NI GIAT NI: PASIAN’ LUNGKIM NADINGIN NANG HONG KISEEK (Ngimna’ Tawsawn Nuntakna-Laibu)

Date:

Laibu_Saal_Logo

NGIMNA # I

 

NI GIAT NI​​ 

 

PASIAN’ LUNGKIM NADINGIN

NANG HONG KISEEK

 

Banghanghiam cihleh Pasian in amaute

ama minthanna aadingin

a thakhauh, a deihhuai taamtaak

kungte bangin suan hi.

Isaiah 61:3​​ (LB)

 

PASIAN’ LUNGKIM NADINGIN HONG KISEEK

 

Nangmah in na khempeuh na piangsak a,

tuate a om nading thu leh

a kipiansak ding thu pen nangma lungkimna ahihi.

Maangmuhna 4:11​​ (NLT)

 

TOPA pen ama mipawlte tungah lungkim hi.

Late 149:4a​​ (TEV)

 

Pasian’ lungkim nadingin nang hong kiseek hi.​​ 

 

Leitung ah nang nong suah lian leh Pasian in muhtheih lohna mun pan nuihmai tawh nau hong en hi. Amah in nang hong nungtasak nuam a, nang nong tun manin amah nakpi-in lungkim hi. Nang hong piangsaklo hileh ama aading a phatmawhna om lo a, ahi zongin ama lungdam nading ngiatin nang hong piangsak dingin na khensat hi. Ama meetna, ama minthanna, ama ngimna, leh ama lungkimna aadingin nang mihing-a piang na hihi.​​ 

 

Pasian’ lungdam nading leh lungkim nadinga nuntak ding pen na nuntakna-a ngimna masa hi. Hih thu a kicingin na theihtel ciangin nang le nang cihtaaklo kisakna lungsim na nei ngei nawnkei ding hi. Hih thu in na manneihna hong kipsak hi. Nang pen Pasian aading tua zahin thupi na hihleh, tawntung hun sungah hong tonpih ding zahin​​ manpha hong sa khop lel ahihleh, tua sanga lianzaw cihtaakna nei thei nawn ding na hi hiam? Pasian’ ta na hi a, piansak nadangte khat tawh zong tehtheih lohin nang hangin Pasian lungkim hi. Lai Siangtho in,​​ “Pasian in eite hong it manin Jesuh Khrih tungtawnin ama tate hong suaksak dingin na khensat khinzo hi -- tua pen ama lungkimna leh a ngimna​​ hi”1​​ ci hi.

 

Pasian’ hong piak khuttawi thupha na ngah a lianpen khat ah nopsak theihna​​ (ability to enjoy pleasure)​​ hi. Na nopsak theih nadingin Pasian in na sungah phawktheihna nam ngate​​ (five senses)​​ leh lungsim sukkhaknate​​ (emotions)​​ hong guansak hi. Nuntakna sungah thuakzawhna a nei ding ciang bek hilo-in a nuamsa dingin zong hong deih hi. Na nopsak theihna​​ (nuam na sak theihna)​​ a hang pen Pasian in ama lim le mel sunin nang hong bawl ahih man hi.​​ 

 

Pasian in zong lungsim sukkhakna nei ahihlam i mangngilh kha pahpah hi. Thu le la khatpeuh in Pasian’ lungsim thuk takin sukha thei mahmah a, amah pen lungdam thei, lungkim thei, nuam thei ahih zah khatin khasia thei, aam thei, hehpihhuai sa thei, hehpih thei, heh thei, dah thei, hi. It thei, nuamsa thei, lungnuam thei, gualnuam thei bek thamlo-in nuihza thei lai hi.2​​ 

 

Pasian lungkimsakna pen​​ “biakpiakna”​​ kici hi.​​ Lai Siangtho i. in,​​ “TOPA pen amah bia-a ama itna a muang mite tung bekah lungkim hi”3​​ ci hi.​​ 

 

Na sep na bawlna khatpeuh ah Pasian a lungkim leh tua pen biakpiak gamtatna​​ (act of worship)​​ khat hi pah hi. Biakpiakna pen diamond suangmanpha dan mah hi a, maitang tampi nei hi. Biakpiakna tawh kisai theih ding thute a vekin gelh ding hi lehang laibu sah tampi pha ding ahih hangin hih khawkpi sungah ahihleh biakpiakna a thu laigilte bek i kikum ding hi.​​ 

