Mawhna (Sin). Agelh~ Khansuan T. Guite

Date:

Mawhna​​ (Sin)

Agelh~ Khansuan T. Guite

 

2020 Kum USA gam ah President kitelna a om tak ciangin​​ “Pasian thu tawh kituak (or) Pasian thu tawh kituak lo”​​ cih kammal leh genna kilim zak mahmah hi. Pasian thu tawh kituak cih kammal sungah​​ “Pasian deihna banga gamta, MAWHNA bawllo, thapia lo”​​ cih a gen nuam hi dingin sang ing. Pasian thu tawh kituak lo cih kammal sung leuleu ah​​ “Pasian deihna banga gamta lo, MAWHNA bawl, thapia”​​ cih a gen nuam hi dingin sang ing. Tua ahih manin mihingte in thuhoih deih, mawhna leh siatna deihlo i hihna hong kilang mahmah hi. Tua hi a, hih mun ah​​ “Mawhna- Sin”​​ i cih pen a deih omlo na pi banghangin kibawl hiam? Mi khat adingin​​ mawhna (sin) pen mi khat adingin mawhna a hih loh man hiam?

 

Mihing leikiak​​ (Human Nature)

 

Pasian in mihing a bawl in mawh neilo a, a bawl ahi​​ hi. Ahi​​ zongin Gulpi khemna a thuak zawhloh na uh pan in pukna kipan a, tua pukna pen Pasian in mawhna​​ (Sin)​​ in sang, pom hi.​​ (Gen 3:1-7). Pasian thupiak nek loh ding kici singgah a nekna hangin Pasian deihna bangin gamta nawnlo ahih manin mihing masa penpente nupa in mawhna bawl a suak​​ uh​​ hi. (Note: Mawhna masa penpen in zahmawh vai (Sex) hilo hi.)  Mihing masa penpen te nupa mawhna bawl pen i Zo paunak sungah​​ “A pa singgah nek a tate ha kim”​​ cih a om bangin, mihing masa penpente suan leh khak khempeuh in mawhna hangin i ha kim tek hi. Tua hangin mihing a min piang khempeuh in mawhna bawl nopna lungsim, utna nutsiat hamsa kisa hi. (Hih mun ah mihing leikiak (human nature)​​ a gen i hih manin mihing mawhna (sin) bek i gen a, Satan (serpent) mawhna kipatna a gen i hi kei hi. Satan mawhna kipatna pen mihing a kipiansak ma pek hi ding hi.)

 

Pasian muhna ah​​ mawhna:

 

Pasian in mawhna​​ (sin)​​ a cih taktek mawhna nam khempeuh kikim​​ (equal)​​ in koih hi. Mi khempeuh mawh khin ahih manin Pasian maipha ngah zolo hi​​ (Rome 3:23).​​ Lungsim tawnga mawhna, mi neihsa gukna, mi thahna, nau lak khiatna, zahmawh kibang kitenna khempeuh a kikim in koih hi. Tua hangin Pasian in​​ “Ne kei un”​​ a cih singgah a nek na hangun, kammal dang khat in gen leng, Pasian thupiak zui lo ahih manin, mihing pen mawhna nei in kikoih a, a MAH​​ (Pasian)​​ tawh kizom nawnlo hi. Pasian mai ah Mawhna neu, mawhna lian a kikimna pen Thuhilhna​​ (Ecclesiastes) in​​ “Leitung ah a​​ thuman mi, mawhna nei/bawllo a mi hoih omlo hi”​​ Ecclesiastes 7:20 ah kitel mahmah hi.

