JESUH IN NA LIANPI HONG SEPSAK HI. Agelh ~ Kap Za Khai (Photoh)

Date:

JESUH IN NA LIANPI HONG SEPSAK HI

Agelh ~ Kap Za Khai (Photoh)

 

‘Jesuh in ‘Man khinta hi,’ a cih khit ciangin a lu

puksukin a sita hi.’

Johan 19:30​​ 

 

Jesuh hih leitungah a nasep a zawhsiang leh a zawhsianglo pen Kalvary mual tunga singlamteh tungpan a tangkokhiatna kammal ahi​​ “Man khinta hi”​​ cih kammal in hong teelsiangsak hi. Jesuh in a nasep zosiang lo hi leh hih bang kammal mi tampi zak-in tangkokhia lo ding a, tatkhiatna sisan zong luangkhiasak lo ding hi. Banghang hiam cih leh Pasian cih pen nasep laklawh a sem Pasian hi lo hi. Vantung le leitung zong a kicing sitset leh a zo siang sitset in a bawl’ ahi hi. Tua bang mahin mihingte hong tatkhiatna ah zong khatvei sep tawh a kicing sitset ding leh a zosiang sitset in a semkhia ahi hi. Pasian in mihingte’ sepzawh loh, sep theih loh nasep pen a laklawh in koih ding ahi hiam? Mihingte’ zop dingin koih ding ahi hiam?​​ 

 

Tua ciangin Jesuh in amaute kiangah,​​ “Tu-a thupiang khempeuh pen note tawh kong om khawm lai-a ka gengen thute mah ahi hi. Moses Thukham laibu sung, kamsangte laibu sung leh Late sungah a kigelh khempeuh a tung ding ahi hi,”​​ a ci hi. Tua ciangin Lai Siangtho sung thu a theih nadingun a lungsim uh honsak a, amaute kiangah,​​ “Khrih in sihna thuakin, a nithum ni-in sihna pan hingkik dinga, Jerusalem khua a kipan minam khempeuh tungah a mawhna uh kisikin a kimaisak nading thu, ama min tawh kihilh ding hi,”​​ ci-in kigelh hi. Note pen hih thu khempeuh a thei teci na hi uh hi​​ (Luke 24:44- 48).

 

Hih Jesuh kammal in a nasep a zawh dikdekna hong theisak hi. Jesuh tawh kisai thu piang khempeuh pen kamsangte’ genna leh gelhnate a tangtung ahihna, a nungzuite’ muhkhak leh tuahkhak thute zong Pasian geelna leh sawlna ahihna, Jesuh nasep a zawhsiangna tawh kisai in amau tengpen teci ahihna Jesuh in a nungzuite theitelsak hi. A nungzuite in zong a nuntakna uh kipiakhia in Jesuh thu teci a panna uh pen Jesuh nasep a kicinna teci a pang ahi uh hi.​​ 

 

Tu-in Jesuh in eite adingin na lianpi hong sepsakkhin hi. Tua ama nasep pen khatvei sep tawh a tawntung adingin a kicingsuak ahi hi. Leitung mite’ sepzawh loh nasep Jesuh in itna tawh hong sepsakkhin hi. Lamet ngamloh​​ leh upngam huailo zah dongin a nasepna picing mahmah in zong vanglian mahmah hi. Mulkiim huai in zong ngaihbaang​​ mahmah hi. Eite adingin Jesuh’ hong sepsaknate anuai a bangin en ni.​​ 

 

