NGIMNA # 5
THUPUAK NASEP KHAT AADINGIN
NANG HONG KIBAWL
Thumaan mite’ gah pen nuntakna singkung hi a,
mite’ lungsim a ngah mipa mipil hi.
Paunak 11:30 (NIV)
NI SAWMTHUM-LE-GUK NI
THUPUAK NASEP KHAT
AADINGIN HONG KIBAWL
Leitung ah thupuak nasep khat kei nongpiak dan mahin
leitung ah thupuak nasep khat amaute ka pia hi.
Johan 17:18 (Msg)
A thupipenpen ah Jesuh Topa’ hong piak nasep ahi
ka thupuak nasep ka zawhsiangna thu hi.
Sawltakte’ Tangthu 20:24 (NCV)
Thupuak nasep (mission) khat aadingin nang hong kibawl hi.
Pasian in leitung ah na seem den a, a seppih dingin nangzong hongdeih hi. Tua nasep kipiakna (assignment) pen na thupuak nasep kici hi. Pasian in Khrih’ Pumpi sungah sepkhiatna (ministry) naneih ding leh leitung ah thupuak nasep (mission) naneih ding, a nihin hongdeih hi. Na sepkhiatna pen thu-um mite aading, leh na thupuak nasep pen thu-umlo mite aading, na sepsak (service) hi ding hi. Leitunga na thupuak nasep na cinsak ding pen na nuntakna aadinga Pasian’ hong geelsak ama ngimna a ngana hi.
Na nuntakna-a thupuak nasep pen genkhiat nam (shared) leh a kician sinsen nam (specific) khat ahihi. Tua nasep a khen khatna pen Khristian dangte khempeuh kiangah genkhiat ding vaipuak khat hi a, khen nihna pen nang aadinga a tuam vilvela hong kipia nasep khat hi. Tuate a khen nihin mai-a khenpite ah i kikum ding hi.
Manglai kammal mission pen “sawlkhia” cih khiatna a nei Latin kammal pan kila hi a, Khristian khat hihna sungah Jesuh Khrih ii taangmi bangin leitung ah hong kisawlkhia cihna zong kihel hi. Topa Jesuh in, “Pa in kei hong sawlkhiat mah bangin ke’n zong note kong sawlkhia hi”2 hong ci hi.
Topa Jesuh in ama nuntakna-a thupuak nasep tel sinsen hi. Khankum sawm-le-nih a phak hunin amah’n, “Ka Pa’ nasep ka septheih ding kul hi”3 ci a, tua khit kum sawmnih-le-khat a sawt ciangin singlamteh tungah si dingin a om laitak, “Kizo khinta hi”4 ci hi. Laibu sunga thupatna leh thukhupna dan mahin hih pulakna nihte in nuntak hoih, nuntak gina ahi ngimna’ tawsawn nuntakna a cih, a lim a mel hong musak hi. Topa Jesuh in a Pa’ piak thupuak nasep zosiang hi.
Eite Khrih’ Pumpi i hih manin Topa Jesuh, leitung a om lai-a aneih thupuak nasep pen tu-in eite’ thupuak nasep hong hita hi. A taksa pumpi tawh asep nasep pen ama kha pumpi (pawlpi) hihna tawh i zopding ahihi. Tua thupuak nasep bang ahi hiam? Pasian kiangah mite paipihna hi. Lai Siangtho in, “Khrih in ama galte hihna panin ama lawmte dingin eite hong laih a, midangte zong ama lawmte hisak ding cih nasep vai, eite tungah hong pia hi”5 ci hi.
Pasian in eite hong piansakna ah ngimna nam nga nei a, tuate pen: amah a it ding, ama innkuan sungmi a suak ding, amah tawh a kisun ding, ama na a seem ding, leh ama thu midangte kiangah a gen ding, cihteng hi. Tua ngimnate i cinsak theih nadingin Pasian in mihingte Satan’ khutsung pan hong tankhia nuamin amah tawh i kilemkik ding hong deih hi. Ama aa i hih khit ciangin midangte zong a vazawn dingin eite hong zang nuam hi. Amah in eite hong honkhia a, tua ciangin hong sawlkhia hi. Lai Siangtho in, “Khrih taangin a paukhia dingin eite hong kisawlkhia hi”6 ci hi. Eite pen leitung ah Pasian’ itna leh a ngimnate a genkhia ding kamtai thupuakte i hihi.
