KHANGNO LEH LAWM ZONZIA. Agelh ~ Rev. Mang Ngaih Cin

Date:

KHANGNO ​​ LEH ​​ LAWM ​​ ZONZIA

Agelh ~ Rev. Mang Ngaih Cin

 

Leitung mihingte nuntak zia pen, ahun zui-in kikhel toto a, tuate sungah, tuhun pen​​ “Information and Communication Technology” (ICT)​​ hun or​​ “Knowledg Age”​​ ki ci-in, gam khangto sate in, Internet leh Computer bektawh kizom in nasem ta uh hi. Zi leh Pasal ding nangawn​​ Internet sungpan kizong ta uh hi.

A hi zongin ei Zomite sungah tua zahin kizang zo nailo banah, zawl kihel/kileng in ih​​ it, ih​​ ngaihte Nu leh Pa tawh zuthawl pia-in, mo kidotna tawh kiteen athupi sakte i hi hi. Tua ahihman​​ in lawmzon dan siamding thupi mahmah hi.

 Mihing te ih​​ nuntakna pen, paakpalh bang, meikhu bang, gun-mei bangin, a vulpak, a thengpak ziau ding i hi-a, singbang suangbang to in, sim leitung luahding kua mah i om kei hi. Tua ahih manin, i nuntak hun tomno sungin zi hoih, pasal hoih neihding kisam hi.​​ (Pau. 31:10) “Zihoihin, suang manpha sang manpha zaw hi”​​ na ci hi.

 

INNKUAN-NUAM ​​ SUAH-NA ​​ DINGIN, ZI ​​ LEH ​​ PASAL ​​ NEIH-HUN ​​ DING

Khangluite in​​ zi neibaih leh lopawi baih kiphalo hi​​ naci uh hi. Tua banah​​ a tate tawh singmung zawng khawm​​ naci uh hi hi.​​ A hi zongin neibaih lualeng ki lungkhambaih leuleu a, nei haklua leng I tate tawh I khang ki gonghkhaih lua leuleu hi. Zi leh ta vakna dingin zong sauvei I tha hat zo nawnlo hi.

Pau. 24:19 :​​ Na nuntakna ding zong masa inla, na nekding a kicin ciang bekin, na inn ding lamin; zi leh ta nei pan in.

Jer. 26:5-6 :​​ Inn lamin, huan bawlin, zipi unla tanu tapa nei un. Na tapa te ading mola unla, na tanu te uh mokha un. Kiam loin pung unla khangzaw un​​ ci hi.

Pau. 18:22 :​​ Zi muzo te na hoih mu hi-a, Topa’ maipha ngah hi.

Pau. 19:14 :​​ Inn leh neihsa te pen pate tung panin a kingah/a kiluah hi-a, Zi pil ahih leh Topa bekin hong pia thei hi.

 

  • Bang Hun Hi Leh Hoih Pen Ding Hiam?

Pasianin zi leh pasal nei dingin hongbawl hi-a, ahun maan​​ a neihding leh kikhen kiklo ding cihpen ama deihna ahi hi.

Tua ahihleh bang hunin zi leh pasal neileng hoihpen ding hiam?

  • Sangkahte, buaih ngah khit ciang, sum zongte sum neihzawk deuh ciang hi ding hi.

  • Pasal pen kum 25-35 ciang hi leh hoih pen ding hi. (35 val leh nibang hi leh nikaai lam manawh uh ahih manin thanem lam manawh tektek zawta uh hi.)

  • Numei te pan kum 18-25 ciang hi leh hoihpen ding hi.​​ (25 laitak pen paakbang hi leh a palh lihleh lai takuh hi-a, ninih nithum khitteh vul kikpah ding hi.)

  • Ngaknu tangval te in I kum hong cin ciangin I deih I ngahkei leh zong khatpeuhpeuh tenpih ding hita mai hi.

  • Zi dingpen telmah ding hi-a, kum zong tuat zel ding ahi hi.​​ (Khanglui te’n deihtel a​​ val, zabel teelkhialh cih nanei uh hi.)

  • Kum tuatse lo a, zi teltel te pen zi hoih aneih uhteh, atate uh tawh putu bangin et lawm nawnlo uh hi.