  • Mi bangin hongsuakkhia​​ (Incarnation)​​ 

Pasian’ nasepte lak-ah a lamdang pen khat in​​ ‘thu mi bangin hong suak (Johan 1:14),’​​ cih thu hi.[8] Tua thu pen Kha Siangtho vangliatna tawh Mary sungah hong paii-a, Nazareth khuami Jesuh in hong suakkhia hi. Tua pen tawmvei sunga ding bek hi lo-in atawntung ading ahi hi (Matt. 1:18-25; Lk. 1:26-38).[9] Kha Pasian ahi Pasian Tapa Jesuh Khrih mihing silesa la-in, mi bangin a hong piankhiatna pen ama vanglian mahmah nasep hi bek tham loin ama sungah pianzia nih a om theihna hong lak hi: khat pen ama Pasian Tapa hihna pianzia hi a, a nihna pen mawhneilo mihing hihna pianzia ahi hi.[10] Amah pen Adam nihna ahih​​ kei leh mithakte’ lutangpi, a etteh huaipen mi, mawhneilo palai leh gumpa hi-a, amah bang mi leitungah kuamah omlo hi.[11] Hih tawh kisai in Paul in Galati 4:4-5 sungah:​​ 

 

“Ahi zongin a hun a cin ciangin eite khempeuh Pasian’ tate i suah theih nadingin Thukham nuai-ah a om mite a hong tankhia dingin Pasian in a Tapa hong paisak a, tua Tapa pen leitung ngeina bangin numei sung panin hong suakin, Jew Thukham sungah hong nungta hi,”​​ a ci hi.​​ “Amah kiniamkhiat tawm zaw a, nasem lim a hong puazaw hi. Mihing bangin amah hong kibawl a, mihing teekteek mah a hong sun hi (Filippi 2:7)”​​ 

 

Jesuh in eite’ limlemel la-in leitungah mi bangin hong suahna pen eiteng khempeuh mawhna sungpan suakta in gupna i ngah theih nading hi tazen hi. Tua ahih​​ manin 1939 in Madras ah a kibawl missionary conference in​​ “Pasian itna in mite tankhia zo hi. Amah pen Nazareth khuami Jesuh Khrih in hong piangkhia hi”​​ ci-in na pulakkhia uh hi.[12]​​ 

 

Johan kammal ahi​​ ‘Thu mi bangin hongsuak in eite lak-ah hong teeng hi (Jn. 1:14),’​​ in Jesuh Khrih leitunga a nuntakna khempeuh, a suaha kipan vantungah a kahtoh kikna thu khempeuh huamkim hi. Tua pen Jesuh in hih leitungah ama pianzia nih tawh tawmvei sung hong nungta pak hi-a, eite mai-ah Pasian zialetong​​ a​​ kicingin hong lakkhiatna hi (Jn. 1:18), eite tang dingin hong si hi (Jn. 11:50-53).[13] Hi bangin Pasian in mihingte’ mawhna khempeuh ama Tapa neihsun ahi Jesuh Khrih tungah suanin mi mawhte thukhenna thuak nading panin hong kipelhsak hi. Hih thu Jesuh Khrih in mangin leitungah mi bangin hong suak-a singlamteh lampi-ah hong pai ahi​​ hi.[14]​​ 

 

Jesuh Khrih mi bangin hongsuakna pen mawhnei eite hong it luatna, Pa Pasian thu mang​​ ahihna, Pa Pasian zialetongte eite teltheih dingin hong lakkhiatna leh a nuntakna tawh eite hong tatkhiat nading ahi hi. Tua Jesuh Khrih pen nang leh kei bangin hih leitungah si​​ le​​ sa tawh hong nungta khin hi. Omna gam, teenna khua, suakna mun kician in nei hi. Agamtatna munte, a vakvakna, a nasepna munte zong om lai hi. Anduh gilkialna, dangtaakna, nuntak haksatna, pumpi taksa gimna, khua-ul sisan luanna cihte zong thuak dikdek khin hi. Tua Jesuh Khrih in a paipaina mun, a tuntunna mun tengah thuhilh kawikawi, cidamna pia ziahziah leh mite suahtakna pia ziahziah hi. I mawhna vangik teng khempeuh amah bek-in buppuak-in Kalvary mual tungah singlamteh tungah a nuntakna kipiakna tawh hong tankhiakhin zo hi. Hallelujah!​​ 

 

