NI SAWMNIH-LE-NGA NI
BUAINA TUNGTAWNIN KIKHEL
Banghanghiam cihleh a thuneu, a sauveilo i gimnate in
tuate khempeuh sangin a thupizaw pek tham,
tawntung minthanna khat eite aadingin hong ngahsak hi.
2 Korin 4:17 (NIV)
Pasian’ zia tawh kituahna ahi khamh a gahkhiasak pen
gimthuakna mei ahihi.
Madame Guyon
Buaina khatta nungah Pasian in ngimna khatta nei hi.
Pasian in i gamtatzia a khantoh nadingin thu-omziate zang hi. Taktakin, Jesuh tawh a kisun dingin eite hong bawlna ah Pasian in i Lai Siangtho simna sangin thu-omziate a bulphuhna lianzaw hi. Tua pen ahang kilang takin kimu thei hi: Thu-omziate pen ni khatin nai sawmnih-le-li sung na tuakkha hi.
Leitung ah buaina tawh kipelh lo ding i hihlam Jesuh in hong phawngkhol hi.1 Natna pan apeng ding, gimthuakna in a sukkhakloh ding mi kuamah omlo a, buaina omlo nuntakna a sinkha ding kuamah omlo hi. Nuntakna pen buainate a kikhilkhopna khat hi a, khat naphelsiang khit ciangin adang khat in mun la-in hong ngakkhol pah hi. Tuate a vekpi-in gol khinlo uh a, ahi zongin nang’ khangliat nadinga Pasian’ gualhsa vai-maban (process) sungah a vekpi-in thupi uhhi. Buaina cih pen apiang ngeingei mah ahihlam i theih ding hong deihsakna-in Peter in, “Mai-a om thu haksate na nawkkhak uh ciangin lamdang sa kei unla, zong lungbuai kei un. No tunga hongpiang ding thute pen alamdang deuh, a namtuam deuh hi tuanlo hi”2 hong ci hi.
Pasian in amah tawh i kinaizawk seem nadingin buainate zang hi. Lai Siangtho in, “Pasian pen lungsim kitamzante tawh kinai a, amah in lungsim tamkham mite honkhia hi”3 ci hi. Biakpiakna a thuklutpen leh a sungmisuahpen khat nasinkhak hunpen na lungkhampen hunte -- na lungsim akitapzan hun, hong kinawlkhiin na kisak hun, na ut nadeih khatpeuh na teel theihloh hun, leh lunggimna a liat hun, cihte -- hizaw thei a, tua hun ciangin Pasian bekmah na zuan hi. Pasian kiangah lungsim maan, lungsim siang, lungsim takpi tawh thungetna i neih hunpen gimthuakna i tuahkhak hun sung hi. I lunggim ciangin tungtham thungetnate neih zawh nading tha i neikei hi.
Joni Eareckson Tada in, “Nuntakna a nopcit hunin Jesuh’ thu i theihna, amah i ettehna, ama thugente i genkikna, ama thu i kikupna, cihte pan i taalkhia theikha ding hi. Ahi zongin gimthuakna sung bekah Jesuh i theitel ding hi” ci hi. Pasian’ zia le tongte gimthuakna sungah sinkha i hih manin lampi dang khatpeuh tawh kisin theilo hi.
Josef thong a kiatloh nading,4 Daniel humpi khumna dum sung a kikhiatloh nading,5 Jeremiah buannawng tawh kidim dum sung akikhiatloh nading,6 Paul thumvei tanghial tembaw kisiatna a tuahkhakloh nading,7 Hebrew tangval thumte asa mahmah meilipi sung a kikhiatloh nading,8 cihte Pasian in seemthei ding himah taleh seem lo hi. Tua buainate a pianding phal lel a, tua hangin tua mite zong Pasian tawh kinaizaw pah uhhi.
Buainate in ei le ei kimuang lo-in Pasian azong ding leh ama tungah a kinga dingin hong thatang kaih hi. Hih thu, Paul in hih bangin na en hi: “A si ding ka hihna uh leh ko le ko a kihonkhia zolo ka hihna uh kathei uhhi; ahi zongin tua pen hoih hi, a hang pen tuabang ciangin kote hong honkhia thei khatbek ahi Pasian’ khutsung ah na khempeuh ka ap uhhi.”9 Na neihpi pen Pasian bek mah ahih matengin na kisappi pen Pasian bek mah ahihlam na theitel ngeikei ding hi.