 

Zi Neih Hun Ding

Pasal pen kum 25-35 kilak hi leh hoihbek ding hi. Tua kim sungpen, thahatpen hun hi in, kum 35 val leh, sauvei pi thahat zonawnlo zaw uh hi. Tangval pawlkhat in kazi vakna ding kaneih ciangin zi nei panning cithei uh hi. Pasian in a neding omlo pi-in,​​ mi mawk hauhsaklo hi. Pasian hong geelsakna theilo pi-a tangval`​​ hauhsawm na hih khak ding zong kidawm in. Tua hi a zi​​ neihhun a zi neihding zong thupi hi. Na talcial hongtam leh na zi dinga natupte in hamlua ci-in hong deihnawnlo kha dinguh hi. Tua banah zi naneih ciangin zong na zi lungkim zonawnlo in, hongnuak ciahsan lel ding hi. Hun ciilsia lua a, na semsem a,​​ zi naneih kei leh “ciil​​ tang lamlo”​​ a hi hi.

Bang hangin kum 25-35 kilak hoih pen ding cih a kikan ciangin, leitung mipil te’n mihing khat nuntakna leh, nai​​ (hours)​​ tawh a etteh na ah, kum 15 = 10:25 Am tawh kikim sak-a, kum 25=12:42 Am tawh kikim sakin, kum 35=3:00 Pm tawh kikim sakin, kum 70=11:00 Pm tawh kikim sak uh hi. Tua ahih manin, kum 70 nungta dingin kituat leng, kum 25 ihcin​​ khitciangin nai 1:00 Pm hong khupsan vatding hita hi, tuaksuk lam manawh ta mawk hi. Kum 35=3:00 Pm hongkheng leh, sun niham bei in, ni hongkai ta ding hi.

 

Pasal Neih Hun Ding

Numei te kum 18-25 sungin pasal nei leh hoihpen hi. Kum 35 val leh taneih hamsa, nau suahhak luata kici hi. Numei in pasal te sangin paakbang hi leh vulbaih zaw hi. Numei khempeuh a khankim laitakin a ngaihbaang lo kuamah omlo hi. Tua a ngaihbaanna bei leh, paakbang hi leh a vulding hita hi. A lo nuamding mi haksa ta hi. Numei pawlkhatte in pasal kaneih loh hang phamawhkei ci thei hi. Hih pen cihmawhkam hilel hi. Nungak kulin, nungakpi in omden le cin na monu sila ding nahi hi. Tua hun ciangin tuapa in hong hellai in ka kisaktheih vial, kisiklua ing, na ci simsim dinga, a hizongin leibek mah nasik dinga, na lakik theikei ding hi. Nungak paallai hun hoihpen a hoih a,​​ na zattheihna ding hanciam in. Hun ciilzat sialua kisa in pasal neihhun a,​​ na neih kei leh​​ “ciil​​ tanglam lo”​​ ahi hi.

Bang hangin kum 18-25 kilak hoih pen dinghiam a kicih ciangin, numei te zong nai tawh etkak na ah pasalte a’ danmah ahi hi. A hizongin, numei pen kum 18-25 kikal hi leh hoihpen ding hi. Kum 18=11:7 Am tawh ki tuakin, kum 25=12:42 Pm hong​​ kikim a, Paak bang hi leh palh lihleh laitak hi in, a vulding naita hi, paak avul khit ciangin a lonuam ding mi haksa ta hi.​​ 

 

  • Pasal in theih Huai Pawlkhat

Tangval te​​ atamzaw ngaih sutna ah, a mau​​ leh a mau hikisa in, ngaknu khatpen, heel​​ leng hong ngailel in teh, cih lungsim nei hi. Amau lungsim abatloh ciangin, nangbek liapaal hi kei teh, nangsang a paalzaw mi tampi omlai cih tawh nusia hi. Ngaknu te lungsim sungah adeih uh tangval pen, hehpihna a nei, a hangsan, a kipia kheh gam, itna citak anei mi a kisaplam thei lo khazel ahihman un adeih uh ngah zolo thei zel uh hi.​​ Gtn.​​ Van zuaksiam I cih mite pan, mideih azuak kha-te hi loin, mideih lohpi a vanpen, hong leisakin, tuabang tuabang hi ci-in, azuak ciangin, a lei sawmlo pi khatin deihin hong lei ahihmanin vanzuak siam ahi hi. Tua mah bangin, hongngai lopi khat, hongit hongngaih theih nangin ih​​ hanciam ding kisam hi.