Jesuh zong nang leh kei mah bangin mihing hi. Eite i hih leh nulepa ngeina tawh a piang i hi-a, ahi zongin Jesuh ahih leh Kha Siangtho vangliatna tawh siangtho takin a piangkhia mi siangtho leh Pasian Tapa ahi hi. Tua ahih​​ manin Jesuh in eite’ hihna khempeuh, i pianzia khempeuh hong telsiang sitset hi. Jesuh mi bangin hongsuahna pen tu laitak-a, i nuntakna sangin kicianzaw lai hi.​​ 

 

  • Tatkhiatna (Redemption)​​ 

 

Jesuh Khrih mi bangin hong suahna a thu bulpi in mawhnei mite​​ “hong tatkhiat ding”​​ ahi hi. Banghang in mite in tatkhiatna kisam hiam cih leh mihingte pen mawhna thong sungah kikhum cip a, ei leh ei kitankhia zo lo i hihman hi. I lungsim leh i pumpi taksa sungah mawhna dim hi. Mihing hihna limlim pen mawhna tawh kidim hi. Tua ahih​​ manin Jesuh Khrih’ tatkhiatna in eite khempeuh mawhna guamsung panin hong lakhia a, a suakta Pasian’ tate hong suaksak ahi hi. [15]​​ 

 

Tatkhiatna cih pen na khat peuhpeuh man piakna tawh tankhiakik ahi keileh leikik cihna hi.[16] Jesuh Khrih’ hong tatkhiatna cih ciang zong eite khempeuh in Pasian samsiatna bei in leh mawhmaisakna i ngah nadingin Jesuh Khrih in a nuntakna tawh hong leikik, hong tankhiakik cihna ahi hi.​​ 

 

Lai Siangtho in,​​ “Sing tungah a kikhai mi peuhmah Pasian’ samsiat mi ahi hi,”​​ na ci ahih​​ manin eite adingin Khrih in samsiatna a thuak manin Thukham zuihlahna​​ hangin samsiatna panin eite a hong tankhia ahi hi (Galati 3:13). Eite nuntakna i ngah theih nadingin Jesuh Khrih’ hong piakkhiat tatkhiatna manin ama nuntakna ahi hi.​​ 

 

“I mawhna khempeuh panin hong honkhia ding le ama neih tuam i suah theih nadingin Jesuh amahmah hong kipumpiak a, eite pen gamtat hoih gamtat ding a lawp mahmah i hi hi (Titus 2:14).”​​ 

 

Siatna khempeuh leh hoihlohna khempeuh panin eite hong tatkhiat nadingin Jesuh Khrih amah leh amah hong kipiakhia hi. Khrih in tua bangin a kipiakkhiatna pen​​ ‘tatkhiatman’​​ kici a, tua pen eite hong hotkhiat nadingin a hong piakkhiat man​​ (price)​​ ahi hi.[17] Tua tatkhiatna pen a beisa hun-ah khawlcip loin tuni dongmah nungta paisuak lai-a, Topa Jesuh hong paikik ni dongin​​ a​​ paisuak ding thu ahi hi. Hih pen tanglai Judah mite ading bek hi loin tuhun leitung mi khempeuh ading zong ahi hi.[18]​​ 

 

Paul in zong eite pen​​ ‘man tawh hong kitankhin’​​ ahihna hong theisak hi (1 Kor. 6:20; 7:23). Eite’ man ding a piakna-ah Jesuh pen eite’ tangmi in hong ding a (Pai. 13:13; 1 Pet. 1:18, 19), ama man a piakna hangin Pasian in eite nihvei thukhenna thuak ding hongkal nawnlo hi. I phawk ding-ah:​​ 

 

  • Pasian in eite hong tankhia dingin a Tapa hongsawl hi (1 Kor. 1:30; Gal. 4: 4,5). Khrih amah leh amah tatkhiat man dingin hong kipia hi (Rom. 3:24; Gal. 3:13; Titus 2:14).​​ 

  • Tatkhiatna pen Khrih sisan tawh ahih manin tua pen a man a kiam thei ngun leh kham tawh tehkak theih ding hilo hi (Efesa 1:7; 1 Pet. 1:18; Mang. 5:9).​​ 