Mi pawlkhat in Laisiangtho sungah a kimai sak thei mawhna om a, a kimai sak theilo mawhna om a hih leh, mawhna ciatciat zong a neu leh a lian om hilo ding hiam ci kha ding hi. Pasian in Laisiangtho sungah mawhna lian pen or mawhna neu pen ci’n a zaa​​ (rank)​​ khen in genlo a, a mah​​ (Pasian)​​ in a maisak ut leh a maisak ut loh bek a gen ahi​​ hi. (Pasian in a maisak zawhloh ding mawhna omlo hi). Ahi​​ zongin Pasian in a huat mahmah mawhna pawlkhat om in, tuate Laisiangtho sungah kitel tak in hong gen hi. Khatna ah Pilate tungah Jesu in a mah a lehhek pa Judas Iscariot a gennopna ah​​ “kei hong leh hekpa in mawhna lian pen a palsat​​ hi. (John 19:11).​​ Pilate leh Judas mawh tuak na pi’n, Judas Iscariot mawhna pen lianzaw/pen hi ci hi. A nihna ah Paunak 6:16-19 sunga​​ “kihihsakna, zuauthu genna, mawhneilo mi thahna, thusia bawl ding ngaihsutna, gamtatsiat ding a manlangte, zuau thu gen teci manlo a pangte, kitotna a piangsakte”​​ ahi​​ hi. Hih sung a thute en leng, lungsim ngaihsutna bek tawh gelna leh gamtatna tawh sepna zong mawhna liatna kibang, kikim hi. A thumna ah​​ “Mihing Tapa langpangin a gensiate a mawhna uh kimaisak thei ding a, ahi zongin Kha Siangtho langpangin a gensiate pen tuhun a kipan a tawntungin a mawhna uh kimaisaklo ding hi. (Matthew 12:32). Mawhna liatna leh neuna hang kimai sak zolo ding hilo a, a kimaisak theilo ding hi zaw hi.

 

Pasian muhna ah​​ mawhna​​ (sin)​​ pen Pasian leh mihing kizopna tawh kisai thute, mihing leh mihing kizopna ding thute tawh kisai ci’n nampi nih in kikhen thei hi. Mihing leh mihing kizopna ding thute a mawhna​​ (sin)​​ pen Pasian in maisak thei a, ahi​​ zongin Pasian leh mihing kizopna thute tawh kisai mawhna​​ (sin)​​ pen Pasian in maisak theilo hi.

 

Mihing muhna ah​​ mawhna:

 

Mihing in mawhna in a ciapteh thu pen a lian a neu a om ban-ah ahunhun in sandan pomdan kikhek hi. Mite a ding siatna a piangsak lo ahih nak leh mawhna in zong kisang, kipom khollo lel hi.​​ (Tua hangin mi pawlkhat in zuau kaang cih kammal bang kibawl khia hi.)​​ Mite a dingin siatna a pian sak hangin mawhna daan lianlua lo tawh kimaisak thei mawhna pawlkhat om hi.​​ (mi neihsa gukna cihte pawl pen sum tawh kiliau sak in a, mawh mai bangin kisang thei hi).​​ Mite a dingin siatna a piangsak bek hilo in, sihna dong a piang sak thei mawhna pawlkhat ki om sak hi. Midangte nuntakna siatsakna, sihsakna cihte pawl pen sihna daan mah tawh a kiloh sak pawl om hi.

 

Mihing muhna ah​​ mawhna pen a hunzui in kikhel hi.

 

Mihing tualtelna​​ (human civilization)​​ khantohna zui in, mihing leh mihing kikal a zuih ding a thuciin​​ (values),​​ zehtanna​​ (norms)​​ leh ngeina sandan kikhek khek hi. Gentehna dingin mihing nuntakna sunga zahmawh​​ (nu le pa)​​ vai a gen hi leng; Topa Jesu hun lai in​​ (tua ma lam hunte bel gen dah ni)​​ zong Pasal in zi tampi nei thei na pi’n;​​ ahihkeileh​​ Pasal pen numei tawh lumkhawm leh mawhna​​ (sin)​​ bangin a luang in sawnglo na pi’n; numeite ciangin suangtawh denlup ding​​ (a luang in sawng)​​ in daan kibawl hi. Tua hunlai in numei pen mawhna​​ (sin)​​ nei in kikoih a, kipam paih hi. Mite in thusim lo hi. Tuhun ciangin tua bangin nu le pa mawhna abawl numei a kimuh, a kitheih hangin suang tawh kidenglo, a luang in sawng nawnlo hi. (Mawhna (sin) pen a sep leh palsat thu kibang na pi’n, sandan pomdan kilam dang ahih manin a thaman kibang nawnlo hi- Pasian mai ah bel a thaman, or mawhna zaa (rank) kikim lai lel ding hi).