Hihbang munah pasal te lungsim pen hangsanna, ki piakkhiat​​ ngamna, Mikangte paunak ah​​ “love is blind”​​ a cih mit tawh en-a, ama kammal sanhak nasakte thuaksiam na,​​ neihding kisam mahmah hi. Bang hanghiam cih leh, nahanciam kei leh midang khatin nangah ding hi. Nang hong​​ zuantawm, khat vei hel-a hongngai pah numei-te pen atam zaw numei hoih omkhollo zaw hi. Zihoih, zipil na ngahnop leh, mi tampi-in a it, angaih te​​ mah, na ngah nading​​ hanciam-a, na demzawh ding thupi hi.​​ when love close the door, a brave heart enter into the house through the window”​​ Itna kong akikhak laitakin, a hangsan​​ lungtang, Tawlet​​ (padenpauh) tawnin inn sungah lut hi.​​ Cih paunak pen zawlthu kal ah thupi mahmah hi.

Nungak khat naheel​​ ding ciangin, koibang ngaknu, ama lungsim koibang cih natheihkul ding hi. Ukdan khat leh khat kibang lo hi. Pawlkhatte, ciamnuihbawl peuh, pawlkhatte Pasian thungen peuh, tangthu gen peuh, a hih kei leh nikleh puan, letsong nam tuamtuam, pawi ah laamna lasakna, cih bangin a mau uknam ciat tawh phatbawl, pahtakna kammalte genleng, phatna kammal aza nuamlo numei om khol loin aphatsiam, apahtawi siamte hong it zawdiak uh hi.

Numeite pen, amau hihtheihna​​ (talent)​​ pen gensiat sak khaleng alungsim uh nasa baih mahmah in, hong it, hong ngai cihthadah, nang hoihlohna teng hong selpho nuam mahmah ding uh hi. Ahi zongin amau ahehpihte tungah, hehpihna pen nei mahmah uh hi.

Tua ahih manin, na it, na ngaih, na lunglut ngaknu khatpen koibang numei, hehpihna nei maw, ki liansak pian maw, dik hithiat maw, a citak pasal lungsim peuh anei kha tam maw, koi bang lungsim nei hiam cih natheihtel tel ding kisam hi.

Tua bangin alungsim natheih khit ciangin,​​ amah nangah theihnading lampi telpah ding hiteh.​​ Gtn.​​ A kiliansak pian khat ahih leh nang kiniam khiat, a kiniamsak leh nang kisang sakpian cih bang dantawh lungsim puakzia a kileh bulh​​ tata tawh kizo thei hi. Pasal lungsim nei-a acitak numei namte in, a dik hithiat pasal deihthei uh hi. Numei dik​​ hithiat namte in, pasal citak (pitah) a hi vetvet piante deihthei uh hi.

Pasal pawlkhatte pen nuihmai hithiat​​ in,​​ a kiliatsak manmaw, a hangsan loh man maw, aman hongsah(hongpan), ong gentawm masa lel inteh ci-in,​​ ngaknute genmasak ding ngakin om hithiat thei hi. Aman a lawmnu gen ding angak kikalin, ahangsan tangval dang khatin a ma itna thu nagenziau ahihman​​ in, a mangak​​ nu pen mizi nasuakziau ta mawk hi. It napi, ngai napi in itna thugen ngamloh napen khialhna leh supna khat ahi hi.

Ahi zongin ngaknu te lungsim pen atelbaih mahmah tawh kibang napi’n pawlkhatte telhak mahmah hi. A it takpi bangdan in kipia mamah khem thei uh hi. A taktak ding ciangin lah kipia lo kik uh hi. Laigelh siam aminthang Pemuhnen in,​​ ngaknu pawlkhatte lungsim telhak zia hi bangdan in hong gelh hi. Tangval khatpen nitak lamnapawi khatpan ngaknu khatin ngaihcih takin ngai-in acih bangbang zui-in thukim khawm uh hi. Mi om lohna munkhat atun uh ciangin alawmnu kawi-in hongnam hi. Tua tak ciangin ngaknu nu-in, tha khatin hehin kikawi din pen hong ut hetlo hi. Tangvalpa in a koibang na hiam, dena​​ nakamal​​ te akhiatna bang ahi hiam ci in adot leh, dawng zong dawngnawn loin a hehsa in kikhen uh hi. Ei thu um tapidaw te a dingin mi omlohna khuamial pan aval piakkhiatna,​​ ciin luatloh ding mah ahi hi. A hizongin, hih agen mi nihte tungtawn in, ngaknu te’ lungsim kikhel baih mahmah leh, telhak mahmah ahihna honglak hi.