  • Khrih hong hotkhiatna pen a tawntungin a kimang suak thu hi (Hebru 9:12).​​ 

  • Jesuh sisan in tatkhiatna man hong lak hi-a, kammal dang in hi leh Khrih in mawhneite a hotkhiat nadingin ama sisan kengin biakpiakna pia hi (Siampi. 17:11-14; Pian. 9:4; Sawl. 20:28; Heb. 9:12).[19]​​ 

 

Khrih hong tatkhiatna hangin i ngah thupha pen lian mahmah leh zai mahmah hi. A manpha mahmah Khrih’ sisan in eite khempeuh mawhna’ dantatna le gawtna, a thahatna leh a vangliatna, ama samsiatna pan hong honkhia hi. Thukham ukna le mawhsakna pan ahi zongin, tuhun laitak a leitung siatna leh amau ukna le amau pasiante sungpan ahi zongin, ei-leh-ei, leh hih leitung sungpan ahi zongin, Pasian hehna leh Hell thuak nading pan ahi zongin hong honkhia ahi hi. H. S. Miller in ama​​ laibu Christian Manual cihna sungah eite ngah tatkhiatna ii tangzaina anuai a bangin na gen hi. Eite pen hih anuai a teng panin hong kihonkhia khin hi.​​ 

 

  • Mawhna khempeuh pan (Late 130:8; Titu 2:14)​​ 

  • Thukham samsiatna pan (Galati 3:13)​​ 

  • Thukham ukna nuai pan (Galati 4:4-5)​​ 

  • Mawhna vangliatna pan (Rom 6:18,22)​​ 

  • A kimang theilo nuntakna pan (1Peter 1:18)​​ 

  • Kiukna, kimatna, Sal hihnate pan (Paikhiatna 6:6; Thu Hilhkikna 15:15; Mikah 6:4) 7. Siatna leh hoihlohna khempeuh pan (Piancil 48:16)​​ 

  • Haksatna khempeuh pan (Late 25:22)​​ 

  • Lunggim leh lungkhamna khempeuh pan (Kumpi Masate 1:29)​​ 

  • Cihmawhna khempeuh pan (Samuel Nihna 4:9)​​ 

  • Khemna leh lauhuaina khempeuh pan (Late 72:14)​​ 

  • Kisiatsakna khempeuh pan (Late 103:4)​​ 

  • Hell pan (Late 49:15)​​ 

  • Sihna pan (Job 5:20; Hosea 13:14)​​ 

  • Galpa khut sungpan (Late 106:10; 107:2; Jeremiah 15:21)​​ 

  • Eite’ gal pan (Late 136:24; Mikah 4:10)[20]​​ 

 

Singlamteh tunga Khrih hong tatkhiatna thuphate i et khit ciangin, a kizom in eite sungah i ngah thuphate en suak lai ding hihang.​​ 

 

  • Pasian hehpihna hong ngahsak hi (Rom 3:24)​​ 

  • Mawhmaisakna hong ngahsak hi (Efesa 1:7; Kolose 1:14)​​ 

  • Tapa hihna zaa hong ngahsakkik hi (Galati 4:4-5; Rom 8:23)​​ 

  • Pasian’ neihtuam mi hong suaksak hi (2Samuel 7:23; Titu 2:14; 1Peter 2:9)​​ 

  • Pasian neihsa hong suaksak hi (Isaiah 43:1; 1 Korin 6:19,20)​​ 

  • Eite hotkhiatna lathak hong sasak hi (Mangmuhna 5:9)​​ 

  • Lauhna pan hong honkhia hi (Isaiah 41:10-14; 43:1)​​ 

  • Lampi siangtho tawn-in lungdamna la sa ding hi (Isaiah 35:8-10; 51:11; 62:12)​​ 

 

Hotkhiatna pen manpha mahmah (Late 49:8), kip mahmah (Late 130:7), leh tawntung thu (Hebru 9:12) ahi hi.[21]​​ 

Jesuh hong tatkhiatna pen hun thum ahi a beisa hun​​ (past), tulai hun (present),​​ le mailam hun​​ (future)​​ adingin kicing mahmah hi.​​ 

