Kum zalom 21 sungah Zomite’ Khan Hong Kilamdang ta Ding. Agelh ~ Suang Khen Pau

Date:

Kum zalom 21 sungah Zomite’ Khan Hong Kilamdang ta Ding.

Text:  John 17: 20-23,​​ 1 Peter 2: 9

12 June 2011 ni Canaan Christian Fellowship, Malaysia aa hunzatna hi (Suang Khen Pau)

 

Thupulaak

Lungdam ko. Pawlpi sia/siamate, pawlpi makai upate leh tu zingsang aa hong kikham mipihte’ tungah lungdamna thu hong ko nuam masa ing. Malaysia pen Kawlgam bangmahin ka ngaihsun mai. Khamlezang panin pianpih  sanggam ulenau,khuapih tuipih leh pawlpite mite nangawn tampi mu ka hih manin ka omnuamin,ka lungdam mahmah hi.

 

1905 kumin lungdamna Zomite in kipom aa, kum za valkhin ta hi.Nidangin khua khat leh khua khat kido, lutang kiai minamte Pasian in kha mangthang hong bengsak ta hi.  Dr. East Thantlangah a pai leh papi khat ama kiangah pai-in mangkang lutang khat a deih hi veng aw, ka  aih ding cimawk hi.Dr. East in ka lungtang hong ngen hi mawk veh ee, ci in, a kiho a kiho uh leh lemtang ahih manin amah a lungtang tawh ciah aa, kei zong ka lutang a bei kei hi ci hi.

 

1910 November kha pan lungdamna khaici Cope topa in Tedim kampau Zomite sungah hong tuh aa, kum 100 cing khinta hi. Zolai hong bawlsak in tun i neihzawh kum za cingkhinta hi. Cope topan a nungta-in kong ciahkik leh ka min hong khel un, ci-in hong pai dingin a pawlpi German town ah kiciam hi. Cope topa a min kikhello aa, zong kikhel ngeilo ding hi. Bang hang amah a luang tawh khaici hong tuh hi.1930 kumin 269 khualzin na-in zang kici zen hi. Sappiang ne.

 

Laikawi khat zong theilo aa, laipai khat zong a  neilote  tu in Ph.D  cih bangin doctrate a thuapthuapin hong sangsak ta hi.

 

Gunkhawm ciang bek khua om ding hi, ci-a a om Zominamte tu-in simlehmal, leilu-leitaw leh leitung pangkhat nangawnah bu hong tomsak ta hi. Mite nek bang kine in, mite’ neih bang kinei aa, mite’ silh bang kisilh ta hi.  Mite  bangin kinungta hi.

 

I pianna Zogam leh mualleguam, khualetuii, ulenaute in a munmun a gamgamah leh a khuakhua aa Jubilee dakte  gingin Zogam thawn vongvong ta mai hi. Jubilee thuguipite, leiba kimaisakin, mawhna kimaisak aa, sal kisuaktasak, bek dom lo-in leitang nangawn kitawlngasak ta ding ahih manin Zomite bek domlo, Zogam nangawn in thupha ngah ta ding hi. I biak Pasian icih pen  hong khuatuah Pasian ahi hi. Ih theihloh, i pilloh pipi mah hong khuasuah hi. Mite pang​​ belin i gam nangawnah innteek tang zolo aa, ei Zomite hong dong hong kem hong khuangaih Pasian ahi hi. Tavuan hong la hi. Hong koihdak lo hi.  Tua manin kum zalom 21 sungah Zomite’ khan hong kilamdang pha mahmah ding aa, hong thupi mahmah tading hi. Tua  bangin Zomite’ khan a kilamdang thei nadingin: Global Zomi Alliance hong piangkhinta hi.

 

(1)Zomite Hong Kipumkhat ta ding hi.