 

Mihing thu a kantel​​ (anthropologist)​​ mipilte’ genna ah biakpiakna cih pen Pasian in mihingte sunga a na guan, mi khempeuh’ neih, sunglam pana hong phulkhia, Pasian tawh kizop ding utna lungsim hi, ci uhhi. Biakpiakna pen i annek i tuidawn dan mahin pianpih-a i neih khat hi. Pasian biak ding i pelh leh zong a taang ding khat i zong veve a, tua pen ei le ei tungah kitun thei hi. Hih, biak nopna lungsim, Pasian in hong guatna a hang pen amah a bia mi a om ding a deih man hi. Jesuh in,​​ “Pa in a bia ding mite zong hi”4​​ ci hi.​​ 

 

Biakna sunga na khankhiatzia a tuam khat hi thei ding ahih manin​​ “biakpiakna thu”​​ na theihbeh ding kisam theikha ding hi. Lasakna, thungetna, thugen ngaihna cihte a kihel biakinn kikhopna, ahihkeileh nekkhawm nekna, biakna pawi bawlna, khuaimei vakna cihte zong na ngaihsun kha ding hi. Ahihkeileh zong cina damsakna, na-lamdang bawlna, leh maangmuhna cihte na phawk kha ding hi. Biakpiakna sungah tu-a thute zong a kihel mah hi a, ahi zongin biakpiakna cih pen tuate sangin tangzaizaw tham lai hi.​​ 

 

Biakpiakna pen music sangin tangzaizaw tham hi.​​ Mi tampi tak in biakpiakna sunga music a kizang pen biakpiakna sa uhhi. Amau,​​ “Ka biakinn uah biakpiakna kinei masa, tua khit teh thuhilhna hun tawh kizom”​​ ci uhhi. Hih pen theihkhialhna lianpi khat hi. Biakinn kikhopna sunga kihel hun geelna khatta -- thungetna, Lai Siangtho simna, lasakna, upna pulakna, gamdaihna, thuhilhna, thu kihilh ciaptehna, sumpi piakna, tuiphumna, nekkhawm nekna, upna kamciam piakna, a kikhawm midangte hopihna, cihte -- pen biakpiak gamtatna hi pah hi.​​ 

 

Taktakin ci lehang, music sangin biakpiakna piang masazaw hi. Adam in Eden Huan sungah Pasian na bia a, ahi zongin music pen Jubal a suah kiciaptehna Piancilna 4:21 ah hong dawk pan hi. Biakpiakna pen music cih ciang bek hileh music a zanglo mi khempeuh Pasian a bia​​ ngeilo suak ding hi. Biakpiakna pen music sangin tangzaizaw tham hi.​​ 

 

A suksiazaw lai khat ah,​​ “biakpiakna”​​ cih kammal pen music zatzia nam khat genna-in kizangkhial thei hi.​​ “Labupi sunga la khat sa masa ung in, tua khit teh phatna le biakna (praise and worship) la khat sa ung”​​ cih ahi zongin,​​ “Phatna la a nawhte ka deih saam hang’n biakna la a olte mah paktapen ing”​​ cih ahi zongin kiza thei zeel hi. Tu-a dan hileh, la a nawh, a ginngaih, music van namkim kizangte​​ “phatna”; a ol, a kisa hiathiatte​​ “biakna”; cih ding dan hi. Hih pen​​ “biakpiakna”​​ cih kammal, mi tampite’ theihkhialhna khat hi.​​ 

 

Biakpiakna cih pen la a kisakdan, a ginngaih zah, a kinawh zah, cihte tawh kisai vetlo hi. Pasian in music a kici khempeuh a nawh a ol, a niam a sang, a lui a thak, a nakgin a damgin, cih bang khen lo-in ama phuatsa ahih manin a vekin deih hi. Nang’n na deih kim kei phial zongin Pasian in a vekin deih kim hi. Pasian kiangah kha leh thutak tawh a kipia ahih nakleh tua pen biakpiak gamtatna hi pah hi.​​ 

 

