NA HOIH SEP DING CIMTAK KEI NI.
(Bawngnawi Hai Khat Tawh A Bei Khempeuh Na Pia Khinzo Hi)
1870s lai-in sun khat sang naupang khatin a sangkahna a sum beite loh kikna ding van zuak in (mun pawlkhat ah newspapers zuak hi ci) inn khat khit inn khat-ah hong ban vak hi. Su nisa nuai-ah van zuakin sawtpi hong pai khit ciangin tawl kisa in, dangtak gilkial in hong om a, a ip sung a sawk leh hamu pek khat bek na om sawnsawn hi. A sum neih teng tawh a khamkhop ding lah lei zo lo ahih manin, "Ka inn nawk kik pen ah nek ding khat beek ngen ning," ci-in thu khensatna hong nei hi.
Tua khit a sawt loin inn khat hong tung pet mah a, a kong a kiuh leh nungak melhoih mahmah khatin kong hong hon hi. A nungak hoihna teng leh a muinamna teng tawh an nget ding a maizum tha hong suak ahih manin dawn ding tui siang hai khat bek ngen ngam hi. Ahih hangin tua nungaknu in gilkial dingin ummawh ahih manin tui hong tawi loin bawngnawi hai khat hong tawi hi. A lungdam banah a maizum leh kisuanglah thuah khawmin damdam in tua bawngnawi dawn a, a dawn khit ciangin, "Bang zah kong pia ding kisam ding hiam?" ci-in dong hi. Nungaknu in , "Bangmah nong piak ding kisam lo hi, ka nu'n na hoih nasep peuhpeuh ciangin a man na siik kei in hong ci hi," ci-in dawng kik hi. Tangvalpa in zong, "Lungdam lua ing, tua ahih leh ka lungsim tawng panin ka lungdamna hong ko kik ing," ci-in paisan hi.
Hih tangvalno pen Howard Kelly ahi hi. Tua inn a nusiat khit nungin mite hoihna a ngahna hangin a sangkah khawl utna lungsim leh a thanemna leh lungkiatna teng hong bei in, Pasian leh mite a muanna hong khang semsem hi. Howard Kelly in a laisimna ah nakpi takin hong hanciam in siavuan hong zo hi.
Tua zawh kum sawtpi khit nungin tua nungakno in siavuante theih zawh loh natna khat hong nei hi. A khua ua siavuan ten a kep ding dan a theih nawn loh uh ciangin khuapi lian leh zato inn hoih zaw khatah hong puak uh hi. Tua zato ah Dr. Howard Kelly in na sem kha a, tua nu' kem dingin zato inn ulian ten amah hong seh uh hi. Dr. Howard Kelly in dam lo nu' teenna khua min a zak phetin a siavuan puansilhte silh in, tuanu lupna dei sung va manawh pah hi. A muh phet in hun khat lai-in a gilkial mahmah ni-a bawngnawi pia nu ahih lam thei pah hi.
Lim takin a vel khit ciangin Consultation room ah ciah kik in, a siamna teng sit loin tua nu natna bang nam hi peuhmah ding hiam ci-in lim takin hong sin in, a dam sakna dingin nakpi takin hanciam hi. Hun sawtpi a kep khit nungin a hanciamnate hangin tua nu hong dam siang kik bilbel hi.
Dr. Howard Kelly in zato lumte sumbei saite zum - business officete kiangah bang zah bei ding hiam ci-in a dot khit ciangin a sum bei zah ki-atna nuai-ah a suai a kai hi.
Tua ciangin tua lai-a dam lo kem nu kiangah tua a suaihkaihna sum bei ding lai pia dingin nasemte sawl hi. Sum bei zah ki-atna lai hong tung ahih manin tua nu in, "Ka dam sung ka lohkhop pha ding ai ve maw," ci-in a lai zong hong ngam lo sasa in ling keuhkeuh kawmin en in hong hi. A sum bei zah lim takin a et suksuk khit ciangin a nuai-ah laimal tomcik khat leh suai na kikai hi. Tua laimal kigelhin a mit leh a ngaihsutna khempeuh la in, lamdangsakna tawh kidim hi.