NA THUPUAK NASEP A THUPITNA
Na thupuak nasep na cinsak ding pen Pasian’ minthanna aading nuntak nading ah a omloh aphamawh thu khat hi. Bang hangin na thupuak nasep tuazahin thupi cih thu, Lai Siangtho sungah ahang tampi kigelh hi.
Na thupuak nasep pen leitunga Jesuh’ thupuak nasep zoptohna hi. Eite pen Jesuh’ nungzuite i hihna tawh Jesuh’ patsa nasep azomto dingte i hihi. Jesuh in eite ama kiangah a paiding bek hilo, ama taangin apai dingin zong hongsam hi. Na thupuak nasep thupi lua ahihman in Jesuh in tua thu, Lai Siangtho bu nga sungah genzia kibanglo nam nga tawh ngavei vilvel hong genkik phapha hi.7 Tua pen, “Hih thu na theihtel takpi ding uh deih taktak ing” hong ci tawh kibang hi. Hih, Jesuh’ hong piak nasep vai ki-apna thu ngate kancian lecin leitunga na sepding na thupuak nasep tawh kisai thu-om teng -- a hun, a mun, a hang, a zia, cihte -- na theitel ding hi.
Jesuh in ama Sawlpina (Great Commission) thu hong genna ah, “Gam khempeuh-a mite kiangah pai unla amaute ka thuzuite suaksak un. Amaute Pa, Tapa, leh Kha Siangtho min tawh tuiphum unla note tunga kong gensa thute khempeuh asep nadinguh amaute hilh un”8 ci hi. Hih nasep vai ki-apna pen Jesuh’ nungzui khempeuh tunga kipia hi a, pawlpi syate leh thupuak naseemte (missionaries) tung beka kipia hilo hi. Nang tunga Jesuh’ hong ap nasep vai hi a, deihteeltheih thu hilo hi. Hih muna Jesuh’ kammalte pen zuihnop leh zuihtheih ding Ngaihsut Piakpina (Great Suggestion) hilo hi. Pasian’ innkuan sungah sungmi khat-a kihel nahihleh na thupuak nasep pen manloh phamawh thupiakna hi a, tua thu awlmawhlohna pen thumanlohna suak ding hi.
Na kiim na paama om thu-umlo mite tawh kisai-in Pasian in nang tungah mawhpuak hongpia ahihlam a phawkkhalo zong na hithei ding hi. Lai Siangtho in, “Amaute a nuntak theih nadinguh na phawn ding kisam hi. Mi gilote a siattatna uh a khawl nadingun phawnna kammal na genkhiat keileh amaute a mawhna uh tawh si ding uhhi. Ahih hangin amau sihna thu ah nang, mawhpuak kong neisak ding hi”9 ci hi. Mi pawlkhatte aadingin nang pen Khristian a theihsun khat uh nahi ding a, amau kiangah Jesuh’ thu na genkhiat ding pen nang’ thupuak nasep hipah hi.
Na thupuak nasep pen hamphatna lianpi khat hi. Pasian’ mizat hihding pen vaipuak vangik lianpi khat ahih saam hangin tehtheihloh angtanhuai thu khat zong hi veve hi. Paul in, “Pasian in mi khempeuh ama maipha piakna sungah hong pai-in amah tawh a kilemkik nadingun amaute hansuah theih nading hamphatna kote tungah hong pia hi”10 ci hi. Na thupuak nasepna sungah hamphatna lianpi nih om a, tuate pen: Pasian tawh sepkhopna leh ama taangmi hihna, cihte nih hi. Pasian’ Kumpigam lamna ah Pasian tawh kithuahin i seemkhawm hi. Paul in eite pen “naseppihte” hong ci a, “Eite pen Pasian tawh a seemkhawm naseemte i hihi”11 zong hong ci hi.
