LUNGKIATNA BANG HANG HIAM? Agelh ~ T. Sawm Lian

Date:

LUNGKIATNA BANG HANG HIAM?

 

Agelh ~ T. Sawm Lian

 

 

Lawhsapna pen pualama kidawkkhia thei hi a, midangte huhna tawh baih taka lamet​​ na thak tawh zawh theih hi. Lungkiatna pen sungtawnga mihing lungsim puakzia khat ahih manin tua lungsim a nei ahilo midangte’​​ vensak theih hilo hi. Mi lawhcing i cihte pen amau leh amau kidem uh a, midang tawh kiteh ngei lo uh hi. A sepna​​ sate uh sangin mai a nawtzaw hiam?​​ Ci-in amau leh amau kiteh uh hi.​​ 

 

 

Leitung mihingte lakah a lungkia ngeilo a om diam? Lungkiatna tawh a kimaingat kha ngeilo a om diam? Kuamah omlo ding hi! Mihing nuntakna-ah a kihel hi a, a neu leh​​ aliat pen thu tuampi ahi hi. A kisam penah, Bangci bangin tua lungkiatna pen maingat zel i hiam? cih ahi hi. H. Ross Perot in,​​ Mi tampite in a lawhcin dektak uh, ​​ lawhcinna a nai hun ciangin tawpsan uh a, kal khat bek suan leh lawhcing ding kimlai lungkia in khawlsan uh hi​​ ci hi. Tua lungkiatna bang hang hiam?​​ 

 

 

Eimah bek kingaihsutna hang​​ 

 

Lungkiatna ci​​ (seeds)​​ posak a, mimal meetna leh dinmun hoihna bek pen lawhcinna hi-a na ngaihsut leh lungkiatna in na lungsim kongkhak hong kiu den ta hi, cih na theihding​​ kisam hi. Helen Keller in,​​ Ei-le-ei hehpih​​ huai kisakna​​ (self-pity) pen i gal lianpen hi. I kizawhsak khak leh bel na lianpi bangmah i semkhia kei ding hi​​ ci hi. Sum hauh nop man beka sumbawl, thupina lunggulhna hang beka makai ut, mite​​ zahtak leh phat utna hang bek a phatuam​​ ngaihnate pen a lawhsap hun ua lungkiatna ci a posak​​ thei​​ mahmah​​ te ahi​​ uh hi.​​ 

 

 

Huh hoih ngah lo a kitheihna​​ 

 

 

Mi pawlkhat pen mite sangin pil masazaw uh a, sumbawlna leh sep ding hoihte sem masa uh hi. Nang na kipat ciangin zekai ta ahih manin bangmah na meet thei kei hi,​​ ahi hiam? Nasepna khat peuhah na zekai den hiam? Sum bei teng leh mi’​​ meetna teng thei​​ in, na buai mahmah hangin meetna taktak ngah man lo lianlian​​ in na nungta hiam? Tua na kingaihsutna pen a takpi mah ahi hiam?​​ 

 

 

A lamdang mahmah pen, hun hoih in hong naih​​ lai-in neucik bek​​ dan​​ in kithei a, hong paisan​​ (hi a i theih)​​ lian ciangin​​ alianpi in kimu zel hi. Hong tung kik ding mu thei nawnlo ding zahin hun paisa in hong buaisak zel a, tua hanga lungkia kitam mahmah hi.​​ 

 

 

Hih pen nuntakna in mihing hong sittelna khat ahi hi. Hih bang​​ khemna​​ na thuak hun simin hih thu ngaihsun in. Hun hoih, mualkhumsa hi a na ngaihsut pen mualkhum taktak lo thei hi. Na thadah man leh na telcianloh mana mualkhum a sa kha hi thei ding hi teh.​​ 

 

 

Hun hoih in hong paisan khin thei lo hi. A ngaihsun mite adingin hun hoih pen hong tung kik zel ding hi. Na hoih khatpeuh pen mite in hong sepsan, hong makhelh​​ den thei lo hi. Eima tan ding zong omden a, i ngahsut nop naak leh kiam ngei lo hi.​​ 

 

 

Lawhcin pah sawmna​​ 

 

 

Mi tampi lawhsamsak-a a lungkiasak pen lawhcin pah sawmna ahi hi. A diakin Zomite banga minam khangto laitak, lungsim kician nei lote(!) lakah nasia mahmah hi. Zan khat thu-a a lawhcing zong om mah, ahih hangin a tamzaw pen tamveipi a puk zawh uh ciang leh, guam thukpi sungah a kiat zawh uh cianga lawhcingte ahi uh hi.​​ 