Khristiante in music tawh kisai-in amau deihdan namte Lai Siangtho tawh​​ kituakpen, ahihkeileh Pasian pahtawina-a a hoihpen cih danin ngaihsun uh ahih manin biakpiakna sungah bang nam zang ding cih tawh kisai-in kithutuak lo thei uhhi. Lai Siangtho sungah music a nam khenna kigelh lo a, tua hun lai-a kizang music vante zong tu hunin om nawnlo hi.​​ 

 

Sianggen mahmah lehang, music na deihpen nam in Pasian’ zia le tongte sangin nangma zia le tong -- na nungthu leh na pianzia -- mah hong lakkhia hizaw hi. Minam khat ii music pen a dang khat aadingin bengngonhuai khat hi lel ding a, ahi zongin Pasian in a namkimin deihin zaknop sa hi.​​ 

 

“Khristian”​​ music cih zong a om theilo thu hi a, Khristian lamal -- la kammal -- cih bek om hi. Tua pen Pasian’ thu tawh kituak kammalte hi a, a la-aw​​ (tune)​​ hilo hi. Kha la-aw​​ (spiritual tune)​​ cih bang zong om lo hi. La khat, a lamal lokhia lo-in hong sa le-ing​​ “Khristian”​​ la ahihleh ahihloh na theih theih nading thu om lo hi.​​ 

 

Biakpiakna pen nang’ meet nading hilo hi.​​ Pawlpi sya khat ka hihna tawh​​ “Tuni i kikhopna nuamsa mahmah ing. Tampi phattuampih ing”​​ cihdan laikhak nono ka ngah thei hi. Hih zong biakpiakna tawh kisai theihkhialhna nam khat mah hi. Biakpiakna pen ei’ meet nading hilo hi. Pasian’ meet nadinga biakpiakna a nei i hizaw hi. Biakpiakna i neih ciangin i lungtup pen Pasian a lungkim nading hi a, ei’ lungkim nading hilo hi.​​ 

 

“Tuni-a kikhopna pan phattuampih ding bangmah ngah ke’ng”​​ na cihkhak ngei zenzen leh biakpiak na luina a hang maanlo hikha ding hi. Biakpiakna pen nang aading hilo, Pasian aading hi.​​ “Biakpiak”​​ kikhopna tampite ah kilawmtatna, kilambehna, lungdamna thu genkhiatna cihte a kihel mah hi a, meetna zong om takpi mah hi. Ahi zongin ei le ei’ lungkim nadinga biakpiakna a nei i hi kei hi. I lungtup pen eite hong Piangsakpa a minthan nading leh a lungkim nading ahihi.​​ 

 

Lungsim tungtham leh kineihkhemna tawh kinei biakpiakna hangin Pasian a phunna thu Isaiah 29 sungah kimu thei hi. Mite in Pasian bia-in phatin thungenin a om uh hangin a zat uh biakpiakziate pen a khiatna zong ngaihsun beeklo-a a phuahtawmte uh hi a, a phatnate uh zong lungsim siangtho tak tawh hilo banah a thungetnate uh zong an a khingdang, a hiing, tawh kibang hi. Zatngei ahih mana kizang biakpiakziate in Pasian’ lungtang sukha zolo a, lungsim takpi tawh ki-apna bek in sukha zo hi. Lai Siangtho in,​​ “Hih mite in a kam uh tawh ka kiang hong nai-in a muk uh tawh kei hong pahtawi uh hangin a lungtangte uh kei tawh kigamla mahmah hi. Kei hong biak uh pen mihingte’ hilh​​ thukhunte tawh kizui-a hong bia uh hi bek hi”5​​ ci hi.​​ 

 

Biakpiakna pen na nuntakna khen khat hilo; na nuntakna hi pah hi.​​ Biakpiakna pen biakinn kikhopna aading cih ciang bek hilo hi. Eite​​ “amah bia ngiitngeet un”6​​ cih tawh ahi-a​​ “zingsang nisuah pan nitak nitum dong amah phat un”7​​ cih tawh ahi zongin thu hong kihilh hi. Lai Siangtho sunga mite in nasep laitak, inn-a om laitak, galdo laitak, thongkiat laitak, leh lup laitak nangawnin Pasian phat uhhi. Zingsang na khanlawh huna na sep masak ding, leh zan na ihmut ma-in a nunungpen-a na sep ding pen Pasian phatna hi.8 David in,​​ “A hun simin Pasian tungah lungdam ka ko ding hi. Ka kam in amah phat tawntung ding hi”9​​ ci hi.​​ 