Jesuh in hotkhiatna hong ngahsak a, ama innkuan sungah hong guang hi. Kha Siangtho hong piakkhit ciangin leitunga ama taangmi palaite hong suaksak hi. Bangzah-a lian hamphatna hiam? Lai Siangtho in, “Kote pen Khrih’ taangmite ka hi uhhi. Numei pasal a kuamah peuh, a kibatlohnate uh nusia-in amaute kikala thu le late a lemkiksak Pasian’ nasepna sungah a lut nadingun amaute a genpih dingin Pasian in kote hong zang hi. Tu-in Khrih taang ngiatin kong paukhia uhhi: Pasian tawh a kilawmta hita un”12 ci hi.
Midangte kiangah amaute in tawntung nuntakna ngahthei uh ahihna thu va genna pen amaute aadinga naseptheih lianpen hi. Na vengte khat in cancer ahihkeihleh AIDS ngahin nang’n a dam theih nading thu thei pipi-in genlo-in na ipcip leh tua pen khut-khialhna (criminal) suak ding hi. Tua sanga sukziazaw lai pen mawhmaina thu, Pasian’ ngimna thu, lungnopna thu leh tawntung nuntakna thu, cihte ipcipna hi. Leitunga a thupipen thuthang (news) thei-in i nei a, tua thuthang va genkhia lecin tua pen mi khatpeuh tunga na lahtheih na migitna lianpen hi ding hi.
Khristian suahzawh a sauvei khinte’ buaipih thu khat ah, Khrih tawh lo-a a nungta mite’ nuntakna bangzah takin haksa-in lam-et bei ding cih thu a mangngilhkhak pen uhhi. Mite bangzahin lawhcin tuakin lungdam mel pua uh hi taleh i phawk ding thu ah, Khrih tawh lo-in amaute’ nuntakna a mangthang hi lel a, Pasian tawh a tawntunga kikhenna lam a manawh uh ahihi. Lai Siangtho in, “Jesuh bek mite a honkhia theipa hi”13 cih hi. Mi khempeuh Jesuh kisam uhhi.
Na thupuak nasepna in tawntung thupitna nei hi. Tua in midangte’ tawntung mailam hun thu ah kilamdanna piangsak ding ahihman in tua pen leitung nanuntak sunga nanuntak zonna nasep, na lungtup, na tangtutna, cihte sangin thupizaw hi. Na thupuak nasepna agahte a tawntungin kip paisuak ding a, nanuntak zonna nasep agahte kip paisuak lo ding hi. Na nasep teng khempeuh lakah mite, Pasian tawh tawntung kizopna a neihtheih nading uh-a nahuh pen zahin na-a kimang ding dang omlo hi.
I thupuak nasep i nawhsep ding a kisapna zong tu-a hang mah hi. Jesuh in, “Eite khempeuh in eite hong sawlkhiapa’ hong piak nasep, manlang takin i sepkhiat ding kisam hi. A hang pen zan khuamial a tunding hun leh nasep khempeuh a beisiang ding hun, tawm bek kisam lai hi”14 ci hi. Naipi (clock) a nai khutte in na thupuak nasepna lam kawk ta uh ahihman in zingciang ci-in khiinto nawnkei in. Midangte kiang vapha ding cih na thupuak nasep, tu mahmahin panpah in. Jesuh kianga i va tutsa mite tawh gualnop ding hun a tawntungin i ngahding a, ahi zongin tua mite kiang i vaphak nading ahihleh i hunneih pen tu-a i nuntak sungbek hi.
Tua i cih ciangin tu-a nanuntak zonna nasep tawpin thupha-puak sya (evangelist) seem ding, cihna hilo hi. Na omomna mun ah Lungdamna Thu a zeekkhia dingin Pasian in hongdeih hi. Sangnaupang, inn nupi, sangsya, vanzuak, nasep uk, cihte-a kipan bangbang a seem na hi zongin hotkhiatna thu nagenpih theih dingin na lampi-a Pasian’ hong koihsak mite kitatsat loin na zonkhiat ding kisam hi.
