MAKAI LEH LAISIMNA. Agelh ~ Lian Muan Kim

Date:

MAKAI LEH LAISIMNA

 

Agelh ~ Lian Muan Kim

 

Kum 85 khawng a phak ciangin Billy Graham in: pilna a zongzong lai kai ve, ci hi. Pilna thupi sa ahih manin mipil misiamte laigelhte simsima, a kimuhkhak uh ciangin zong thu dongdong hi.​​ 

 

 

Laisimna in thadah mite' nasep hilo hi. Pasian thu, nate thu leh pilna tuamtuam nei nuamte nasep ahi hi. Mi pawlkhatte in lai a simsimte peuh a thadah sa dihmawk uh hi. A taktakin ci le hang mi a tam zawphial in laisim sangin na dang khat peuhpeuh sem nuam zaw uh hi. Banghang hiam cih leh laisim pen baihlo-a, laisimna hangin annek tuidawn, sum le paai thakhat thu-in kingah pah zuahzuah lo ban-ah, nadang khat peuhpeuh sem leng kinekha baih zaw le kilawm pong hi. Tua hi-a nagei ah khat peuh in lai a simsim leh koko kei zaw in la, laisim lote sangin thuthei zaw ding hi, cih phawk gige in.​​ 

 

 

Pawlu in Timothy kiangah: Nongpai ciangin ka laizial hongpuak in, acih veuveu na pen thongkia-a kithat​​ dektakta ahih hangin laisim veve hi, cih kilang hi. Laisiangtho siam pawlkhatte in hih Pawlu laizial pen Israelte tangthu khawng leh Thukhamte, Kamsangte laigelhte khawng hikha ding hi, ci uh hi. Bangbang hita leh i gennop bulpi in Pawlu laisim hahkatna hi. Tua ban-ah, Timothy in mipi mai ah zong Laisiangtho simna a neih ding zong hanthawn lai hi​​ (Tim masa 4:13).​​ Mipi mai-a simkhiatna bek hilo-in ama a ding mahmah a Laisiangtho a simte zong thupha ngah ahi uh hi​​ (Kilaakna 1:3).​​ 

 

 

Thuciam Lui sungah kumpi​​ (makai)​​ ding khat peuh- peuh a teel uh leh tua pa in a nuntak sung tawntung laisim ding hi​​ (Thuhilhkikna 17:19). Tua ban-ah, Israelte makai hoihpen ahi Mawsi tha a khekpa Zawsuah in zong Pasian kammal thukhamte simsim hi​​ (Zawsuah 8:34). Galkap mang hi napi, laisim thupi sak hi. Nehemiah hun lai-in zong Pasian thukhamte sim uh hi​​ (Nehemiah 8:8).​​ 

 

 

William Tyndale in a sih madeuh in thongsung pan van pawlkhat a vaikhak na-in laikhak a: lukhu lum, khuai- meivak leh puan hong puak un la…tuate sang a thupi zaw ahi ka Hebia Laisiangtho, Hebia kammal telkhehna laibute … hong puak un. Tua hileh lai kasim thei ding hi, ci hi.​​ 

 

 

Pawlu leh Tyndale nuntakna en le hang a sawtlo-a si ding cih thei napi uh laisim hahkat veve lai uh hi. Gensawn ding leh midangte hopsawn ding ahi kei phial zongin amau mahmah a dinga, lai a sim uh na hi hi. Pasian theih semsem na ding, Ama thu tel semsem nading leh hong itnate teltheih semsem nading ahi hi. Tua hi-a piangthak makai khat in Laisiangtho simna leh laibu hoih tuam tuamte simna zong neih tawntung ding thupi mahmah hi.​​ 

 

 

Makai khat in a khalam nuntakna leh a lungsim pilna a khansak semsem theih na dingin a tawntungin lai a sim kul hi. Thukhente​​ (sitni)​​ in thukhun tuamtuam a tel semsem nading uh leh kidomkim taka, thu a khen theih na dingun laisim loh phamawh hi. Siavuante'n zong natna thak le zatui thak, zato lam pilna thakthakte a theih nading un laibu hoih tampi a sim uh kul hi. Tulai siavuan upa zawdeuhte bang in: Sangkah lai a, ka sinte uh kizang thei nawn pha kei, citek pian uh hi. Tua bang mahin makai sepna ah zong buaina tuamtuam, buaina thakthak om ding ahih manin tuate i daihsak theih na dingin a diakdiak in Pasian Kammal Laisiangtho pen simsim ding leh sinbehbeh ding ahi hi.​​ 

 

 

Tulai makai pawlkhatte in nasep tamlua ahih manin laisim hun ding omlo hi, cithei uh hi. Lai-at siam te'n laibu hoih nono tampi hong hawmkhia khin hi napi, sim ding peuhmahin ngaihsun thei hetlo uh hi. Thadah man hizaw ahih manin piangthak makai khat in tua bangin paulap neih ding kilawm lo hi.​​ 

 

 