I sim masak lai siangtho pen Jesuh in Kahtam lo aa, a nungzuite adingaa a pa Pasian tungah a thungetna a hihi.  Minam khat gen loh leitung mi khempeuh pumkhat a suah nading a ut ngetngutna  ahi hi.  Lungsim bek kipum khat ciangin hilo-in, leitung kipawlna nangawnah pumkhat suah nading a lunggulh ahi hi. Kipumkhatna lo tawh na kisemzolo hi. Tua manin:

21 Pa aw amaute khempeuh pumkhat a suahtheih nadingin ka hong ngetsak hi. Nangmah in kei na hong sawlna thu leitung mite in a uptheih nadingun eite gel pawlkhat i hih mah bangin amaute zong eite tawh pawlkhat hong hita hen. 22 Nang le kei pumkhat ih hih mah bangin amaute zong pumkhat a suah theih nadingun keima tungah na hong piak pianzia mah amaute tungah ka pia hi.

 

Nidang aa i kigalneih, i kipawlneihnate hong beita ding hi. Beh lungsim, pawl sungsim, kual lungsim leh awsuah lungsimte hong bei taktak ta ding hi. Kitapkhapna, kikhenkhapnate hong lipkhap tading uh aa, kipumkhatna kipawlkhopna thupi hong kisa ta ding hi. Zomite in a hih khempeuh uh thupi kisak tek ding aa, kipumbatna ahilo kipumkhatna tawh na hong semkhawm thei ta ding uh hi. Zong kisel mai ding uh hi. Zong kitawng khamai ding uh hi. Ahi zongin a tawpna ah na hong semkawm thei liailiai ta ding uh hi. Tua pen kipum khatna taktak ahi hi.Bang hang?

 

2008 kumin America gam kiteelna om hi. America gamah party lian 2 om a, democratic party leh republican party ahi hi.  Democratic party ah president candidate dingin Hallary Clinton leh Obama hong kidem uh a, Obama in ngah hi.  Obama in US president hong ngahtak ciangin amah tawh kidem Harary Clinton pen State secretary/ minister of foreign affairs ah dingin munpia mawk hi. Tua khit ciangin Vice president dingin Joe Biden teel mawk hi. Joe Biden pen Obama tawh kilemngiatlo kici hi. Democartic party sungah thu a kikup uh ciangin a thu uh kituakngiatlo hi. Tua bang kimlai Vice presedent dingin  mun a piak tak ciangin mite lamdang sa uh hi. Bang hang na kilempih ngeilohpa vice president pia mawk na hiam a cih ciangin, “Meeting simin kei genzah mah aa, thu gen thei aa, kei theizah mah a thei, mipil khat ih neih pen pammaih mahmah hi,” cimawk hi.  Zomite Meeting sungah kitawng kiseel maikha ding hi hang: a tawpna ah na ih semkhawm thei veve ta ding hi. Bang hang?

 

Zomite’ biak Pasian in thum gawm Pasian ahi hi. Pa, Tapa, Kha Siangtho Tothum gawm Pasian ahi hi.  Zomite’ zuih thuman thutak in Laisiangtho bek mah ahi hi. Zomite’ biakna in Khristian biakna bek mah ahi hi. Zeisu’ sisan bekmah tawh a suakta dingte ahi uh hi.

 

Zomite in minam khat bek mah ahi uh hi. A ngeina uh kibang hi. A zia a tong uh kibang hi. A  duh a deih uh kibang hi. A lungsim puakzia uh kibang hi. Logam khat khokhawmin, tuinaak khat ngak khawm aa, gam khatah a tengkhawmte ihi hi. Zo’ sisan a nei vivete ahi uh hi. Tua hi aa, kipumkhat loh nading peuhmah omlo hi. I kilamdanna in i pawlpi’ minte bekbek hi aa, a taktak in Jesuh’ pawlpi ihi khin vek hi. Zo’ sisan leh Zeisu’ sisan tawh a kilei Zomite ahih manun Zolungsim gina hong neita ding uh aa, lungsim siangtho, gamtat  siangtho, kampau-mukpau sianthona   hong neita ding uh hi. Sweden gam aa United Church’ thu gen ding. Tuiphum, Mission Covenent Church leh Methodist te in tu kum aa kipan pawlpi khat bek sungah om ding uh hi. United Church ciding. Zehsak thu ah local pawlpi’ sandan pen pen kilungkimpih uh hi.