Ngun leh khamte meikhuk​​ ah kize-et a, mihing ahihleh phatna tawh kize-et hi​​ (Pau.27:21).​​ Shwe​​ leh Suang-manphate hoih/hoihlo ze-et ding ol in, numeite lungsim, koibang numei cih ze-et ding haksa mahmah hi. Bangbang ahi zongin, hangsan​​ a, a itna thu agen ngam, a ki piangam leh itna mantak tawh zawl aleeng/aheel te in ngahbaih zaw hamtang uh hi. Leitung piancil pan kipan tuabang itna thu kimlo, a sang​​ zolo numei om khollo hi.

Tu hunpen I khantoh zui-in, ki ommawk man nawnlo in nasep thupi kinei tek ahihman​​ in, holim hun zong tawma, hun I ngah sunsun ah itna thubek kigen khakim loin, zawlheel kimlai sep leh bawl tengpeuh​​ kigenin tua mah tawh thukikhup kha thei hi. Aphawk huai khatah, zawl heelna ah tua bang holimna sangin ei mathu bekbek I gen pen ngaknu te bengah lut loin siahuai zawkan lai hi.

 

Zi Neiding Tangval Khatin Theihhuai

Lo zongkhial te’n kumkhat zawn lawh uha, zi zongkhial te’n khantawn buaipih uh hi. Tua bek tham loin Thukhente 16:2-22 sungah​​ “Samson in a​​ it angaih mahmah Delilah hangin, a tha hatna teng bei-in, a mitang kikhel khiatsak in sihlawh hi.”​​ Lawm na ngaih leh nikhatin nihvei thungen inla, zi​​ neih​​ nasawm leh ni khatin livei thungen in.​​ (E.W. white)

 

Zi Hoih Nangah Theihna Dingin

  • Topa kiangah zi hoih zi dik ngenmasa ding

  • Na nu leh pa zong dong hamtang zaw in

  • Na lawm muante zong dongsim khinkhian in

  • Bawmta galsuak omthei hi, ki dawmin

  • Ngai kei leng ngai mahding hiveng, tun ngai a, ngailo cihzong omthei hi.

  • Eimi, eipawl, eibeh, ei naihuai, eikhua mah hoihpen khading hi.​​ (TV ah jynfwGif;jzpfudktm;ay;yg)

  • Christian ahihhang​​ in pau kibanglo, pawl kibangle, pilna leh hauhna ki khailua zong I dan​​ kibang theisamlo hi.

  • Zomi galkap bu minthang khatin, kazi kata ka ngaih lohna hi kei, namdang zi neihpen kei a tawpna hong hi sak un, ci’n genhi kici hi.

  • Namdang natenpih leh, eimi, eipawl, eibeh, eikhua suaksak in.

  • Pasian in upna ki banglo​​ tenpih kei un ci hi.

  • Namdang pawldang zi anei​​ sate abuai tamzaw hi.

  • TV​​ (zatlan)​​ sungte ah zong mihau​​ (Tathi)​​ khat leh khuata ngaknu te khat kitengte I et ciangin, ki tuakthei mello mawk hi. A zi pen mihau pa innsung ah gamtang thei lo hi.

  • Na saizawh ding nakleh pawldang zong siakhin kei, pawlsung zong hoihkhin kei.

  • I pu I pate in ni nungzui mah nakizong uha, sialo hi. Tuhun ciangin Jesu nungzui numeite mah hoihpen khading hi.

  • Zite thu​​ man’​​ dingpen pasal tungah tavuan om lo hi.

  • Na lawmnu dingin a pa bangcibawl hiam, azahtak hiam.

  • Na sunghnu dingin a pasal bangcibawl hiam.

  • Na sunghnu dingin anung, ama bangcibawl/kawm hiam.

  • Khaikha agui ah gahin, Sakhi api san ano san hi cihzong ngaihsun in.

  • Melhoih thahoih lungsim hoih ngahzo leng hoihpen hi.

  • Cidam, siangtho, kizen, zinglol, lungsim hoih, laithei, khutsiam, kamsiam, nuamthei, dahthei, ki niamkhiat, maitai theite teel masa in.

  • Zi hoih zi dik pen khaici tawh kibang hi.

  • Mi tampite gensiatte pen ahoih omlo zawmai hi.

  • Nute’ gawm zong nial lua ken la, Nute khen zong mangthei in.

  • Thu um tangval khatin nute theih lohin zi neiziau ding cih kilawmlo hi.

  • Kizep laitak leh anasep laitak enkak in.

  • Nangtawh kituak zong thei in.

  • Na zineih, na nu leh na pate aki pakdiam.