Na thupuak nasepna in na nuntakna khiatna neisak hi. William James in, “Nuntakna sanga sauvei a kipzaw khat aading nuntak hun teng zatkhiatna pen nuntakna ahoihpen a zatna hi” ci hi. A maanin ci lehang, nadang teng khempeuh atawpna ah beimang ding uh a, Pasian’ kumpigam bek kippaisuak ding hi. Ngimna’ tawsawn nuntakna -- biakpiakna, kilawmtatna, kha khangliatna, Pasian’ na sepkhiatna, leh leitunga i thupuak nasep cinsakna, cihte aading a kipumpiak nuntakna -- neih ding a kulna zong tu-a hang ahihi. Hih nasepnate ii a gahte a tawntungin kip paisuak ding hi.
Leitunga Pasian’ hong piak nathupuak nasep cinsak ding napelh leh Pasian’ hongpiak na nuntakna amawkzat na hihi. Paul in, “Jesuh Topa’ hong piak nasep ahi, a lamdang Pasian’ migitna leh itna tawh kisai Lungdamna Thu midangte kiangah genkhiat ding nasep, sep nadingin ka nuntakna ka zat mateng tua ka nuntakna bangmah manlo hi”15 ci hi. Na teenna mun leh a bangci mi hiding ci-a Pasian’ hong sehzia tungtawnin hih leitung ah nangbek in na va phaktheih ding mi pawlkhat om hi. Nang hangin mi khat vantung gam tungbek leh zong tawntung mun aading vai lianpi khat aseem nahi pah hi. Nang’ aituam thupuak nasepna khawkteng etcian ding kipan inla, “Topa aw, Jesuh’ thu ka genpih theih dingin ka nuntakna sungah kua teng hongpuak na hi hiam?” ci-in thungetna tawh dong in.
Mihing tangthu abeihun ding tawh kisai Pasian’ hun geelna pen eite tunga nasep vai hong ki-ap i zawhsiangna tawh kimemat hi. Tu hunin Khrih hong paikik ding thu leh leitung bei ding thu, i. kilunglut thei mahmah hi. Tuate cik ciangin hongtung ding hiam? Nungzuite in zong Jesuh a vankah ma-in hih thu mah nadong uh a, Jesuh’ dawnkikna pen kitel mahmah hi: “Pa in ama thuneihna tawh a sehsa hun le nite note’ theih ding thu hilo hi. Ahi zongin note tungah Kha Siangtho hong tun ciangin vangliatna na ngah ding uh a, tua ciangin Jesusalem khuasung, Judea gamsung leh Samaria gamsung teng khempeuh, leh leitung mong teng dongah ka teci na hi ding uhhi.”16
Mailam hun kamsaanna tawh kisai thu nungzuite a kikupnop uh ciangin Jesuh in thukawng hei ziau-in lungdamna thu zeekkhiatna ai kuppih hi. Ama thugen a laigil pen hih bang hi: “Kong paikik ding vai pen no tawh kisai peuhmah kei. No tawh kisai pen kong piaksa thupuak nasep hi. Tua mah mitsuan un.”
Khrih’ hong paikik ding hun, banghun lian hiding ci-a ngaihsut pen khiatna neilo hi. Jesuh mahmah in, “Tua ni tua hun tawh kisai-in Pa simloh vantunga om vantung mite ahi-a Tapa ahi phial zongin a thei kuamah omlo hi”17 ci hi. Jesuh mahmah in a ni a hun theilo ahihlam hong genkhit nungsang bang hangin nang’ theihsawm sehsawm lai ding na hi hiam? Ei’ theih taktak thu ahihleh hih bang hi: Lungdamna Thu azakha dinga Pasian’ deih mi khempeuh in tua Thu azak kim matengun Jesuh hong paikiklo ding hi. Jesuh in, “Leitung mi khempeuh leh gam khempeuh ah Pasian’ kumpigam tawh kisai Lungdamna Thu kitangko ding hi”18 ci hi. Jesuh hong pai baihzawk ding na ut leh mailam hun kamsaanna thu lunggelgel lo-in na thupuak nasep cinsak ding mah mitsuan in.