Na buainate a pianna bangbang hang ahi zongin Pasian’ phalna omlo hileh khat zong hongpiang theilo ding hi. Pasian’ ta khat tungah apiang na khempeuh pen Pa’ khitkhiatsa (Father-filtered) hi a, tuate Satan leh midangte in a sialamin hong zat laitak nangawnin Pasian in a hoihlamin zatsawm hi.
Pasian pen nakhempeuh ukzawhna tawh a leencing Pasian ahihman in tuahsiatna (accidents) i cihte zong Pasian’ hong geelsakna lampanin thupiang hoihte (incidents) mah hi veve hi. Na pianma pekin Pasian’ ni ciaptehna calendar sungah na nuntakna hun le nite avekin kiciamteh khin ahihman in10 nang tunga hong piang thu khempeuh in kha thu ah thupitna nei uhhi. Thu khempeuh hi zen hi! Rom 8:28-29 sungah ahang kigelh hi: “Pasian a it mite leh Pasian’ geelsak ngimna dungzui-in a kizawn mite’ phattuam nadingin Pasian in na khempeuh seemkhawm diamdiamsak ahihlam i thei hi. A hang pen Pasian in ama mite theikhol a, tua mite ama Tapa tawh a kisunto dingin teel khin hi.”11
ROM 8:28-29 THEIHTELNA
Hih pen Lai Siangtho sunga a kitamkawk khialhpen leh a kitamzat khialhpen mun khat hi. Hih mun ah, “Pasian in kei’ deihdan tawh kituak dingin na khempeuh seemkhawmsak hi” ci lo hi. Tua pen maan lo hi. Tua banah “Pasian in leitung ah thunuam tawh ma hialna a om nadingin na khempeuh seemkhawmsak hi” zong ci lo hi. Tua zong maan lo hi. Leitung ah thunuamlo tawh ma hialna tampi om hi.
A cingtaaklo leitung ah eite i teeng hi. Vantung bek ah na khempeuh Pasian’ ngimdan tawh kituakin cingtaak takin kiseem hi. Tua hangin zong “Nang’ deihna vantung tawh kibangin leitung ah kiseem tahen”12 ci-a thungen dingin eite hong kisawl hi. Rom 8:28-29 a kicingin theihtel nadingin laigual tumtawngte (phrases) khatta khatta-in na ngaihsut ding kisam hi.
Pasian a it mite leh...a kizawn mite’: Hih kamciam pen Pasian’ tate aading bek hi a, mi khempeuh aading hilo hi. Pasian langpangin amau utthu banga, a nungta mite’ siat nadingin na khempeuh in seem uhhi.
Ama geelsak ngimna dungzui-in: Bang ngimna hi ding hiam? Eite “ama tapa tawh a kisunto” ding cih ngimna hi.
phattuam nadingin: Hih mun ah nuntakna sunga thu khempeuh hoih aci hilo hi. Leitunga thupiang tampitakte hoih lo-in sia a, ahi zongin Pasian in tuate sungpan a hoih piangsak thei hi. Jesuh Khrih’ pupa khang simna sungah13 numei li kihel a, tuate pen: Tamar, Rahab, Ruth, leh Bathsheba, cihte hi. Tamar pen ta a neih theih nadinga a teekpa zolin a mawhpih numei khat hi. Rahab pen numei kizuak khat hi. Ruth pen Judah mi hilo banah Judah pasal khat teenpihna tawh thukham a palsat numei khat hi. Bathsheba pen pasal nei khinpi mah David tawh a mawh, tua huhau-in zong a pasal in sihna a thuaklawh numei khat hi. Hih thute pen zahtak-huai minphate hi hetlo a, ahi zongin Pasian in thusia sungpan thuhoih piangsakin tua khang sungpanin Jesuh hong suak hi. Pasian’ ngimna pen i buaina, i gimna, i mawhna, cihte sangin lianzaw sangzaw hi.