  • Na innkuan pihtuak uh, na ki-itpih theih naikei uh leh kiteng nai kei un.

  • Ganhingte bekin sungh​​ leh pu,​​ U​​ leh nau, teek leh mo neilo uh hi.

  • Na zi-in sanggam pasal U leh Nau anei hiam.

  • Na sungh​​ ding zong teelzek lelin, sungh​​ pasal neih loh sangin aneite mah ki entuah zozaw uh hi.

  • Nang sang upa zaw leh mi masa zawte nawnun​​ in. Aguh pehding hikei, a gialnei hikei cikhakei in, a gial neilo te mah kibuai pih zawzel hi.

  • Numeite teekbaih zaw​​ a, gial kituak lo a, kikhen tam mahmah hi.

  • Kum 5-10 kihal in pasal te u hamzaw leh hoihpen hi.

  • Nang ngaih sangin nang hongngaite tenpih le cin nuamzawding hi.

  • Kongngaih hikei, kicih sangin kingaituak leng hoihpen hi.

  • Khuamial sungah​​ zawl​​ heelte Satan sawltakten vil gige hi.

  • Ta melhoih nadeihleh kiteen ma in phengtat ken.

  • Jacob in kum 7 thalawh a, Jesu pa Josef in tasuah dong luppih lo hi.

  • Khaici pal kideih beka, tapal lua kideih lozel hi.

  • Pasal tam athei luate​​ nawnun​​ in numei hoih kici lo hi.

  • Na lawmnu naupaii pi-in kiletthat keizaw un, kamsia thei hi.

  • Sial, bawng leh vok go a kiteenna sangin siangtho kiteenna manpha zaw hi.

  • Mopawi bawl zawhloh manin ki ciahpih ziau, zawlta nei, ki ma anau bawlkhia cih te lawki vai lua ta hi.

  • Na ki teenpih loh dingpi ki ngaih bawlin phan sawm ken.

  • Nang tawh aki teennop manin ka gaii hi hongci ding hi.

  • Limtak in na sittel kei leh nata in kua hongsun​​ ding hiam.

  • Jesu in kiteenna siangtho leh innkuan nuam munuam hi.

  • Lawm ngaihna hang tawh kibum, zawl ai pia, tuituak, gui awk, zu dawn, kithat, piatngawp, ken tuak, zi nei nuam nawnlo cihte pen haivai lua mahmah ta hi. (Kahla 3:27 “Na khangno lai-in thuakzawh hatding kisin le cin hoih pen hi.”).

Hih I gensa bangin pasal te in Pasian deihna leh nu leh pa awi na bangin zizongthei le hang hoihpenin I nah lawhpek dinga, thupha ngah, daupai in leitungah innkuan nuam panin vantung innkuan nuam dong I tung to ding hi.

 

Pasal Neiding Ngaknu Khatin Theihhuai

2Samuel 13:1-9​​  Tammar amawhpih khit ciangin adeih lokik Amon tawh akibang mi tam mahmah ta hi.

1Samuel 25:1-38Nabal pen pasal hai, agilo, amathu bek thu asapa hangin azi Abigail lungkham mahmah hi.

Ngaknute aw, pasal nateel khialh uh leh​​ “Pasal gilo neih galtuam do”​​ cih paunak om hi. Sial in aki kenga, vok in atuk keng hi. Mihingte’n gamtat hoihtatna keng hi kici hi.

India numei te’n pasal zongin, leizaw uha, ei Zomi te pen pasal in azong zawte I hi hi. Tua ahih manin bangteng kisam ding hiam.

Pasal Hoih Nangah Theihna Dingin

  • Pasian kiangah pasal hoih ngen masa in

  • Numei in pasal zong cih ngeinahilo ahihman​​ in, inn a hong hawhte hoihtak hopih in, deihtel lua sekei zaw in

  • Hong ngai a om leh na nu leh na pa dongkhial kei in.

  • Na lawmpa omzia kantel photin, a zi bangzah nading na hiam.

  • Pasian umlo, thadah, thaikap cihte pel in.

  • Khuamial lakah kihona pelzaw den in.

  • Ki teen ma-in kiphal pah kei in, U aw I kiteen khiteh ci zawin, hongze-etna zong hi thei hi.

  • Khatvei min dai khantawn ki mangthei hi.

  • Kamsiam bek tawh dawng kenla, khentatna neithei in.

  • Na lawmpa dingin anu bangcibawl, na teekpa dingin a sunghte bangcibawl cih thei in.