Na upna thu na pulak ding banah thudang khatpeuh zong nasepbeh ding Satan in hongdeih ahihman in na thupuak nasepna pan na taalkhia pahpah, na lampial pahpah thei ding hi. Vantung gam ah mi khat naciahpih masiahsiah Satan in na-hoih akici peuhmah hong seemsak lel ding hi. Ahi zongin na thupuak nasep na thupilaak lian leh Dawimangpa in lampelh namkim hong lot pah ding ahihlam thei in. Tua bang hongpian ciangin Jesuh’ thugen phawkkik in: “Ka geelsaksa nasep pan a pialkhia mi peuhmah Pasian’ Kumpigam tawh kilawm kituak lo hi.”19
NA THUPUAK NASEP CINSAKNA-A NA SUPLAWH DINGTE
Na thupuak nasep cinsak nading vai ah nang’ geelnate na nusiat ding leh nang aadinga Pasian’ hong geelsak thute nasaanding hongkul ding hi. Na nuntakna sunga na sepnop dangte khempeuh tawh na “helzau ziau” theikei ding hi. Jesuh mah bangin nang’n zong, “Pa aw,...keima deihna hilo-in nangma deihna ahih ding ka ut hi”20 na cih ding kisam hi. Na ut thute, na lungtupte, na geelnate, na ngimnate, a vekpi-in ama kiangah na niamlutsak ding kisam hi. Angsung bulphuh thungetna nam ahi “Topa aw, ka sepnop thute ah thupha hong pia in” cihte ngen nawnlo-in “Topa aw, na deih thute ka sepzawh nadingin hong huh in” na ci ding hi. Laidal awng khat ii a taw ah namin nagelhding a, tua ciangin sepding vaiteng amah na gelhsak ding hi. Lai Siangtho in, “Pasian’ khut sunga vanzat, ama ngimna hoihte aadinga zattheih, ahi dingin Pasian kiangah nang le nang -- na hihna khempeuh -- kipia in”21 ci hi.
Bangbang na suplawh zongin na thupuak nasep a cingsak dingin na kipumpiak leh mite’ theihkhak ngeiloh namte tawh Pasian’ thupha piakna nasinkha ding hi. Pasian’ kumpigam aading naseem dinga kipia numei pasal a kuamah peuhte aadingin Pasian in na khempeuh phial mah sepsak hi. Jesuh in, “Pasian aading nungta-in Pasian’ Kumpigam mah kin masakin na neih uhleh (Pasian in) a nisima na kisapte khempeuh uh hong pia ding hi”22 ci-in kamciam hongpia khin hi.
JESUH AADING A DANG KHAT LAI
Ka pa pen kum sawmnga val sung Pasian’ naseem khat hi a, khuata lama pawlpi neute ah a sephun tampen hi. Pawlpi sya mawkmawk khat hilel a, ahi zongin thupuak nasep tawh anungta mi khat hi. Ama uuk deuh sepkhiatna khat pen a kipiakhia mi pawlkhat tawh gamdang ah pai-in pawlpi neute aading biakinn lamsak nasep hi. A khan sungin leitung mun tuamtuam ah biakinn 150 val lam hi.
1999 kumin ka pa in cancer natna tawh hong sihsan hi. A nuntak abeima nipi kal khat sung teng pen anatna hangin ihmu sip theilo, akhanglo sinsen lah hilo-in ni khatin nai sawmnih-le-li sung phial mah khuaphawk buang phawklo buang khatin omden hi. Mang amat leh zong a mumangin paukhia den hi. A lupna gei-ah ka tut kawmin a mumang pau teng kazakna tawh ka pa’ mangmat teng tampi katheihpih hi. Amah’n biakinn lam ding vai geelna khatkhit khat abanban in nei toto hi.