Tua sum bei zahte kiciamtehna a nuai gual-ah hih bangin na ki-at hi-
"NA BAWNGNAWI HAIKHAT IN A BEI KHEMPEUH LOH/PIA KHIN ZO HI"
~ HOWARD KELLY cih na ki-at hi. Hih laimalte et kikik in lundamna luankhi tawh kidim a, "Topa aw, na hoihna tawh mite khut leh lungsim lawngin, ka tungah nong tun' kik sak manin nuam lua ing," ci-in Topa' min phat hi. Na hoih sep ding cimtak kei ni, lungkia loin i sep nak leh a hun ciangin thaman i ngah peelmawh ding hi.
"I ngahna panin i nuntakna ding i muh lawh hi. Ahih hangin i piak khiatna panin mi dangte nuntak theihna ding lampi i sial sak hi". Ngahna sangin piakna ah thupha om zaw hi.
DR. HOWARD THU TOM KIM
Dr. Howard Atwood Kelly pen Camden, New Jersey, US ah February 20, 1858 in piang a, January 12, 1943 in si hi. University of Pennsylvania ah na khanglian in, hih mun panin B.A. 1887 in zo a, 1882 in M.D. in zo kik hi. M.D. a man khitin McGill University ah faculty of medicine ah tawlkhat sung sem hi. Medical lamsang sinna a man khit ciangin Kensington ah pai in, numeite natna lam tawh kisai gynecology kici sin hi. Dr. Kelly in Europe ah a zinna panin taai, dip leh zumbu kiim at siam siavuan tampi va kimuhpih a, tua khitin 1888–89 University of Pennsylvania ah hong ciah kik in, nau neite dingte zatui leh a atna lam tawh kisai obstetrict kici ah associate professor hong sem hi. Philadelphia ah a om sungin Kensington Hospital for Women kici phuankhia hi.
Dr. Howard Kelly pen America gam adingin numei natna tawh kisai lamsang siavuan (gynecologist) minthang mahmah ahi hi. Baltimore, Maryland a Johns Hopkins Hospital phuankhia mi 4te lakah kihel a, one of the "Big Four" founding professors at the Johns Hopkins Hospital in Baltimore, Maryland ci'n kiciamteh hi. Gynecology lamsangah siam mahmah a, kua mah muh khiat zawh loh natna tampi pathological research kici zangin damsak hi. Kum 31 bek a phak -1889 kum in Johns Hopkins Hospital ten Johns Hopkins University and gynecological surgeon kici ah gynecology and obstetrics ah professor dingin guai uh uh hi. Hih Johns Hopkins Hospital phuankhia "Big Four" kicite pen - 1889 kum in Professor of Medicine dinga kiguai, Pennsylvania khuami William Osler ; William Stewart Halsted ( Professor of Surgery); William H. Welch (Professor of Pathology) leh Howard Kelly ahi hi.
Dr. Howard Kelly in hih munah kum 30 a sep sungin numei natna at ding dan tuamtuam leh a van zat ding nam tuamtuam mu khia a, tuate lakah cystoscope leh zun khiah khiatna catheter zong kihel hi. Cancer natna neite kepna dingin radium a zang masa pen pa hi a, Baltimore ah tua hun lai-in radio therapy minthang pen a kigen Kelly Clinic kici zong phuankhia hi.
"I ngahna panin eima nuntakna ding i muh lawh hi a, ahih hangin i piak khiatna panin mi dang ten a nuntak theihna dinguh muh lawh uh a, i piak khiatna panin mi dangte a nuntakna theihna ding uh lampi i sial sak hi".
"Paid In Full With A Glass Of Milk" kici Dr. Howard Kelly' tangthu kigelhna panin kong teisawn leh behlap ahi hi.
Reference:
Birthstory.net/Wikipedia; Inspired Living Affirmation
Zolai tawh a tei leh behlap: Thang Khan Lian