  • Tua bangtekin nang hongbawl ding hi.

  • Biakna kibang hi leh nuampen khading hi.

  • Na pasal in na nu hong itpih thei diam, na teekding ten nang hongit diam.

  • Na teekte na it theihkei ding leh pasal neihdah zaw mai in.

  • Mary in gaai thei ding ka hiam, pasal neinai keng ci hi.

  • Hong khoih thutthut nuam pasalpen hong gaai sak masanuam te hi.

  • Na pasal ding,​​ nangsang upa zaw,​​ pilzaw hi leh nuamding hi.

  • Na pasal ding nateel kawmin nakum kumbangzah phata kahiam cihzong ngaih sunzel in.

  • Hauhna, zawnna, natna cihte eicih theihthu hilo hi. A hizongin hongit peuh leh ahau apil kan​​ om ding ahiam.

  • Upa pen, nautum pen,​​ ta khat cihte zong natenpih ma in sittel in theikhol in.

  • Agi lo, a phincil, zi vuavua, zi mama nam cihte zong limtak in ngaihsun khol in.

  • Midang tawh naunei sa pi-in pasal dang khat tenpih ken. Anung sangah thubuai tamthei hi. Na ta in a pa masa taktak pen hongsun kik khathei ding hi.

  • Mi zineu ding leh hing suan dingin kipia kei in.

  • Na vakpih​​ ngam loh dingpi pasal in neikei zaw in.

  • Inn luahding, inn tuanding cihte, amau innkuan paizia tel lopi-in tenpih kiteng kei un.

  • Ngaknu ki hoihsakte leh Pate hauhna suangte valthei hi, cih zong phawk in.

 

Pasal teelkhial numei khat ki naksik mahmah ahih manin,​​ hi bangin la naphuak liang hi.

  • A: Kasen lai-in tun ang mimbang kabual lai-in gualzawl masa mun a muang ta ding sa’ng ee.

B: Tun lah sezun tang ingh ee,Gualzawl ingh ee.. Daidawng kilbang lung heh suang sawn ngawn ing ee

  • A: Ka tun sungpan damtui in ka von lai-in, Ngaihsial ding melin ka theih lo lai hi ee.

B: Ngaih sialding melin thei leng katun sungpan hawkdam siktui aa,kaluan tak​​ ing aw ee.

Nu leh pa, sanggamte in hong deihsak hetloh tangval khatpen, ki tengkeiun hong cihteh ngaihna a neihsemsem na pen, a lauhuai mahmah, khantawn natna hong piathei gu tawh kibang hi cih phawk in.

 

A It Takpi Mah Ka Hiam Ci-in Nang Leh Nang Ki Sittel Photin

Numei in: : Na mit kha panin​​ (zawnna, natna, zu leh sa nekna, mi dangte hauhna tawh teh, silh leh ten, nek leh dawn te a kipan).

Pasal in: : Na hawhteh kamsiam hongpiak hang, natheih loh ama innkuan ngei nate, mi dangte’n kingai ngei ung hongcih leh, na tenpih khitciang a ci asa hong kiam ding, hong kipuah zo nawnlo ding cihte, na kiteen khit uh ciang, nu leh pa sanggamte tawh hong kitel khial leh.

 

Aman Hong It Takpi Mah Hiam

  • Sumbawl mihau na hih leh, na sum it maw, nang hong it?

  • Na melhoih man maw?

  • Lam etna lian om maw? Nu leh pa gamhluah ding cihte.

  • Hehpih huai hongsak man maw?

  • Kamciam pelh ding lau man maw?

 

Pasal in Theihhuai Pawlkhat

Na lawm ngaihnu in anuai abangin a om leh hong ngai khinkhian​​ hi cih phawkin/thei-in.

  • Na muhna ah, akipuah khitciang akhut akhe a sansan leh

  • Na muhna ah, puanthak a silh lian leh

  • Na muhna ah, hong etsim leh

  • Na muhna ah, khepek kithuap saka, a kisiksik sak leh

  • Na muhna ah, ball-pen/ciangkang tawh lei agitgit leh

  • Na muhna ah, naupang anap leh

  • Na muhna ah, naupang aki mawl saksak leh​​ 

  • Na muhna ah, nek theih khat peuh peuh a nekkawm leh

  • Na muhna ah, na ki naipihte aphat leh

  • Na muhna ah, a aw niamsak pian in kam apau leh

  • Na muhna ah, kunpian a, nakpi a nuihkhiat leh

  • Na muhna ah, Na zak mialmial in la asak leh

  • Na muhna ah, a ha tawh aneh, amuk apeh leh

  • Na muhna ah, akhe te puan ahihkei leh niiktawh a khuhpian leh

  • Na muhna ah, a pumpi ah miksi omlo pi, a om bang danin aphiat leh

  • Na muhna ah, a leitawh amuk, aneh a liak leh

  • Na muhna ah, na inn ah a lawmte tawh hongpai ciang a​​ leengla​​ om pian leh

 