 

Jesuh’ sisan leh Zo’ sisan thu gensak dih ni. I ngim kibangsak dih ni. I kungmui kibangsak dih ni. Semkhawmta dih ni.  Zomite tawh kipumkhat taktak ta dih ni.

 

Khat vei gamsiamtham mun khatah sahang khat leh ngal hakpak khat hong kikei uh hi. Hong kikei, kikei uh hi. Hih sate gen hong kikeilai henla, a sihte a sa ne ning aci mu sane khat a tung  uhah leng thapai hi. A tawpna ciangin sahang leh sangal hong kiho uh aa, lawm aw kikei nawn kei ni, kikeikei-in silehang  hua lai-aa musa ne a lungdam mahmah ding hi, kici uh aa, hong kinam in, hong tonkhawm uh hi, kici hi. Zomite kikei nawnlo dinga,  kinam ta ding uh aa, nasem khawmta ding uh hi. Zomite’ khan hong kilamdang taktak ding hi.

 

(2) Zomite Hong Cithei ta Ding   Uh Hi. Hong nuamsa ta ding uh hi. Lam khatin genleng hong hau tamai ding uh hi.

Sangmang Nelsonte nupa in Tedim ah na hong seplai-in  ngal khuahang bangaa a lauhuai nam thum na gen aa,  

1. Giant of illiteracy (lai theihlohna),​​ 

2. Giant of disease (Natvet-satvet launa) leh​​ 

3. Giant of evil spirits (Dawi le kau). Tu in ahih leh laipai kitheitek ta sam hi.  Natna bel a om ding mah hi. Tua hun lai-in numei 75% bang tawlbawk hi. Dawilekau kikihta nawndek lo hi. Dawi khawng kihawlkhia ziahziah hi. Thau tawh kikaplum ziahziah lel ding hi.

 

Tu laitak in Zomite’ gal lian pen in, zin le leng hi kei, dawilekau hi kei, huihpi guahpi hi kei, zawnna hi zaw. Zawnna in Zomite hong simmawhlua lawmlawm hi. Hong hehpih vetlo hi. Hong zah deksuai lo hi. Pata hong  kitawngsak hi. Nupa hong  kikhensak hi. Tanu tapate sang kahsak nuam mahmah napi hong kahsakzolo hi. Tual hong thatsak hi. It leh ngaih  meel hong masak hi. Pianna Zogam nangawn hong nusiasak hi.

 

Ahi zongin kum zalom 21 sungah bel Zomite in zawnna zo ta ding uh hi.  Hong zawng zonawn lo ding. Hong cithei ta ding uh hi.  Ankhing bek domlo: an sa nangawn hong kham ta ding uh hi. Dollarte hong zangziahziahta  ding uh hi. Motor-vanlengte, innhoih-lohoihte hong neita ding uh hi.  University sang minthang khawngah hong kah ziahziah bek ding uh hi.

 

Zomite mipil minam hong kici tading hi. Ute naute a hi thei lai ding ahih leh pilna mah zawh hong zong un. Pilna mahin eite hong hawlpen in. Leisung sum piangna gamte sangin mipil omnate gam pen khangto zaw hi. Singaporete’ tuinek Malay pan a lak uh kici aa, amau pure drinkling water aa bawl uh ahih manin hong zuakkik teh metzaw kici hi. Mipil tamna gam mah khangto hi. Bang hang? Pasian pen a pil pasian hi. Lai Siangtho​​ bu mahmah zong pilna bu hi. Pasian in mipilte mah thukzat zawdiak hi.  ________ gam pen leisung sumpiang a tamna gamkhat hi aa, a leitang bekbek nangawn uh feterlizer dingin hoih mahmah hi. Tu in leitungah a zawngpen gamkhat suak aa, _____________ gam ah na pai uh leh na laptop computer uh pen sikkhau tawh khih un kici mawk hi. Zo minamte i cihtheih nadingin i cihtak kul ding aa, i thuman kul ngelngel ding hi. Nidang Mangkang hun lai-in Zomite a citak minam ahih manin Kawlte khat in, Nidang aa Zomite ciktak ve uh aa, tu lai Zomite citak zo nawn kei ve uhteh,” a cih leh Zo mikhat in, Nidang aate Mangkang Zomi, tu ate pen Kawlgam Zomi kici, ci hi. Ute naute i cihtak kul ding hi. I thuman kul ding hi. Lungdamna thu i zuihtakpi kul ngel ding hi. I khantohna zong kivelkik kul ngel ding hi. Sia Thawngno in bel, Zomite zong khangto mahmah. Mangkangte mah bangin hun khatin nasep thum bang semthei. Khatna ah cycle hawl, nihna ah tuibuk muan, thumna ah mi paupih theilai cisam na ven: i khangtoh zia zong i kietkikkul ding hi. Zalom 21 sungah Zomite hong cithei takpi ta ding hi.

