Lukhu
Agelh ~ Kap Za Khai (Photoh)
Thupatna
Mihing vanzatte lakah lukhu pen a kizang mun mahmah van khat ahi hi. Design tuamtuam, mel tuamtuam, a sa tuamtuam leh a manzah tuamtuam cih bangin a om zongin lukhu mah hilel a, a kizatna pen luzep nading, lu dal nading ahi hi. Lukhu tungtawnin i lungngaih ding thu pawlkhat hong hawmsawn nuam ing.
Lukhu Tuamtuam
Leitungah lukhu khuina company tuamtuam om a, a hoih theithei kidem uh in amau hangin lukhu pen kizepna khat hong suakin tam man thei mahmah uh hi. Bang bang ahi zongin lukhu pen a min tawh ahi zongin, a nam tawh ahi zongin, a man zah tawh ahi zongin tam ci-takin tam mahmah a, i teel ding bang haksa mahmah liang hi. Tua bangin leitungah lukhu teel theihloh zah dongin atam semsem zah mahin a lei a zang zong kiam tuan lo hi.
Lukhu Kizatnate
Lukhu pen a zang dingte in amau zatna ding mun tawh kisai-in teelin zang uh hi. Galkapte in a sungah sik tawh kibawl lukhu, cycle hawlte ading cycle lukhu, lokho leh gancingte in gua tawh kiphan lukhute, tuk guahzuk ciangin kawllukhu, model te in amau design tawh kituak lukhu, naungekte leh naupangte ading naupang lukhu, khuadam hun ciangin lukhu lum, cih bangin i zatna ding dan leh zia tawh kizui-in lukhu nam tuamtuam kizang ahi hi. Tua bangin i zat zah mahin lukhu in zong hong etlawm sak mahmah bek tham loin lauhuaina tuamtuam pan zong hong dal ahi hi.
Lukhu Tungtawnin I Lungngaih Dingte
Lukhu pen lukhu hi lel e, ci ziau leng bel i lungngaih ding thu bang mah om lo mah hi. Ahi zongin lukhu tungtawnin thu pawlkhat i ngaihsut ding hong om veve mawh ahihna a nuai-ah en ding hihang.
I gensa mah bangin lukhu pen guahtui, nisa leh lauhuai tuamtuamte hong dalsak in a nuai-a, a khute bitna a biak bangin Pilna in a pulam pan hong pai hong siasak thei gal tuamtuam, thulela tuamtuamte, buaina tuamtuamte hong theiteel sakin i thuhkik zia ding hong theisak banah, a neite bitna leh nopsakna hong pia thei ahi hi. Tua manin Pilna pen i ngah theih laitak zongin i nuntakna tekah lukhu bangin i khuk den ding a kisam ahi hi.
Lukhu in hong etlawm sak banah cilesa hong dalsak mah bangin pilna in zong i nuntakna leh i pumpi kizepzia hong etlawmsak mahmah in (kizep kithawizia ding hong theisak), ei tawh a kilawm lote zong hong dalsak thei ahi hi. Tua manin pilna pen lukhu bangin khu den lehang, nisim i nuntakna sungah ei tawh a kituak kithawizia, i kizepziate tawh hong etlawm sak mahmah dinga, midangte maiah vang kinei tuam mahmah ding ahi hi.
Lukhu pawlkhatte pen sihna ding pan hong dawl thei hi. Galkap lukhu, cycle lukhu cihte pen liamna leh sihna pan kidal dingin a kibawl hi a, a diakdiakin cycle lukhu bang cycle hawl simin khu den lehang, lamet loh pi-in accident kituak zongin lukhu in hong dal lian ahih manin sihna ding tampi kipelh thei ahi hi. Pilna zong sihna ding pan hong dal thei lukha mah ahi hi. Mihingte pen ii hailuat manin, i theihloh luat manin, i thumuh loh luat manin a sisi-te, a sumhsumhte, a liamliamte ihih manin mailam hun ah, tua bang i hi nawn lohna dingin pilna pen sik lukhu bangin khu den ni.
Lukhu ii panmun pen mihing pumpi teng lakah a thupi deuh ahi lutang a huu, a dal ahih manin panmun thupi nei ahihna kimuthei hi. Mihing nuntakna sungah zong thulela tampite lakah Gupkhiatna thu mah thupipen ahih manin Paul in “Siklukhu khuk bangin hotkhiatna nei un (Efe. 6:17a),” hong ci ngiat hi. I nuntak sungin gupkhiatna lukhu khuk den ding kisam hi.
Lukhu pen mihing pumpi taksa a dal ding, a zem dinga kibawlin kizang ahih bangin nang zong Pasian in lukhu bangin hih leitung ading hong zang nuam cih phawk ding kisam hi. Pasian’ bawlsa kimlepaam leh leitung hoihna a susiasia hi loin, kisiatna ding thute panin a dal ding, a hung dingin lukhu bangin eite in leitung bitna a pia dingte ihi hi.
Lukhu in ama kikhukna mun ciangah bitna a piak theih bangin eite zong ei’ panmun neihnate ahi innkuan, kimlepaam, pawlpi, khua leh tui cih munte ah limtak tavuan neihna la in, khat leh khat kihuh in kidon ding, kipanpih in bitna kipiak ding kisam hi. Innhuang umna daai a susia te hi loin a kisia daaite a bitsakte ihih ding thupi hi. A kipumkhat sate a kitamkham sakte hi loin a kitamkhamte a leptuah kik dingte ih hi. Tua bangin eite in i tenna mun peuhpeuh ah kimlepaam adingin lukhu bang dingte ihi hi.
A pualam a i lukhute pen puansate tawh kikhui lukhute hi lel a, i zat pen leh kum 1-5 sung hi lel hi. Ahi zongin i nuntakna tawh kisai lukhute ahihleh khantawn lukhute hi cih limtak ngaihsut ding ahi hi. Na nuntakna ading lukhu kician na neih nai keileh a hun om lai-in hankat takin zongin lei in khu gige in.
Thukhupna
Inn pan i vakkhiat ding ciangin lukhu kikhu nuam hamtang hi. A diakdiakin khuahun a siat laitak lukhu pen kisam phadiak hi. A hangin lukhu pen ei hong dal thei kidalna bangin i ngaihsut man ahi hi. I ngaihsut mah bangin zong lukhu in kidalna tampi hong pia hi. I nuntakna sunagh zong lukhu bangin i zat ding, i khukkhuk ding, i teel ding thulela tampi om a, limtak teelsiam in i khuk gige ding zong kisam hi. A thupipen in lukhu bangin pilna leh gupkhiatna thu peuhmah suahkhia loin i khuk gige ding lukhu ahi hi. Sanggam aw, tulaitak bang lukhu khu na hiam? Na lukhu bang nam hiam cih en pha kik dih in aw. Lungdam.
Laibu Saal / Zomi eLibrary