Pasian in...diamdiamsak hi: Na khempeuhte nungah a Geelpipa khat om hi. Na nuntakna pen kaam thu, upmawhloh thu, tuahkhak vat thu a hongpiang hilo hi. Geelna kician khat tawh apiang hi. Thupiang tangthu (History) cih pen Amah gamtaang ahih mana a piangthu (His story) ahihi. Pasian in muhtheihlohna mun pan thu le late zeekin van hi. Eite in khialhna i bawl thei a, ahi zongin Pasian in bawl ngeilo hi. Pasian ahih manin amah’n khialhna bawl theilo hi.
na khempeuh: Na nuntakna aadinga Pasian’ geelna ah nang tunga piang thute --na khialhna, na mawhna, na khasiatna, cihte -- a vekpi-in kihel hi. Cinatna, leiba, khuahun siatna, nupa kikhenna, it le ngaih teng in hong sihsanna, cihte zong kihel hi. Pasian in thu a siapente sungpan thu a hoih piangsak thei hi. Calvary Mual tungah zong tua bangin seem khin hi.
seemkhawm diamdiam sak: A tuam tek, utthu tekin seem lo uhhi. Na nuntakna sunga thupiangte in Pasian’ geelna sungah a seemkhawm uh ahihi. Tuate pen thupiang a tuam tek hilo-in Khrih tawh na kisuttoh nading hong kibawlna sunga kihel thute hi. Kekmoh (cake) a bawl ding hi lecin maida vui, ci, cikhum, aktui, sathau, cihte na zatloh phamawh hi. Tuate gawmkhawm, tokzau lo-in a tuam tekin ne lecin lim lo mahmah ding a, luaksuak phial ding hi. Ahi zongin na gawmkhop ciangin hong lim mahmah hi. Na sinkhak, na tuahkhak thu a limlopen teng, a nuamlopen teng mah Pasian pia lecin amah’n a hoih dingin hong gawmkhopsak ding hi.
i thei hi: Haksat huna i neih i lam-etna pen a hoihlam-a ngaihsun, ut le lunggulh teng ngaihsun, thu le la a hoih dingin lam-en, cihte tungah kinga lo hi. Van awngthawlpi bup Pasian in ukin leencing hi, cih leh amah’n eite hong it hi, cih thumaan thutak tungah a kinga hizaw hi.
KHRIH TAWH KISUN GAMTATZIA LAMTOHNA
Eite pen sek leh sekkhu tawh a kisui suangmanphate tawh i kibang hi. Suangmanpha seekpa in a sek tawh i nawl i kiil aham biatbuat teng hong satkhiatsak ding a, tuate a kiat pah keileh sek a golzaw khat la-in hong satbeh ding hi. Tua nangawn pilhkhia theilo-in sak beelbaalin i om lai leh, sek a golpen tawh hong sat ziahziah ding hi.
I tuahkhak buainate khempeuh pen gamtatzia kilamtoh theih nading hamphatna lampite hi a, a haksat seemseem ciangin kha sagolhte leh gamtat hoihna thaguite lamtoh theih nading thatang hong khauh seemseem hi. Paul in, “Hih buainate in lungduaina piangsak ahihlam ka thei uhhi. Lungduaina in gamtatzia hoihsak hi”14 ci hi. Na nuntakna pualam-a thupiang pen na sunglam-a thupiang zahin thupi lo hi. Na tuahkhak thu-omziate pen tomno kal sung bek ding hi a, na gamtatzia ahihleh a tawntungin kip paisuak ding hi.
Kham taatpa in kham citak a ngah nadingin mei tawh a hal ciangin kham ahi taktak lo teng a kattum dan bangin Lai Siangtho in zong haksatnate kham, mei kihal tawh genteh zeelzeel hi. Peter in, “Na upna a sian lam lahcian nadingin hih buainate hong tung ahihi. Tua upna siangtho pen kham sangin manphazaw hi”15 ci hi. Ngun seekpa khat kiangah, “Ngun siang le sianglo bangci theih thei na hiam?” ci-in kidong a, amah’n, “Ka liim hong kilat leh tua pen a siang hi” ci-in dawngkik hi. Haksakna mei tawh hong kihal ciangin mite in na sungah Jesuh’ liim le lim mu ding uhhi. James in, “Haksakna nuai-ah hileh na upna a pianzia a dawkkhiatloh phamawh a, ahihna taktak teng hong kilangkhia hi”16 ci hi.
Pasian in nang, Jesuh tawh a kisun dingin ngimna nei ahih manin Jesuh’ sinkhak thute mah hong sinsak ding hi. Tuate lakah khatkia lungleenna, zia-etna, lunggimna, kimawhmatna, langpanna, leh buaina dang tampite kihel hi. Lai Siangtho in “(Jesuh) gimthuakna tungtawnin thumanna kisin a,...gimthuakna tungtawnin a cingtaak dingin kibawl hi”17 ci hi. Ama Tapa tung nangawn ah a tunsak thute panin Pasian in bang hangin eite hong map laizang ding ahi hiam? Paul in, “Khrih’ tuahkhak thute lian mah i tuakkha hi. Haksat hunte amah tawh nawkkhawm i hihleh nopsak hunte zong amah tawh i nawkkawm taktak ding hi”18 ci hi.