Numei-in Theihhuai

  • Kapu kapa te galhang mipil nam hi hong cih leh

  • Ka tan 10th​​ on, ka B.A kahlai cihbang kam apau leh

  • Ka inn sunguh siangtho kei

  • Hong hawhciang maigum pian sa in honglut leh

  • Na khat peuhpeuh hong leisak/letsong hongpiak leh

  • Na puante sungpan tua mah nasilh ciang kilawmlua teh hongcih leh

  • A cidam dan agen ciang ana ngeilo danin agen leh

  • Tua in lai hongkhak

  • Gam lapi khualzin​​ in​​ paiding cihbang pian agen leh

  • Hong it lua ing hong teenpih ning hong cihngeikei leh

  • Na naute na nu na pa aw nem tawh ahopih leh

 

Bang Hangin Ngaknu Tampi Takin Pasal Muzolo Uh Hiam

  • Leitungah pasal sangin numei a tamzawk man hi.

  • Pasal khat zikhat ngei-na ahihhang hi.

  • Pasian​​ in kei pasal ding geelsa in hongkoihsak cih upna hang hi.

  • Ngaihna pen, itna asak khak hang uh hi.

  • Pasal​​ te’​​ khoihtheih numei pen, pasal te’n amuan loh lam phawk kha-lo uh hi.

  • Numei in thu a ipzawh hang, pasalin imlo ahih manin tangval te’n amaubek a omna panun ciamnuihin genlel uh hi.

  • Pasal te’n numei a itpen nangawn, nau apaii leh itna bei-a, nusia nuam uh ahihlam tello uh hi.

 

Mi Kul/val Hong Kici Ding Na-ut Kei Leh Anuai-a Teng Zui-in

  • Na it mi nazon sangin hongit taktak ding zongzaw in

  • Pasal dingpen Pasianin hong koihkholh sak lo-a, “Na hun neihsung nangma thungetna tawh zongzaw in”​​ hong ci hi.

  • Hong it te honghawh navem ci in innsung pan ngak thapaii kei-in.

  • Pasal tampi tawh kiho in.

  • Na nasepin na pasal neihding hongkhak leh, aman langin na nasep nusia zaw in.

  • Na piakna zui-in ngahkik ding cih thei in.

  • Hih pa keisangin niamzaw cingei kei in.

  • Nang leh nang kineu ngaihsut ngeikei in.

  • Haksatna a tuak pasal huhnopna lungsim nei in.

  • Kei kum bangzah phata kahiam cihphawk in.

  • Pasal zonhun sung namuh mateng zongin.

  • Pasal khat aciampel manin, adangte atuaci dingin ngaihsun kei-in.

  • Ki itna, leh zaneihna helkha ngeikei in.

  • Ka lungsim tawh kituak kei cihna tawh pasal zong ken.

  • Ki itna pen, pawi et bangin gal et kei in.

  • Mel hoihna bek tawh pasal kinei cih phiat in.

  • Nangsang a moizaw khatin hong it leh thupi ngaihsut inla sangthei in.

 

Ahi​​ Zongin, Anuai-a Pasal Namte Pelhhuai Hi.

  • Ama zi/it khat sang hongit zaw-ing a ci pasal.

  • Na haksatna, na buai-nate honghuh nuamlo pasal.

  • Numei-te neumuh leh sawltak bangin abawl/ngaihsun pasal.

  • Na heh laitak nang leh nang kibawl hi hongci pasal, (Nanghanga hibang​​ apiang hi hong ci).

  • Nang dinmun lampan ngaihsutna hong neihsak ngei-lo pasal.

  • Na ki niamkhiat nate simmawhna in hongnei pasal.

  • Nang hihtheihnate a zahtak lo pasal.

  • Na thungaihsutna niam lua hongci pasal.

  • Hong tenpih ning ci-a, hong pulak den.

  • Na ki thuah simun ci leh sa deihna hong kal.

  • Nang tawh ka kiteen kei leh sizaw phialning hongci pasal.