 

Pasian phat nading, Pasian’ minthan nading, leh Pasian’ lungkim nadinga na sep ahih nakleh na sep na bawlna khatpeuh biakpiak gamtatna khatin hong kilaih hi. Lai Siangtho in,​​ “Tua hi a, na ne-a na dawn uh zongin, ahihkeileh bangbang na seem uh zongin, tuate khempeuh Pasian’ minthanna aadingin seem un”10​​ ci hi. Martin Luther in,​​ “Bawngnawisuuk numeinu in zong bawngnawi suukna tawh Pasian minthangsak thei hi”​​ ci hi.​​ 

 

I sep khempeuh Pasian’ minthanna aading seem cih pen koici piantheih ding ahi hiam? Na khempeuh Jesuh aading a seem danin kingaihsun-a sepna, leh tua bangin na sep laitak amah tawh kizopna tatsat lo-in neihna, tawh piang thei hi. Lai Siangtho in,​​ “Na sepna khatpeuh ah mite aading a seem hilo-in Topa aading a seem danin na lungsim khempeuh tawh seem in”11​​ ci hi.​​ 

 

Na khempeuh Jesuh aading a seem danin kingaihsut-a sepna pen i nuntakna sungah biakpiakna i neih det theih nading thusim hi. Hih thu, The Message Lai Siangtho letkhiatbu sungah hih bangin laigual lempha-in kigelh hi:​​ “Na ihmutna, na annekna, na nasep kuanna, leh nuntak na kalsuanna cihte ahi, na nisim nuntak ngeina pen mah Pasian mai-ah biakpiak van khat bangin lui in.”12​​ Pasian kiangah i nasep apin ama ompihna phawk kawmin i sep ciangin tua nasep pen biakpiak gamtatna hong suak hi.​​ 

 

Ka zi Kay tawh ka kingaihcil lai-un a hun simin -- zing-an ka nek laitak, sangkah dingin mawtaw tawh ka pai laitak, sangkhaan sungah laisinin ka om laitak, vanzuakna phual ah ka kigualh laitak, gas ka thun laitak cih bang ahi zongin -- ama thu bekbek ka ngaihsun den a, ngaihsun lo-in ka om theikei hi. Keikia hita le-ing amah ka ngaihna thu khawng pulakin ka paupau zeel hi. Tua in, amah tawh tai tampi kigamla bek thamlo,​​ college a tuam tuak-a kah ka hih uh hangin, amah ka geinai-a om danin hong phawksak hi. Ama thu ngaihsut detna tawh kei pen ama itna sungah ka om hi. Biakpiakna taktak i cih zong tu-a dan hi a, Jesuh tawh kingaihna hi.​​ 

 

 

NI GIATNI

KA NGIMNA TAWH KIPAWL LUNGNGAIHNA

 

Lungngaih Ding Thu:​​ Pasian’ lungkim nadingin kei hong kiseek hi.​​ 

 

Phawk ding Khawkneu:​​ “TOPA pen ama mipawlte tungah lungkim hi”​​ 

Late 149:4a​​ (TEV)​​ 

 

Ngaihsut Ding Thudotna:​​ Bang​​ nasep namte Jesuh aading a seem danin​​ 

kingaihsunin sep kipan thei ding ka hi hiam?

 

 

 

Source:

Laibu Min : Ngimna' Tawsawn Nuntakna (The Purpose-Driven Life)

Laigelh :  Rick Warren

Lailet : PLMangno (Power Translation Service) raymang@gmail.com

Laibu bawl kum : 2006

 

Laisim Mimalkim tungah Zotna :

Hih laibu pen ni 40 sung sim ding ahih manin nikhat in khatta(nikhat aita) Laibu Saal website (www.zomielibrary.com) pan hong suah toto ding hi ung…

 

Hih laibu, abu ngiatin a deihte’n Lailet, laibu bawl Sia PLMangno' email : raymang@gmail.com ah kidawp thei hi.

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related