A bei kuan lam, zan khatin kei tawh, ka zi tawh, ka tunu tawh, ka pa’ lupna gei-ah ka om laitakun thakhatin ka pa hongtei vatin lupna tungpan thawhkhiatsawm hi. A taktakin a thazawm mahmah khin ahihman in ka zi in lumkiksak hi. Ahi zongin amah ut vet loin thawhsawm teeiteei ahihman in a tawpna ah ka zi in, “Pa, bang ahia na hihnop?” ci-in dong hi. Ka pa in, “Jesuh aading adang khat honkhia nuam lai ing. Jesuh aading a dang khat honkhia nuam lai ing. Jesuh aading a dang khat honkhia nuam lai ing” ci hi. Tua bekbek ci phapha hi.
Tua zawh nai khat sung, tua kammal teng mah zavei val ding bang lolo hi -- “Jesuh aading a dang khat honkhia nuam lai ing.” Lupna gei-ah tuin khitui luangin ka om laitak mahin ka pa’ upna hangin lu kunsukin Pasian tungah lungdam ka ko hi. Tua lian laitak, ka pa in a khut thazawmpi mah tawh hong zawtphei-in ka lu tungah khutnga-in kei tungah nasep vai hong ap dan khatin, “Jesuh aading a dang khat honkhia lai in! Jesuh aading a dang khat honkhia lai in!” hong ci hi.
Tua thu mah, ka nuntak hun a omlai sungteng aading dinpih thuciin dingin kanei hi. Tawntung hun aadingin hih sangin a muibunzaw bangmah omlo ding ahihman in na nuntakna sungah zong hih thu, mitsuan khatin naneih nadingin kongzawn nuam hi. Pasian’ zat ding na ut leh Pasian’ kin thute nang’n zong nakin ding kisam a, ama kinpipen ahihleh abawlsa mite tatkhiat ding ahihi. A mangthang a tate ama kiang atunkik ding pen ama deihna hi. Pasian aading tua sangin thupizaw bangmah omlo hi; Singlamteh in hong lakcian zo hi. Nang zong, ni khatni Pasian mai-ah nadin ni ciangin “Thupuak nasep zosiang!” ci-in na pulak theih nadingin tu-in “Jesuh aading a dang khat lai” ci-in a zongkhia den nahih theih nading thu kangen hi.
SAWMTHUM-LE-GUKNI
KA NGIMNA TAWH KIPAWL LUNGNGAIHNA
Lungngaih Ding Thu: Thupuak nasep khat aadingin kei hong kibawl hi.
Phawk Ding Khawkneu: “Pai unla minam khempeuhte Pa’ min, Tapa’ min, Kha Siangtho’ minin thuphumin note tunga kong thupiakte khempeuh a man nadinguh hilhna tawh amaute thuzuite suaksak un. Kei zong khang hun a bei teekteek dongin note a tawntungin kong ompih taktak hi” Matthai 28:19-20 (NIV)
Ngaihsut Ding Thudotna: Kei’ zawhsiang dinga Pasian’ hong piak thupuak nasep ka cinsak nading ah bang launate in hong khaktan hiam? Midangte kiangah Lungdamna Thu ka gen ding hong khaktan bang teng ahi hiam?
Source:
Laibu Min : Ngimna' Tawsawn Nuntakna (The Purpose-Driven Life)
Laigelh : Rick Warren
Lailet : PLMangno (Power Translation Service) raymang@gmail.com
Laibu bawl kum : 2006
Laisim Mimalkim tungah Zotna :
Hih laibu pen ni 40 sung sim ding ahih manin nikhat in khatta(nikhat aita) Laibu Saal website (www.zomielibrary.com) pan hong suah toto ding hi ung…
Hih laibu, abu ngiatin a deihte’n Lailet, laibu bawl Sia PLMangno' email : raymang@gmail.com ah kidawp thei hi.