 

Banghang: a biak Pasian uh a hau Pasian hi aa, Sian khuangaih hi zen hi. Mangpau kawlpau, malaypau hong siam mahmah ta ding uh hi. Neihleh lam bek hilo, thu theihna thumuhna leh suahtakna lamah zong hong hauta ding uh hi. Zomite’ kisimmawh ngamnawnlo ding hi. Chin poh kici nawnlo ding hi. Tangechin kici hialhial ta bek ding hi. Kawlgam ah Zomite lo-in thu kivaihawm nawnlo ding hi. Nidangin a kisimmawhnate uh leh Zogam ah a innteek zawhlohnate uh tangthu tuanthu hong suak lel ding hi.

 

Khat vei Kawlzangah papi khat in,​​ Lo ka khawh leh Kawl kumpi in, dai tuan ding hong ci thapai. Septheih sunsun ci-in motor ka hawlleh hong  kichaw den hi. Sep theih bangbang sem ning, ka cih leh vanleng kuanah lohaapyi, lohaapyi hong kici hi ci hi.

 

Bang hang? Pasian ih cih pen a kinengcipte Pasian ahi hi. Vaimimciim leh buhciim bek tawh a khangte’ suan leh khakte in vaimim I cih bang hiam?  Buhcim ih cih bang hiam? Cita ding uh hi. A gamkhing khempeuh uh tulak bangin Pasian in thupha pia ding aa, a kinusia mun​​ khempeuh ah mite hong tengkik ding uh hi.  Vuipha takpha, sim phungpha bal phungpha hong nei ding uh a, hong daipam nawnlo ding uh a, hong cithei mahmah ta ding uhhi. Micimawh lamsamte, meigong tagahte, hong huh hong huai ngiat ding uh aa, khutdawhngen cih peuhmah om kieuhkeuh lo ding hi. Leitung pian aa, kipan tu ni dong Zomite zawng cih zawzen pen Pasian in zong cimtak tading hi. Ute naute lungkia kei un. Na innkuan un nang hong ngak hi. Na gam na lei in  hong lamen hi. Na khua na tui in thupha hong paih niloh hi. Zomite khan hong kilamdang taktak ta ding hi. Bang hang? Lungdamna ih cih pen  a bucing ahi hi. Leitung ankham nading leh vantung an kham nading thu ahi hi (John 10:10). Lungdamna thu in tu ni thu leh zingciang thu ahi hi. John Wesley in bang gen hiam cih leh:

Get the most you can. Ngah theih nading khempeuh pan ngahsawm hi.

Save the most you can. Khol theih nading khempeuh pan kholsawm in.

Give the most you can. Piak theih nading hunpha na neikhempeuh ah pai in ci hi.

 

Khat vei England panin America a pai ding khualzinpa khat om hi. Kum tampi a sum a khol khit ciangin America gam tembaw tawh hong pai aa, kha thum sung bang zekai hi.  Zing an nitak an nek hun simin amah ama khan sungah pai-in an tuamnek den hi. Ama anguai ding amah in pua hi ci. England a tun ciangun na tembaw letmat sungah annek tuidawn kihelkhin hi kici hiau mawk hi.

 

3) Pasian’ Nasepna ah Hong Huaiham Phamahmah ding uh hi.

Pasian in Israelte a teeltuamna pen Khuavak ding ahi hi.  Pasian in Zomite hong teeltuamna?