 

 

National Retail Dry Goods Association, USA in kantelna​​ (research)​​ bawl uh a, a muhkhiat uh pen, vanzuak a zin kawikawi letli-te​​ (salesman)​​ lakah a kimkhat pen khatvei a zuakna uah a lawhsapna uh hangin lungkia uh hi, cih ahi hi. A muhkhiat uh pen: Letli 48% in khatvei semin khawlsan kik pah uh; 25% in nihvei semin khawlsan kik uh; 15% in thumvei semin khawlsan uh; 12% in thumvei a sep zawh uh ciang zong khawlsan tuan lo uh a, company​​ te vanzuakkhiat 80% pen hih letli 12%-te sep​​ gimna hang hi, ci-in​​ gen uh hi.​​ 

 

 

George H. Mathason in,​​ Zawhna kici pen khatvei hoih taka sep/tat hoihna hi lo a, gim le tawltaka sawtpi sep zomna- ah kinga hi​​ ci-in gen hi. Papi a lawhsam mahmah, a lungkhauh mahmah i thuaknate en dih ve. Veilama nambatte pen a kum zah ahi hi.​​ 

 

 

22 - Sumbawlna-ah lawhsam​​ 

23 - State legislature-ah ki-candidate a, lawhsam​​ 

24 - Sumbawlna-ah lawhsam kik​​ 

25 - State legislature-ah ki-candidate kik, lawhsam kik​​ 

26 - A lawmnu in sihsan​​ 

27 - Lunggimin si dektak (nervous breakdown)​​ 

29 - House Speaker hih sawm, a langpa zo lo​​ 

31 - Elector position hih sawm, a langpa zo lo​​ 

34 - Congress seat-ah ki-candidate, cing zo lo​​ 

37 - Congress seat-ah telcing​​ in om​​ 

39 - Congress seat pan a lang​​ te in zo​​ 

46 - Senate seat-ah ki-candidate, cing zo lo​​ 

47 - Vice President hih sawm, cing zo lo​​ 

49 - Senate seat-ah ki-candidate, cing zo lo​​ 

51 - United States President dingin kitel cing.​​ 

 

Hih pa pen kua hiam cih i thei hiam? United States Presi dent 16-na Abraham Lincoln ahi hi. Lawhcinna pen damdamin hong tung thei hi. Na ngak nop kei leh lawhsam bek hi lo​​ in, na lungkia thei ding hi.​​ 

 

 

Tupna leh geelkholhna neiloh​​ 

 

 

Hih pen hoih het lo hi. Mi thanuam leh kiva mahmah, sauveipi sep nopna lungsim a nei na hi zongin, sep sawm kician nei lo leh na tupna mun tuntheih nadingin geelna kician zong neilo thei hi teh. Hih bang mite pen mibuai, lawhcing taktak lo, a tawpna-ah lungkia mahmah mi hi nuam uh hi.​​ 

 

 

Thomas Alva Edison pen i thei tek ding hi. Electric bulb, phonograph, leh na dang tampi mukhiapa ahi hi. Na khatpeuh muhkhiat nading a kisam nga gelhkhia a, tuate pen:​​ 

 

  • Lawhcinsak ding pen kician taka gencian theihna​​ 

  • Lawhcingsak dingin thatang, hatna​​ leh siamna om khempeuh gawmkhawm thei dinga kipiakzawhna leh hangsanna​​ 

  • Haksatna khempeuh phusuak a, lawhcing ding a sep theihna

  • Midang sepsa leh lawhsapnasa ahih upna hanga hoih taka sep noplohna lungsim pan kituamkoih theihna​​ 

  • Lawhcingsak ding a sep theih dan om takpi mah hi cih up cinten ngamna leh, zon ut naak leh mukhia pelmawh ding a kingaihsutna​​ ​​ ahi hi.

 

 

 

Source:

 

Nuntak Manphazaw Tawh Lawhcinna (Laibu)

 

 

 

Edison pen lungkiatna kizosak ngei lo hi. Khatvei a labo- ratory leh a sunga om nate khempeuh mei tawh kangsak a, a muhkhiatsa a gelhna laibute tawh vut le vai suakkhin hi. Mite in a tawpsan ziau dingin um uh a, aman,​​ A hoihzawin ka lam kik ding hi​​ ci teitei lai hi. Tua banga a kuhkal mihing khat in nuntakzia makai (principle) hoih tak nam nga nei a, tuate in mite theihden hi dingin seekkhia-in laamto hi.

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related