MAKAI LEH LUNGDUAINA
Agelh ~ Lian Muan Kim
Lungduaina pen Khasiangtho gah khat hi-a (Gal 5:22, 23), makai khat in neihhuai phadiak hi. Pianpih lungsim puakzia kibang lo a, a lungduai mipawl khat a om hangin mi a tamzaw pen lungtom hi. Kisin zawh thu zong hikhin khollo in Khasiangtho’ hong makaihna zui lehang pianpih lungtom mikhat zong a lungduai mi suakthei lel hi. Piangthakte ihih nungsang hih Khasiangtho gah pen mite muh theih dingin i gahkhiat ding kisam hi. Piangthakte in Khasiangtho gah khat ahi lungduaina gahkhia ahih leh piangthakte' makai khat in bang zahta in gah huai zawlai ding hiam!
Lungduaina icih in guallelhna hilo a, lungduaina tawh haksatna tuamtuam, ze-et bawlsiatna leh langpanna tuamtuam-te tungah gualzawhna i ngah theih na dinga itna tawh thuak keeikaai na hi zaw hi.
Leitung piancil a kipan tuni dong makai hoihpen khat ahi Mawsi' minthanna lianpen in lungduaina ahi hi. Laisiangtho sungah mi lungduai, mi lungnem in kiciamteh a, Pasian sanga lungduai zaw kici liang hi. Pasian teltuam mite thumang lo, phunhat, upna neilo, milim peuh bia in Pasian deihna tawh kilehbulh in gamta uh a, a nungta Pasian neilo bangin nungta uh hi. Tua bang amuh ciangin Pasian hehlua mahmah a, teltuam mi khempeuh thah mang sawm in vatmai mang sawm hi. Mawsi tawh khang thak khat pan lel ding, acih leh Mawsi in na kho hi. Hih mite na thah mang sangin vantung nuntakna laibu sung pan kamin phiat zaw in, ci-in na thuum hi. Hih makaipa' lungduai dan bang tawh i teh thei diam!
Zeisu lungduai zia tawm khat kikum ni. A nungzuite pen hai thei mahmah emam uh hi. Gentehna tuamtuam zangin thu a hilh ciangin telthei lo phadiak uh hi. Khat veivei mi lakah dong ngamlo uh ahih manin amau kia bek a om uh ciang dongkik khuankhuan thei uh hi. A bil uh bingin mittaw bengong bang uh hi. Tua ahih manin Zeisu in: Hihte tel nailo lai maw, (Matt 15:16-17; 16:9), acih ban-ah: mihaite, na ci lailai hi (Luka 24:25). Ahih hangin Zeisu in a hilhhuai thute lungkia lo in na hilh veve hi (Nasepte 1:3). Tua ban-ah, hih nungzuite in angsung thei uh a, amau le amau kisangkhan nuam thei mahmah uh hi. Kiphasak in huaiham uh ahih manin vantung gam ah a lianpen ding bang kituh ngeingai uh hi (Matt 20: 20-28; Maku 9:33-37; Luka 9:46). Zakoh le Zawhang bangin ngahzawh ngap phalo uh hiding hiam, a nu uh ngensak zawzen uh hi. Zeisu in a sihna ding thu gengen ta leh a thugen tel peuhmahlo uh hi ding hi ven, Zeisu kumpi gam ah a lianpen a suah nading uh peuh, na ngaih sunsun uh hi. Ahi zongin Zeisu in na thuak keeikaai veve a, a khe uh a silsak ban-ah, singlamteh tunga sihna tawh kiniamkhiatna lim nalak hi.
Nungzuite a hai simsim bek uh zong hilo in kiphasak lai uh hi. Tua kawmkal ah upna neilo lailai uh hi. Mate sungah: Upna neute aw, ci in Zeisu in 4 vei bang nataai hi (6:30; 8:26; 14:31; 16:8). Maku 4:40 ah: A bangci zawzen a, upna neilo na hi uh hiam, ci-in na taai hi. A kithuah zawh uh asawt simsim khitciang nangawn in a up lohna uh nataai lai hi (Maku 16:14). Ahih hangin Zeisu in a maute na thuak keeikaai veve-a amaute' mai tektek ah a upna uh a khan semsem theih na dingin na lamdang tampi na bawl behbeh hi.
Upna a neih loh bek uh zong hilo in citak zolo uh hi. Zeisu a kimat ciangin a vek un taisan uh hi (Maku 14:50). Nekkhak dawnkhak laiteng leh gualzawh laiteng bekin zui nuam uh a, gentheihna mun leh sihding a kulna mun a tun uh ciangin zuingam nawnlo uh hi. Ahih hangin Zeisu in lungduai takin amaute a cihtak zawh nading un thunget sak veve hi (Zawhang 17:11-26). Ngabeng dinga kileh kiksa a nungzuite zong gungei mah ah vazawn in va sam kik veve hi (21:1ff). Zeisu lungduaina in mi mawk- mawkte pen leitung lumlette suak sak hi.
Sawltak Pawlu zong John Mark ginat loh pakna hangin lungduai zolo a, Barnabas bang tawh kikhen lawh zawzen uh hi. Barnabas in John Mark na phongto kiklo hi leh Pawlu lawmhoihpen khat a suak theitam! Hudson Taylor in: Kei tunga hong tung ze-etna lian pen in hehbaih pahpahna hi-a, ka mi muante nangawn ka lungkia sak pahpah hi; heh baihna in a mawkna pi, na ci hi. Hehbaihna in a mawkna ciang bek zong hilo in kitot kiselna, kisat kithahna piangsak hi. Lungtomna in kitotna piangsak a, lungduaina in kilemna piangsak hi. A lungduaite mipil tawh kibang a, a lungtomte' haina kilang hi. Thu saupi a ngaihsunte lungduai a, thu ngaihsun lote lungtom hi.
Tua ahih manin a muanglah Thomas, ahi zulzul Pitazuh leh Amah a lehhek pa Zudah Siakazoh a thuak keeikaai Zeisu Khazih etteh ding kisam hi. Mibil peuh satkhia lo-a, i dop sak ding; kengsiah lo-a, a khe i silsak zawk ding; thalsial lo-a, i phottot ding; suang tawh denlup sawm lo a, mawhna i maisak ding; mawhpaih lo-a, i lawmbawl ding; sutgawp lo-a, i piakzawk ding leh itna tawh hong lehhekte ading thu i ngetsak zawk ding kisam hi. Gamhtatna in gamhtatna, phulakna in phulakna piangsak a, lungduaina in zawhlah neilo hi. Zawhlah a neilo lung-duaina a nei makai pa in makaih zawhloh neilo dinga a zuinuam lo omlo ding hi.
Abraham Lincoln in makai pi a sep laitak in a khutnuai a nasem khat in a lawmte kiangah: Bangcia gamlak ah gamsa khawng, zawng khawng bengbeng na ua. Hua tenga kumpi Innkaang (White House) sungah zawngkuhpi khat tu ngemngam hilo maw, ci-in Lincoln ko ngei hi. Lincoln in tuabang thute thei mah tase leh lungduaina tawh thuak keeikaai ahih manin tua banga a ko mite nangawn in a nung ciangin it bel leh zahtak bel in nei uh hi.
Source:
Makaih Pilna (Laibu)
Laibu Saal / Zomi eLibrary

