MAKAI LEH KILEMNA BAWL ZIA. Agelh ~ Lian Muan Kim

Date:

MAKAI LEH KILEMNA BAWL ZIA

 

Agelh ~ Lian Muan Kim

 

Khatvei gamsung kuan sabeng mi nih a paipai laitak un upmawh loh pi-in Sialtal gilo khat tawh kibingtuah vat uh hi. Thakhat thu-in anih un tai pah vingveng uha, koilam tung cih zong a kithei mel nawn kei uh hi. Khat pa pen Sialtal bat zawhlohna singkung tung kahin lungnuam takin tu liuliau hi. A lawmpa koiteng​​ tung hiam ci-in a gal etet leh kuahawm neu khat sung pan hong pusuak seisai a mu hi. Hong pusuak peuh leh Sialtal in delhkik zel ahih manin kuahawm sungah lutkik zel hi. Kuahawm sungah sialtal lut zolo bilbel hi. Sawtvei om zo peuhmah lo-in hong pusuak themthum zel hi. Hong pusuak peuh lelah sialtal in​​ delhkik zel hi. Singkung tunga tuang a lawm pa in: Lawm, tua kuahawm sungah om hithiat lel ve, sialtal hong lut zolo hi ven, ci-in a gal awtsan tuaituai leh a lawmpa'n: Kuahawm sungah vompi khat om hilo maw, lawm, ci-in awling dalhdalh kawm sa-in dawngkik hi. Lungnuam taka tut liuliau theihna singkung tung pan i lawmte kuahawm sungah bang om cih i thei kei hi.​​ 

 

 

Tua hi-a khat veivei i lawmte kuahawm​​ ah bang om, cih theilo ihih manin i thugente kisangsiam theilo thei hi. Lei le ha zong kipet kha thei. I it i ngaih pente tawh zong kitawng kha thei, acih mah bangin kipet kihap thei, kisawi​​ et kikul-et thei, kitawng kisel in ki-enkhial thei hi hang. Makai le nautang, nautang le nautang kitotna hangin ki-elna, ki​​ khasiatna​​ te om thei hi. Kilemna in hong paisan ding tawh a kibat hun zong om thei hi. Bangbang hi taleh tua bang hun ciangin makai pa in kilemna kho-a kipumkhatna a om theih na dingin a hanciam ding kisam hi.​​ 

 

 

Makai leh Nautang​​ 

 

Makai pa' khialhna hang maw nautang khat peuh ih khialhna hangin kilem lohna omthei hi. Tua bang ahih leh khat zawzaw khial maw, anih ua khial cih pen kilang hi. Anih ua bel maan khawm ngeilo ding uh hi. Bangbang hita leh makai le nautang kilem kei leh makai pa'n nautang nei nawnlo kha thei hi. Makai min pua napi nungzui neilo thei hi. Lampai hi napi uh tunna mel neilo thei ding uh hi. Tua ahih manin makai pa khialin maan taleh kilemna a bawl hamtang ding thupi hi. Kilemna lunggulh bek ding, lamet bek ding hilo-a, bawl ding ahi hi​​ (Matt 5:9).​​ Tua banga kilemna bawlna ah:​​ 

 

  • Amasa in thungen in. Nang a khial na hih leh Pasian in na lungsim hong khelsak lel dinga amah a khial zaw ahih leh zong Pasian in ama lungsim khel lel ding hi. A tunglam​​ (Pasian)​​ tawh na kizopna maansak photphot lecin a phei lam​​ (midangte tawh)​​ kizopna zong hong maan lel ding hi.​​ 

 

  • Thu nanget khit ciangin tua na kilem loh pih nautang tawh kihokik theih nading hun hoih khat ngak in. Tuni hunhoih nai kei cici ken la, na kimuhkik hunhunin hopih masa pah in. Hunhoih a om theih pak tuak kei-a leh kimuhkik pah hun ding gel in la, amah sam pah in. A ni a nai na sot​​ tohtoh leh na kilem ni ding uh hong tung ngeilo ding hi. Hun sot​​ toto lecin na thu-uh veng tuanlo dinga sia tektek zaw ding hi. Mei a kat phetin phelhpah le hang phelh baiha, tampi lawh man lo hi. Meima gu a lut khit ciangin i bawlpat sangin a liam phetin bawlpah le hang dambaih zaw hi. Kilemna bawl lo pi-in biakpiakna napiak hang namtui lo ding hi​​ (Matt 5:23, 24).​​ 

 

  • Tua banga hunhoih na ngakna ah na nih ua na lunglut thu uh ngaihsun in la, tua tawh thugenna pan in. Hong dawnpak kei le zong na thugen pen hong lunglut mawh lo hi, cih phawk gige in.​​ 

 