BUAINATE JESUH’ DAWHTUAHDAN DING NAMIN DAWNTUAHNA
Buainate in Pasian’ ngimna bangbang amau thutawm tawh a tangtungsak thei hi zenzen lo hi. Buaina atuak mi tampite hoih seemseem ding cih sangin siasuak seemseem uh a, khanglian ngeilo uhhi. Tua hi a, buainate Jesuh’ dawntuahdan ding namin na dawntuah ding kisam hi.
Pasian’ geelna hoih ahihlam ciamteh in. Pasian in nang aading bang hoihpen cih thei a, nang’ phattuam ding vai mah kinpenin nei hi. Pasian in Jeremiah kiangah, “Nang aadinga kong geelsak thute pen nang’ siat nading hilo-in nang’ nopsak nading geelnate hi a, nang tungah lam-etna leh mailam hun gina hong pia ding geelnate hi”19 ci hi. Hih thutak a theitel Josef in sila dinga amah a zuak a ute kiangah, “Kei’ siat nading na ngim uh hangin Pasian in a hoih dingin na ngim hi”20 na ci hi. Hezekiah in zong sihtheih nading natna a thuak laitakin tu-a dan nammah na pulak hi: “Hih bang dan haksat hunte ka tuahkhak pen kei’ phattuam nading mah hi.”21 Na huh ngetna Pasian in hong nolh simsimin, “Pasian in eite aading a hoihpen mah a seem hi a, a siangtho Ama hoihpenna bangin i nuntak theih nading hong kisinsak hizaw hi”22 cih thu phawk in.
Na buaina leh na gimnate mitsuan lo-in Pasian’ geelna mah na mitsuan detding thupi mahmah hi. Hih pen singlamteh gimna Jesuh’ puakzia hi a, eite zong tua mah ettehin a zui dingin hong kisawl hi: “I makaipa leh i syapa Jesuh mitsuan den un. A nung ciangin ngah ding ci-a a theih lungdamna hangin amah in singlamteh tungah a maizumhuai sihna a thuak ding utlel hi.”23 Nazi thong sunga gimna a thuak Corrieten Boom in mitsuan a vangliatna thu a genna ah, “Leitung en lecin na lunggim ding hi. Kisung-et lecin na lungkham ding hi. Ahih hangin Khrih en lecin lungnop tawldamna na ngah ding hi” ci hi. Na mitsuanna bangbangin na lungsim sukkhaknate zong a tuamtuamin hong om ding hi.
Thuakzawhna a thusim pen na gimna tomno kal sung bek hi-in thaman letsong ahihleh tawntung kimang ding cih thu phawkna hi. Moses in “a thaman mukhol ahih manin”24 buaina tawh kidim a nuntakna na thuakzo hi. Paul in zong haksatnate tua dan mahin na thuakzo a, “Tu laitak-a i buainate thuneu mahmahin sauvei kip lo ding uhhi. Ahi zongin tuate in eite aadingin tawntung akip paisuak ding, tehtheihloh minthanna lianpi khat hong bawlkhiatsak uhhi”25 ci hi.
Thutom ngaihsutna ciang tawh buaikhop kei in. A tawpna-a hong gahkhia ding thu mitsuan in: “Ama minthanna a ngahpih ding i hihleh ama gimthuakna zong i puakpih kul ding hi. A nung cianga hong piak ding minthanna tawh i tehkak ciangin tu-a i thuakkhak thute pen bangmah hi vetlo hi.”26
Lungdam inla lungdam thu ko in. Lai Siangtho in, “Thu-omziate khempeuh ah lungdam thu ko un. Banghanghiam cihleh tua pen Khrih Jesuh sungah note’ hih ding Pasian’ deihna hi”27 hong ci hi. Hih thu bangci pian theih ding hiam? Hih mun ah Pasian in “thu-omziate khempeuh hangin” hong ci hilo a, “thu-omziate khempeuh ah” hong ci ahihlam phawk-huai hi. Pasian in nang kiangpan thusia hangin, gimthuakna hangin, ahihkeileh tuate huhau-a leitunga piang khasiat-huai thute hangin, lungdam a ko dingin hong lam-en lo hi. Pasian’ hong deihpen tua na buainate amah’n ama ngimnate a cinsak nadingin hong zang ding ahih mana lungdam nakoh ding, cih hi.