  • Zan thapaii ciah hun thei lo-a tutkho pasal.

  • Na kiang naibek ah tunuam, hong zawtzawt nuam pasal.

 

Pasal In Phawkhuai Pawlkhat

  • Neih leh lam ki batpih neih sawmin (Nangsang hauzaw zi na neih leh mo nasuak ding hi.)

  • Na it masak pen na ziding hi khol lo kha ding hi.

  • Kintak a ki tengte, kisik baih hi.

  • Numei hong kinelnel-a, hong kiphial pian leh thu nih phawkin

  • Zongsang khin ahih kei leh

  • Nau nei, a​​ gaai sa hi thei hi.

 

Nupate in zahmawh kizopna ah nuamsa takin a zat dinguh ahi hi.

Mi pawlkhatin Pasianin nupa kal zahmawhte noptaka,​​ utbang zat mawkmawk ding phalkei ci’n, pawlkhatin lah pasalin nuamsa peuh leh zite’n nuam asak loh uh hangin phamawh kei,​​ a ci pawlzong om hi. Ahi zongin Pasian deihna ah nupa kopin a nuamthei pen-a, zatkhop ding a hi hi. Solomon​​ la​​ Lai Siangtho I et ciangin;​​ 

Pasalin a Zi Kiangah:-

Sol. 4:10It luat, ngaihno aw, nong itna te khum mahmaha,

   A ki-za vangvang paak namtui sangin zong​​ 

   Namtui zaw-in nuam kasa mahmah hi.

 

Sol. 7:1A limci mahmah na pheipi leh na tanzum hilhial te​​ iplah huai-a,

   Na ngaihban nate a etlawm mahmah kumpi melpua in

   Hong zem Pasian khutma lamdang ka sa hi.

 

Sol. 7:3A ngo kiukeu na nunkhumte, sakhino nih a bang uha,

 Etlawm hilhial in mit hongla mahmah hi.

 

Numei in a Pasal Kiangah

Sol. 1:2Na mukin nongtawp-a,​​ 

   Nong itna te khuaizu bangin khum dakdak hi.

 

Sol. 1:13Ka-ang ah, ka ngaihno hong lup laitakin​​ 

   Myrrah paak namtui bangin namtui vauvau hi.

 

Sol. 1:16It luat ngaihno ngei ngai aw,​​ 

   Na etlawm​​ a, na ngaihhuai hi.

 

Sol. 2:6A veilam ban hong lukham sak-a​​ 

   A taklam khutin kei hongkawi hi.

 

Sol. 5:16A kampaute khum zungzunga,​​ 

   A vekpi in deih lohding khat zong omlo hi.​​ 

   Ka ngaihno zia hi bangteng ahi hi.

 

Sol. 7:11-12It luat ngaihno aw,​​ 

   Gam lakah paikhia in lenggui lo ah vagiak-ni,​​ 

   Zan thapaii hunte vazang khawmin, zingsang tho baih-ni.

 Tua lai munah kong itna letsong ka hongpia ding hi.

Hih atunga Lai Siangthote I etpak ciangin, zi leh pasalin zahmawh thute a nuamthei pen a, zatkhop ding ahihna hong lak hi. Zahmawh thu tawh kisai-in nupa kop tampi takin,​​ ahiding zahin nopsakna ngahkha lo uh ahih manin, a ki itna uh kiamkiam in a kizopzia te a hehpih huai dinmun hong tungthei uh hi. Pasal pawl khatin a zite nopsak dingdan ngaihsut sak loin, a tungah ka luplai teng a lungdam​​ ding uh hi, ci ziau lel mawk uh hi.

A tunga Lai Siangtho honglahte en leng, a kam khuma, a khutin hong zawt/kawi, it luat ka ngaihno hong pai-in hua lai-ah zan hunte va zangkhawm ni, kong itna ka hongpia ding hi. LST sungah nupa te in zahmawh utna nopsa takin zatkhop ding ahihna honglak hi.

 

Aban zomlai ding…

 

Laigelh Sia Rev. Mang Ngaih Cin in Laibu Saal / Zomi eLibrary ading in ahongkhak ahi hi.

from: Mang Ngaih Cin​​ <mangngaihcin@gmail.com>

to:cinpuzomi@gmail.com

date:May 19, 2020, 9:35 AM

subject:Zolai Article PDF file tawh

mailed-by:gmail.com

 

Laibu Saal / Zomi eLibrary

www.zomielibrary.com

Cinpuzomi@gmail.com

 

 

 

1

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related