A beisa hun​​ - Eite mawhna dan pan hong tankhiakhin hi​​ (Kisem khin zo).​​ 

Tu lai hun​​ - Eite mawhna dan pan hong tankhia hi (Tuni dong kisemsem lai).​​ 

Mailam hun- Eite mawhna phual pan hong tankhia ding hi​​ (Mailam hun ah a bucing in kingah ding).​​ 

 

Jesuh tatkhiatna pen a beisa hun ah a khawlcip thu hilo a, tuni dongin a nungta paisuak hi a, Jesuh hong pai kik ni dongin a paisuak ding thu ahi hi. Tuni a tatkhiatna pen a beisa hun lai pek-a, Jesuh Khrih in Calvary mual tunga singlamteh tungah hong sepsaksa thu ahih bangin tua a beisa hun pek-a ama sepsa thu in tuni dong le mailam dongin eite nuntakna le lametna hong pia den ding thu ahi hi.​​ 

 

A Beisa Hun​​ 

 

Banghang hiam cihleh hehpihna thupha hangin upna tawh hotkhiatna na ngah uh hi. Note thu in hotkhiatna a ngah na hi kei uh hi. Hih in Pasian letsong ahi hi (Eph. 2:8).​​ 

Tua Pasian in eite hong honkhia a, a siangtho sapna tawh hong sam hi. Amah in eite gamtatna hang hilo in ama ngimna le a hong hehpihna thupha hangin hong sap​​ ahi hi. Amah in leitung a pianma pekin tua hehpihna Khazih Zeisu sunga a hong piak khitsa ahi hi (2 Tim. 1:9).​​ 

 

Eite in na hoih i sep zawhna hangin hong honkhia hi loin eite tungah suahtakna le nuntakna thak a hong pia Kha Siangtho in hong sawpsiangna hangin a hong hehpihna tawh a hong honkhia ahi hi (Titu 3:5).​​ 

 

Hih Lai Siangtho mun tengah honkhia​​ (saved)​​ kammal pen a beisa hun lakna​​ (past)​​ tawh kigelh hi. Abeisa hun pek-a Pasian hong sepsaksa thu hong lakkhia ahi hi.​​ 

 

Tulaitak Hun​​ 

Eite mawhna dan pan hong kitankhia hi cih thu le eite mawhna thahatna pan hong honkhia cih pen a thunih in a man ahi hi. Singlamteh tunga Jesuh’ nasepna hangin eite hong kitankhia khin hi.​​ 

 

Pasian tawh eite i kilangneih laitak in ama Tapa’ sihna hangin amah tawh hong kilemsak a hih leh tu-in Pasian tawh kipawl khinta ihih​​ manin Khrih nuntakna in eite​​ hong honkhiazo zaw kan ding hilo ahi hiam? (Rom. 5:10).​​ 

 

Tulaitak a hong tatkhiatna pen kisiansuahsakna tawh kibang hi. I nuntakna a niinsak nate le mawhna panin ei le ei kikhenkhia in Pasian kiangah ki-apna ahi hi.​​ “Tua hi a, mite adingin a thumsak thei dingin amah nungta tawntung ahih​​ manin ama tungtawn in Pasian kiangah a zuante khempeuh, tu a kipanin a tawntung in a honkhia thei ahi hi (Heb. 7:25).”​​ 

 

Tulaitak tatkhiatna pen 1 Kor. 1:18 sungah zong kimu thei hi.​​ “Banghang hiam cih leh sihna a thuak mite adingin singlamteh tungah Khrih sihna thu pen a haihuai thu ahi hi. Ahi zongin hotkhiatna a ngah eite adingin Pasian’ vangliatna ahi hi.”​​ 

 

Mailam Hun​​ 

 

A tawpna pen ah eite in mailam hun tatkhiatna i ngah lai ding thu ahi hi. Eite khempeuh hong tanpa Khrih Jesuh tawh maitang kituak in i kimuh hun ciangin mawhna dim hih leitungpan tatkhiatna bucing i ngah ding hi. Tua hun ciangin i pumpi mahmah in tatkhiatna le pahtawina ngah ding hi. Anuai a Lai Siangtho munte in hih thute hong theisak hi.​​ 

 

Banghang hiam cih leh Jesuh Khrih i up cil lai hun sangin tuin Pasian in leitung haksatna panin eite hong hotkhiat ding hun hong naizaw hi (Rom. 13:11b).