 

Tualo thudang khat en leuleu leng, mihing muhna pan in mawhna​​ (sin)​​ lian pen ding a kiciamteh sung pan khat a hi, mi thahna​​ (murder)​​ pen zong a beisa hun leh tuhun sanzia pomzia kibang nawnlo hi. A beisa hun in mikhat peuh pen midang khat tungah a lung a kim kei leh that ziau lel hi. Mawhna​​ (sin)​​ lianlua in zong koih lo uh tawh kibang phial hi. Zomite bangin mithat leh​​ “gal man sa man”​​ ci’n peuh ai dupdup lai hi. Mihing tualtelna​​ (human civilization)​​ khantohna zui in mihing mahphatna kithei tektek ahih manin a picing khin sa thah na pen thaman lian pen piak ding cih​​ genloh, a piang nailo lakkhiatna​​ (abortion)​​ na ngawn pen mithahna hi kici ta hi. Mi thahna vive ahi zongin mihingte muhna a mawhna pen kibanglo ahih sam hangin Pasian muhna a mawhna pan bel kikim lel veve ding hi.

 

Thu dang khat leuleu ah guktakna​​ (khut them neihna)​​ tawh kisai gen leng: Zomite bang nidang lai in thudik mahmah ahih manin phim zang mal khat khua sung a kimu leh zong a mangsak mite kikan in kipia kik kici zen hi. Tua hun lai in thusan zia ah, mite na mang khat mu a, a piak kik kei leh a mu mite na manpha khat in sawng thei cih ahi​​ hi. Tuhun ciangin motorcycle khat, sum dim a om sum bawm khat kimu leh zong kipia kiklo lua kisa, kigu zaw lai hi. Tuhun thusan zia ah tua bangin mi na guksak hangin a gute na khat peuh in sawnglo cih hita mai hi. Mi neihsa na mang khat muh piaklohna, guktakna na ngawn pen mawhna​​ (sin)​​ a kisang lua lo tawh kibang lel ta hi.

 

Mihing leh mihing kikal kizopna a mawhna tawh kisai thu pen a piang taktak thu a kikhek loh hangin mihing nuntakna, mihing tualtelna​​ (human civilization)​​ hangin thusanzia, thu pomzia in mawhna​​ (sin)​​ a san huai maw, san huailo cih thu hong sek hi. Nidang lai hun a mawhna lian mahmah a kikoih​​ (numei paktat nu)​​ mawhna pen sihna​​ daan piak ding a kisan hangin tuhun in tua tawh kibang lian mawhna​​ (living together)​​ a om hangin mawhna bangin kisang nawnlo, sihna daan piak ding kigel nawnlo hi.​​ (Biakbuk sung khawngah mai ngal mahmah lai dep hi)​​ Nidang lai hun a mawhna lian lua khollo a kisang​​ (kithah​​ ziauziau na)​​ mawhna pen daan piak ding kigel khollo lel a, tuhun in tua bang lian thahna​​ (sila or gal, a suak nailo mi lakkhiatna na ngawn)​​ pen mawhna daan lianpi piak ding kisang,kipom ta hi. Mihingte thu ngaihsutna zui in mihing tualtelna​​ (civilization)​​ kikhek a, thusandan, thu pomdan zong kikhek khek hi. Mihing in mawhna in a san leh a sanloh zong kikhek khek hi. Ahi​​ zongin Pasian in mawhna khempeuh pen a kikim in koih a, khek ngeilo hi. Pasian in a ma thupiakte a manglo khempeuh mawhna nei in sang a, a ma thupiak bang a, a zui leh a nungta khempeuh mawhna pan​​ a​​ siang in ​​ sang hi.

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related