Kum zalom 18 sungin makai hoihpen dinga kiciamteh John Wesley pen i theihsa mah bangin a nasep tam mahmah hi. Tut hithiatsa-a laisim hun ngahlo ahih manin a laisimna sabuai in sakol eelzang ahi hi. Nikhatin tai 50 bang, khat veivei tai 90 bang khualzin mah taleh a laisim kipelhsak lo ahih manin a nuntak sungin laibu bu 1000 val tham sim man veve hi, kici hi. Wesley in Methodist makaite kiangah: Laisim ding maw nasep khawl ding, ci-in teelsak ngei hi. Makai hoih laisim thadah, makai hoih laisim ngeilo cih bang leitung piancila kipan a om ngei hiam!​​ 

 

Banghang in Laisim Kul​​ 

 

Laisimna pan pilna kingah, acih mah bangin i pil nop leh laisim ding ahi hi. Pianpih ciimna bel laisimna pan kingah thei khollo-a, laisimna pana kingah pilna zong Pianpih pilna bel Laisimna pan Kingah theilo-a, Laisimna pana Kingah pilna zong Pianpih ciimna ah kihel lo hi. Tua hi-in, leitung piaktheih pilna khempeuh phial pen laisimna tawh kingah thei hi. Pilna sangpen ahi Pasian theihna leh Ama thu theihna zong Laisiangtho simna pan mahin kingah hi. Tua ahih manin a thupi penpen ah Pasian thu theihna ahi zongin leitung thu pilna ahi zongin i ngah nop leh laisim tangtang ding mah ahi hi.

 

 

A nungta Pasian le Ama thu theihna, leitung pilna tuamtuamte ban-ah, laisimna in i pauzia ding leh kammal zatzia ding, laigelh zia ding leh kammal kilawm gualhzia ding zong hong hilh hi.

 

 

Laibu i sim ciangin a gelh pa/nu ngaihsut dan mah a kingaihsut pih ahih manin mipil pipi, misiam pipite tawh thungaihsun khawm ihi-a amau tawh a pau khawm ihi hi. Tua ahih manin laisim hat mikhat ih thugen pen zaknopa, khantoh nading zong tampi om hi. Dangnal pongmawka laisim ngeilote sangin thugen siam takei leh laisim hat khat ih thugenna ah laakding le nuntakpih ding thu tamzaw hi.

 

 

Tua ahih manin piangthak makai khat in laisim a thupisak ding kisam hi. Laisim a thupisak kei leh makaih zia, thugen zia leh laigelh zia a siam nuamlo hi-a, a muibun semsem nuam lo ahi hi. Milian mipilte tawh zong thu a ngaihsun khawm nuam lo hizawa, makai hoihte' siamna leh makaih zia a sin nuamlo ahi hi. Tua bang makai kuan zuizui nuam ding hiam!​​ 

 

 

Bang Laibute Sim Ding​​ 

 

Mikhat pen a bangci mi hiam cih i theihnop leh aki thuahpite en le hang kithei-a, bangci gamtat cih i theihnop leh a sim laibute en lehang kitheithei pah hi. Makai khat​​ in a mite koilam ah paipih ding cih zong a laibu sim en lehang kisansat thei hi. Tua hi-a makai pa sim laibu pen makaipa Sia hongsuakin tua laibu' cih bangbang a kizui hi dihzen hi.​​ 

 

Leitung ah simtheih ding laibu tam mahmah hi. Leitunga laibu saal lian pen ahi Washington D.C a om Congress Laibu Saal bekbek ah laibu 30,000,000 val bang om hi. Ei gamah zong laibu saal tuamtuam ahi zongin mimal' neih laibu tampi om ta hi. I khantawnin i sim zongin simkhin zo ngeilo ding hi hang. Bu tampi i sim zo phial zongin mihingte in i khan sungin i sinthu 10% bek kiciamteh thei hi. Tua ahih manin bang laibute sim ding cih zong i teelzek kul hi.​​ 

 

 

Tua hi-a, piangthak makai khat in

​​ 

  • Laisiangtho,​​ 

  • A kha nuntakna a picing sak semsem ding laibute​​ (Laisiangtho hilhcianna tuamtuam le Pasian mizat minthang tuamtuamte tangthu),​​ 

  • Gamsung gampua thuthak zaksakna tuamtuamte,​​ 

  • Pilna bu tuamtuamte leh​​ 

  • A​​ pahtaakte' laibu gelh bek hilo-in a pahtaak lohte' laibu gelhte zong khat veivei a sim ding kisam hi.​​ 

A 3 na leh a 4 na tawh kisai bel a hoih zaw deuhdeuh leh a minthang zaw deuhdeuhte simsim leh laibu tampitak a sim zawh hetloh hangin maineu/maizum tuan khollo kha ding hi.​​ 

 

 

Bangci Sim Ding​​ 

 

 

I simthu i lungngaih kei leh a mawkna pi hi. Hun mawkbei sak, mitgim sak ihi lel hi. Mi pawlkhatte in laisim manlang ut uh ahih manin lungngai lo pi-in sim zalzal pongmawk uha, a tawp tunding bang lawp zawzen uh hi. Lungngaihna in laibu hong piak theih a lim, a-al teng nekna dawnna ahi hi.​​ 

