MUHKHOLHNA
Agelh ~ T. Sawm Lian
Henry Ford in, “Mittaw te sang a mi hehpihhuai zawte pen mit hoih napi a muhkholhna (vision) a nei lote hi” a cih pen maan mahmah hi. Lawhcinna pen bangbang hi leh, mi lawhcingte pen muhkholhna/geelkholhna saupi a nei mi hi hamtang uh hi. Na mukhia thakte, politics, science, leh economics lama mi lawhcingte pen mailam saupi a mukhol siamte ahi uh hi.
I gensawm tak pen Mikang pau a ‘vision’ kici pen ahi hi. Tua pen ‘muhkholhna’ ci-in kikoih ziau hi. Lai Siangtho sungah Kha tawh kipawlna hanga mailam hun pai ding a mukhol kamsang tampi kimu hi. Tua lam i gen kei ding a, mailama hong tung ding nate lungsim mit tawh a muciante gen i sawm ding hi.
Muhkholhna a nei lote in tuni a i bat khak nate ciang bek kingaihsun hi. Tuni a i muhkhakte pen midangte piansak hi a, tuate tawh muhkholhna neilo te kibuai mahmah lel hi. Tua manin, tuni a i gentheihna pen i muhkholhna a hoihloh man hi leltak hi. Mailama hong tung ding pen kuama’n a taktakin uk nai lo uh ahih manin ‘vaihawmpa’ hih haksa lo a, hong pai kik ding mailam hun a theikhol mite adingin tuni a hong tung pen uk haksa lo hi.
Katherine Logan in, “Muhkholhna pen pawlkhat in guahzu ding bangin ngaihsun uh a, mopawi thupi taka kihel dinga cialna banga ngaihsut ding ahi hi” ci hi. Tua muhkholhna a thupina leh a kisapna pawlkhat en dih ni:
Nasep hong thalawpsak hi
Muhkholhna in i sungtawnga hatna hong zangkhiasak a, i zatsiam naak leh i sunglam pan hatna leh cihtheihna (potentials) pen hong lian semsem hi. Mi tampite lawhcinna pen loterry ticket mat bang lel a kaamphatna tawh, upmawhlohpi a hong tung bangin ngaihsun uh hi. Ahih hangin, muhkholhna a nei hoihte in ahih leh, pilvang takin ngaihsun bek hi loin, a geelna bang ua hong tun ciang lungdam dan ding a kilawm ciang thei uh a, a nuntakna uh kho/kip mahmah hi.
Tennis history a minthang penpente laka khat leh thaman thupi a ngah tampen Roger Federer in, tupna leh muhkholhna kician tak nei a, tua a muhkholhna in thaman a ngah dinglam theiciansakin, a ngah hun ciangin mite lungsim nasak hetlo dinga lungdam siamsakin, a hatloh hun ciangin zong a thuak mahmah bangin om se lo hi. Nuntakna kip le kho nei ahih manin a kimawl et nuam mahmah hi.
Nasep manpha sak hi
Bangbang i sem zongin, a tawp nading i muhcian leh sep nuam mahmah a, kima zang hi. Kumpi nasem tampi pen pute in “Sem in” a cih bek sem uh a, a tawp ding dan, a manphatna, a lawhcinna leh a lawhsap theihdan ngaihsut siam nading lam lamlak lo uh ahih manin a nasep uh cimtak gawpin, lawp tak a nasep ding sangin khasum bek lametna lungsim nei uh hi.
Muhkholhna tawh kizui-in maban om a, maban in a zo dingin hong hanthawn-in, nasep ding dan a vaihawm taktak pen muhkholhna ahi hi. Hih thu a thei lote in a leitung nuntak sung uh cimtak takin zangin, nuntakna ahang nei lo bang kisa liang uh hi. Muhkholhna tawh a tawp nading, a lawhcin theih ding dan a theite in a nasep uh manpha sakna leh lawpna nei uh hi.
Hong tung ding a vaihawm hi
Khuaphat lai in damdamin i gamta uh a, guahpi hong zu vatin, buai cihtakin buai gawp uh hi. Khuahun hoih lai a a kigingkhol mite pen mipil ahi uh hi. Guah pen a zuk hun ding lian i theihloh hangin, zu kik ding hi, cih kithei a, tua manin kiginkholh pen pilhuai mahmah hi. Guah banga peel lo-a hong tung ding i theihciansa bangzah hiam om hi. Muhkholhna hoih nei dingin i kihanthot lai-in, nakpi taka nasep ding lam a gen i hi tuan kei hi. Hong tung ding hun ngaihsutkholna tawh nasep bulpat a, tua bang nuntakzia neih theih ahihna thu a gen i hizaw hi.
Muhkholhna meetna pen thu thak hilo hi. Paunak 29:18 ah, “Pasian lamlahna (Kamsangte thu) a kizuihlohna gamah gamsung mite pheengtat gawp uh hi...” ci-in na gelh khin hi. I minam lungsim kiplo tak kua piansak hiam? Kigawmkhop kisam sa mahmah napi-a a dawn i tun zawhlohna bang hang hiam? Pawlpi makaite kilem theihlohna bang hang? A dawnna tom cik pen, ‘Muhkholhna kician i neihloh man leh, a lampi tot ding i theihcianloh man’ hi kha ding hi.
Source:
Nuntak Manphazaw Tawh Lawhcinna (Laibu)