 

I Laisiang tho simna pen eite ading taktak ahi hi. Pasian in Zomite sungah Tedim kampuate na teel masa hi. Lungdamna thu na sang masa uh hi. ZBC na makaih masa uh hi. CCOC ah a luang uh pia masa hi. Pasian in khuavak dingin hong teel masa hi. Kachinte Col.Khawngnuawng in ,  Pasian in Kayinte teel masa aa, naingngangyi tawh khek uh hi, ci hi. Tua ciangin Kachinte teel leuleu aa, suang tawh khek uhhi. Tu laitak no Zomite hong teel hi. Dollar tawh na khek kei un, cingei kici hi.

 

Tedim kampaute hong teeltuamna? Ama na a sem dingte ihi hi. Ama na i sep nadingin i kiphal mahmah kul ding hi. Lai siangtho lui sung bangin Pasian in hong bangzang kaih nawnlo kha ding hi. Jesuh Khrih mahmah zong a puan tualpi silhin leitungah hong vaknawnlo kha ding hi. Pasian in a kiphal Zomite hong zang pha mahmah ding hi. Leitung thu leh vantung thu aa, a lulam mahah hong koih ngelngel ding hi. Ih vision neih zahzahin hong zang ding ahih manin vision neu ineih leh hong neu zat mai ding aa, vision lian i neih leh hong lian zat pha mahmah ding hi.  Ih​​ khetphim khencip ding hi hang. I bukmun khan ding hi hang. I pilna bukmun, i nasepna bukmun, i pasian nasepna bukmun khan ding hi hang.

 

Pawlpi nangawn ih  hawmthawh kha mai ding aa, mimal mahmah hanciamna tawh mission hong kisem ziahziah ding hi. Bang hang? Pawlpi ih cih pen tua lungdamna mission sem dingin Pasian in hong sawl ahi hi. Sangmang masa Jesuh hi aa, leitungah mission sem dingin hong pai hi. A sep ding thu in lungdamna tangko ding cih ahi hi. Emil Brunner a kicipa in, Mission sem pawlpi icih pen Galilee tuili tawh kibang aa, a semlo pawlpi pen Dead sea tawh kibang hi, na ci hi. Zalom 21 sungah a mission sem pawlpite bek hong cidam khamai ding hi.

 

Lungdamna thu anduh tuiduh bangin hong kiduh kik ngelngel ding aa, mimal va pai-in ahi zongin, sumlepaii tawh ahi zongin mission kinaksep pha mahmah ding hi. Pasian thu bek dom lo-in leitung nuntak  nading, sumbawl paibawl nading,  thangpi cidam nading, khauletui khantoh nading, kizop kikawmna a nop zawk nading nasia takin na hong kisem ta ding uh hi. Zogam nuam hong nuam takpi ta ding aa, gamdang panin Zogamah khuado pawisim ding, lingmin vil ding in hong ciah ziahziah beklel ding hi. Bang hang? Leitung gamlim sungah Zogam dang hong omnawnlo ding ahi? Minam it, gam it , minam vei, gam vei, adil asai-in hong om ding aa, Zomite adingin Moses bangin ahi zong, Nehemiah bangin ahi zong, gam makai ding Pasian in hong piata ding hi. Bang hang minam hihna I cih pen Pasian’ hong piak letsong lianpen khat ahi hi. Naynoy Aquino thu gen ding. David Livingstone’ thu explorer leh evangelist.

 

Thukhupna

Ken ahih leh  bel um ing: zalom 21 sungah Zomite’ khan hong kilamdang taktak ding hi. Hong kipumkhat ding uh hi. Zo sisan leh Zeisu sisan in thu hong gen ngelngel ding aa, tu ni dong a buai uh zawnna kigo ta ding hi, bang hang hiam cih leh Pasian lungdamna thu in a bucin lungdamna thu hi  aa, ankhing kham nading thu  hi. Kipumkhatin ankhing hong kham uh ciang Zomite mawk nuntak nuam deklo ding aa, a minam a gam a lei uh hong vei in, Pasian’ mission hong sem ding uh hi. Pumpi leh kha ading kilekkim takin na hong sem ding uh hi. Kong it ulenau, tua bang ahi dingin  Zomite leh Pasian in nang hong ngak hi.

 

Laibu Saal / Zomi eLibrary

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related