  • A mi taih ngeike'n la a thu na taih le taih bek in. A mi na taih leh a mi ahi zongin a thu ahi zongin na zokei dinga kisam lo pi-in buaina tampitak hong piang zaw kha ding hi. Mi liamsak thei ding kammal zang ke'n la, mi lamto thei ding kammal zangzaw in​​ (Eph 4:29).​​ 

 

  • Amau hong hopih ding ngak ken la, nang hopih masa in. A hopih masate a gualzo hizaw hi. Banghang hiam cih leh sawtvei a nuakte'n lungnopna tampi taan uh hi. Tua ahih manin mi khempeuh tawh na kilem zawh na dingin nang lam pangpan nasep theih tawp in sem in​​ (Zawma 12:18).​​ 

 

  • Na hopihna hong dawnkik ciangin lunglut takin ngaihsak in. Nang le nang kimangngilh phial in la, amah thupisak phot in​​ (Phil 2:4).​​ 

 

  • Na hopih masak ding na zum luat mahmaha leh a gei-ah kinelnel in la, maitai in. Nang khialhna pulaak masa in la, thuum masa in. A hehna a langval bei pah lel ding hi. Nang mit sunga singluang na lakkhiat khit ciang bekin​​ midangte mit sunga ninthem lakkhiatsak pan in​​ (Matt 7:5).​​ Banghang hiam cih leh keikhial keng na cih khak leh zuauphuak na hi hi​​ (Zawhang masa 1:8).​​ Khialhna pulaak masakna in guallelhna hilo-a, gualzawhna hizaw hi.​​ 

 

  • Thakhat​​ thu in na kilem nading uh bel piangthei pah lo kha ding hi. Pawlbawl in la, kithuahpih in. A sawtsawt ciangin na kilemkik lel ding uh hi. A thubek in kilemna bawl ke’n la, mimal mahmah kilem na ding bawl zaw in. Gualzawhna lian pen in i galte pen i lawmte suahsakna ahi hi.​​ 

 

 

Nautang le nautang​​ 

 

Makaite theihpih lohin nautang le nautang na kitawng simsim thei uh hi. Tuucing pa tuu honte lakah a kipet simsim, a kingik simsim a om zel mah ahi hi. Zeisu zak phat loh dingin nungzuite vantung gama a lianpen ding kituhin ki​​ kamtam tuttut uh hi. Mi nam tuamtuam, khua tuamtuam, pawlpi tuamtuam, sang tuamtuam; innkuan tuamtuam, kipattahna tuamtuam, ngaihsutna tuamtuam leh gamtat luhek zia tuamtuam kigawmtuah uh ahih manin kitotna kiselna leh kilem lohna bel a om ding mah ahi hi. Ahih hangin makai khat hihna tawh tuate a kisam bangin theihpih thuakpiha, kilemna mah i tun sak ding thupi hi. Nungzuite kilem kei leh lampi sau-a, lamphokin kisuihkhak na ding tam hi.​​ 

 

 

Nautang le nautang kikal ah kitelkhialhna omin kilemna a om theih loh ciangin kilemna a tungsak veve ding pen makai ahi hi. Tua ahih leh bangci bangin lemtuah thei ding cih kikuphuai hi:​​ 

 

  • A kilem theih nading uh lampi om hi, cih thei masa in la, tua lampi zong pah in.​​ 

 

  • A lungso laitak un leptuah ding sawmpah ken. Nitaka thupiang ahih leh a zingsang ciangin lemtuah zaw in. Zan khuamial tawh lungsona a langval na beikhin dinga na dai khinta ding hi.​​ 

 

  • A kilem lohna thu uh hong gen uh ciangin a nih un hoihtak ngaihsak in. Thungai khin lo pi-in dawngkik se ken. A thugen uh zong a nih mah un thupi sansak in. Thupi na sak kei phial le zong thupi a sa mahmah bang khatin​​ hoihtak ngaih sak veve in.​​ 

  • A lunggulh uh banghiam cih telsawm hamtang in.​​ 

 

  • Anih un a thahat tuak lam uh theisak in. Khat peuh a hatlo zaw danin na koih leh hong gamhtat kha thei ding hi.​​ 

 

  • A nih un Kua sungah om uha, amau sungah Kua om cih zong phawksak hamtang in.​​ 

 

  • Awlmawh lo-in om hithiat ke'n la, amau mah tawh kibangin na thuakpihna kilangsak in. Kilem lohna hang pen a thupi hetlo zong tampi om ding hi. Ahi zongin thupi kei, cihsak nilnel ken. Nau pang vai, numei vai, peuh zong cihsak ziau ken. Buaina a piangsak na khat peuhpeuh pen thupi lo cih bang omlo hi.​​ 

 

  • Amau le amau ngiat a kiho theih nading un thu patsak in. A uukte uh genpih in la, kiho loh a phamawh dingin ma patsak in. Hawlhthawh ke'n la, huai bawl zaw in. Pilvang takin palai sem in.

 

 

Source:

 

Makaih Pilna – Laibu

 

Laibu Saal / Zomi eLibrary

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related