna (The Purpose-Driven Life)
Laigelh : Rick Warren
Lailet : PLMangno (Power Translation Service) raymang@gmail.com
Laibu bawl kum : 2006
Laisim Mimalkim tungah Zotna :
Hih laibu pen ni 40 sung sim ding ahih manin nikhat in khatta(nikhat aita) Laibu Saal website (www.zomielibrary.com) pan hong suah toto ding hi ung…
Hih laibu, abu ngiatin a deihte’n Lailet, laibu bawl Sia PLMangno' email : raymang@gmail.com ah kidawp thei hi.