 

 

Spurgeon in khatvei a sang naupangte kiangah: Tua laibute simsim un. Theitel​​ un. Zo dipdep un. A sungah kibual un la, tuate tawh kikawtsak pikpek un. Simsim unla sim kikkik un, haizan dikdek un. Nasi nasa sung uah lutsak un … laibu khat hoihtak leh lunglut taka kisim pen in a kihal ziauziau laibu 20 sangin phattuamna pia zaw ahih lam laisimpa/nu in thei ding hi. Nawhsa taka laisimna in pilna tawmkhat leh kiphatsakna lianpi hong pia hi … Tua ahih manin tampi sim kei un la, tampi sin zaw un, ci-in vaikhak hi.​​ 

 

J. Oswald Sanders in:​​ 

 

  • Na mangngilh baih sawmte na sim ciangin hun tam beisak ken. Laisim napi mangngilh ziauhziauhna zongsatna in na thupi dangte zong mangngilh ding hong zongsang sak hi.​​ 

  • Na lawm ding nateel bangmahin na laibu sim ding zong teel in.​​ 

  • Laikung laidal tawh kiging den in. Na lungsim sungah tampitak na ciapteh theih hangin beikik pah dinga, laikung laidal le computer tawh ahi zongin ciapteh theihna tuamtuam tawh na ciaptehte bek mah na phawkkik na simkik thei ding hi.​​ 

  • Thupi na sak teng khempeuh na ciapteh nang laibu ahi zongin file khat peuhpeuh nei lecin, tua in hong huh mahmah ding hi.​​ 

  • Nasim laibu ih nungthu, a kigelh na a hang le a hunte thei hamtang in.​​ 

  • Laimal khat beek a khiatna theilopi-in simnelh ken.​​ 

  • I pumpi in a tuamtuam a deih mah bangin laibu tuamtuam zong sim in.​​ 

  • Nasim laibu sunga munte le gamte, mite le a nungthute gawmtuah in, ci-in gelh hi.​​ 

 

 

Canon Yates in: Laibu hoih khat peuhpeuh pen 3 veita sim ding hi. A khatveina ah a laibu ih gennop thu leh nang lungsim na kihualsak theih na dingin a manlang takin sim in la, a kizomin sim in. A nihveina ah lungngai kawm in la, ciamteh in. Tua khit ciangin a khatveina dan mahin nawhsim in la, a laibu ih deihna teng a tomkimin gelhkhia in. Tua hileh na ciamteh thei ding hi, acih pen zuihhuai phadiakin maan kasa mahmah hi.​​ 

 

 

Endnotes​​ 

 

 

1)​​ William Tyndale​​ (1494 - September 6, 1536)​​ in Latin laisim thei lo ta dingin Manglai tawh Laisiangtho teikhia-in zong hawmkhia hi. 1512 kumin Oxford pan B. A ngaha, 1515 kumin M. A ngah hi. John Wyclif in Mang Laisiangtho pen Latin Vulgate pan a tei hangin hawmkhia zo mello-a, ahi zongin hih Tyndale ahih le bel Hebia leh Greek Laisiangtho pan ngiata, a teikhiat ahih manin Mang Laisiangtho' Pa kici zawzen hi. 1526 kumin Thuciam Thak bu 6,000 a hawmkhiat leh upna maanlo nei pa ci-in kimawhpaiha, tua hangin tua Thuciam Thakte kihalsakin kisuksiat​​ saka nih bek cianlai hi. A sih ma-in Thuciam Lui bu masa 5 teng leh Jonah zong Manglai-in theikhia man hi. Upna maanlo hilh hi ci-in 1536 kumin kimana, kigui​​ awksakin a luang kihaltum hi. A kampau tawpna in: Topa aw, England kumpi mit hong vaksak in, cih ahi hi. Pasian in a thungetna dawng ahih manin 1611 kuma England kumpi makaihna tawh a kitei laisiangtho King James Version pen Tyndale laisiangtho bulphuha kithei hong hi mai hi.​​ 

 

 

2)​​ Congress Laibu Saal​​ pen 1800 kuma kipan hi-a, kampau kibang lo 470 val tawh a kigelh laibu 30,011,749 val bang om khin hi. A sunga nasem mi 3780 val bang pha in leitunga laibu saal lian pen leh a thupi pen khat ahi hi. Tanglai-a lai kigelhte, video film tuamtuamte le cassette khui tuamtuamte, gamlim le thucin thutang kigelh tuamtuam teng tawh a kigawmin 134, 517, 700 val bang om khin hi. Leitunga siamsinna Sang tawh kisai laibu saal gol pen ahi Harvard University ah laibu 15,000,000 val oma, a gol pen nihna ahi Yale University ah laibu 12,500,000 val om hi. Hih University tegel kigawm sangin Congress Laibu Saal in laibu hau zaw lai hi.

 

 

 

 

Source:

 

Makaih Pilna – Laibu

 

Laibu Saal / Zomi eLibrary

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related