Lai Siangtho in, “Topa sungah a tawntungin lungdam un”28 ci hi. “Na gimnate hangin lungdam un” ci lo hi. Gimnate hangin lungdam lehang tua pen masochism hi ding a, a khiatna pen gimna natna a kihel ciang bekin nu-pa kizopna ah nuamsa pan, lunggulhna pha pan, cihdan nam hi. Tua hi a, “Topa sungah” lungdam ding ahihi. Bangbang a piang zongin Pasian’ itna, kep le khoina, pilna, vangliatna, leh muanhuaina, cihte sungah na lungdam thei hi. Jesuh in, “Tua bang hun ciangin lungdamna tawh kidim un. A hang pen vantung ah thaman lianpi khat in note a baihsa-in hong ngak hi”29 ci hi.
Pasian in gimna hong nawkpih ding cih thu, theihna sungah zong i lungdam thei hi. A na i sep Pasian pen gamlapi mun muanhuai khat panin hanthotna kammal a zatsasate mah tawh hong thapia den pong Pasian hilo hi. Amah pen i gimthuakna sunga hong lut Pasian hi. Tua pen Jesuh in mihing bangin hong pianna (Incarnation) tawh hong seem a, ama Kha in zong tu-in eite sungah na hong seem hi. Pasian in eikia hong nusia ngeilo ding hi.
Lungkiatsawm kei in. Lungduai inla lungkip nei in. Lai Siangtho in, “Thuakzawhna kicing na neih dong uh kalsuansuak un. Tua hileh...paubanna omlo, gamtatzia picing a nei mi khat hito ta na hihlam uh na kithei ding uhhi”30 ci hi.
Gamtatzia lamtohna pen damtakin kiseem vai-maban (slow process) khat hi. Nuntakna sunga haksatnate pelh ding leh taisan ding i sawm simsimin kalsuanna a sattat, i khangliat ding hun a sotto i hi a, a tawpna ah a suksiazaw gimna -- nolhna pelhna tawh kithuah, a mawknapi hihna nam -- i tuak ding hi. Gamtatzia na lamtohna hanga piang ding tawntung thute na tel ciangin “Hong hehnem in” (“Hong nuamsasak in”) cih thungetnate na tawm neih seemseem ding a, “Hong puah in” (“Nang tawh ka kisutseem nadingin hih thute hong zang in”) cih thungetnate na tam neih seemseem ding hi.
Nuntakna sunga a piang vatvat thei, a lungzinhuai, khiatna neilo tawh kibang, thu-omziate sungah Pasian’ vanglian khut na muh theih ciangin a picing toto ta na hihi.
Tu mahmahin buaina khat a tuakkha na hihleh zong “Bang hangin kei tungah hong piang hiam?” ci-in dong kei in. “Topa, bang hong theisak nuam na hi hiam?” ci-in dongzaw in. Tua ciangin Pasian mah muang inla maan takin gamta in. “Hong kikamciamsa kicinna ah na tun theih nadingun Pasian’ geelna lencipin na kip paisuak ding uh kisam hi.”31 Lungkiatsawm kei inla khanglian in.
SAWMNIH-LE-NGANI
KA NGIMNA TAWH KIPAWL LUNGNGAIHNA
Lungngaih Ding Thu: Buaina khatta nungah ngimna khatta om hi.
Phawk Ding Khawkneu: “Na khempeuh ah Pasian in amah a it, ama ngimna banga
a kizawn, mite’ phattuam nadingin naseem hi” Rom 8:28 (NIV)
Ngaihsut Ding Thudotna: Ka nuntakna sunga bang buaina pen in ka sungah
khangliatna a ginapen piangsak ahi hiam?
Source:
Laibu Min : Ngimna' Tawsawn Nuntakna (The Purpose-Driven Life)
Laigelh : Rick Warren
Lailet : PLMangno (Power Translation Service) raymang@gmail.com
Laibu bawl kum : 2006
Laisim Mimalkim tungah Zotna :
Hih laibu pen ni 40 sung sim ding ahih manin nikhat in khatta(nikhat aita) Laibu Saal website (www.zomielibrary.com) pan hong suah toto ding hi ung…
Hih laibu, abu ngiatin a deihte’n Lailet, laibu bawl Sia PLMangno' email : raymang@gmail.com ah kidawp thei hi.