 

Note upna hangin nitawp ni ciangin na ngah ding uh hotkhiatna nomau-a ahihna a kilatsak nadingin Pasian in ama vangliatna tawh a hong kepsak ahi hi (1Pet. 1:5).​​ 

 

Tuhun a i thuaknate pen Pasian in a hong piak ding minthanna tawh ka ngaihsut khawm ciangin gentham ka sa het kei hi. Pasian bawlsa na khempeuh in Pasian tate a hong kilahkhiat hun ding lawp mahmahin a ngak uh hi (Rom.8:18-19).​​ 

 

Hun thum a huamkim​​ 

 

Lai Siangtho mun pawlkhatte pen hun thum a huamkim in a kigelhna pawlkhat om hi. Gentehna in;​​ 

 

“Note in zong hotkhiatna a hong ngahsak thei lungdamna thu a man za-in Khrih​​ na up uh ciangin, Pasian in a hong ciamsa bangin ama mi na hihna uh a kilat nadingin note tungah Kha Siangtho hong piakna tawh a hong ciamteh hi (Efesa 1:13).”​​ [22] A tunga thute i siksan takciangin Pasian ii tatkhiatna nasep pen a beisa hun pan hong kipankhia a, tua pen tuni dongin nungta gamtaang lai in, mailam Khrih hong paikik ni dongin a nungta paisuak ding thu ahihna kimu thei hi. Kammal dangin cileng Khrih’ hong tatkhiatna pen hun khempeuh adingin bukim kicing cih ahi hi.​​ 

 

Eite pen Pasian limle​​ mel a pua Pasian bawlsa mite i hi hi. Tua ahih manin mawhna i neih hangin Pasian in hong it mahmah in, eite hong tatkhiat nading thu amahmah ngiat in a vaihawm hi (Piancil 3:16). Pasian limlemel a nei mite i hih manin ganhing sisan leh sumlepaii ciangciang bek tawh man hong kiseh in kitankhia theilo hi. Ei le ei in zong kitankhia zolo hi. A lian mahmah man kipiakkhiat kul hi. Tua pen ei mihingte in kisem zo ngei lo ding hi. Ahi zongin Jesuh Khrih in i dinmun hong thei ahih​​ manin, Ama nuntakna hong piakna tawh eite khempeuh hong tankhia hi. A nuntakna leh a sisan tawh eite hong leikik khin zo hi.Tua pen manlian mahmah ahih manin eite in lohkik zo ngeilo ding i hih manin lungdam kohna tawh Jesuh’ khe phung-ah phatna nei den ni. Hallelujah!

 

  • Diktansakna​​ (Justification)​​ 

 

Diktansakna cih ciangin mawhnei mite pen Pasian mai-ah siangtho hi, thuman hi, sanhuai hi ci-in Jesuh Khrih in mawhneite’ lampanin teci​​ a​​ panna ahi hi. Thukhen zum dan bang hi leh Pasian thukhenpa mai-ah mawhneite adingin Jesuh sitni dinmun-ah hong dingin eite thumanna leh diktansakna hong ngahsak dan ahi hi. Tua pen Pasian hong sepsak hi-a, mihingte in thumanna i ngah nadingin Jesuh Khrih singlamteh tungah sihna hong thuak hi (1 Kor. 1:30; Rom 3:24).[23] Hih kammal limlim pen thukhenna tawh kisai kammal ahih bangin a khiatna in​​ ‘thumansak, diktansak’​​ cih hi. Eite hong dik​​ hong tangsak cih ciangin ei leh Pasian kikal-ah a kitatsa kizopna pen Topa’ a khong hehpihna leh mawhmaisakna in hong kizomsak kik cihna hi. Tua Topa’ hong sepsak diktansakna pen Topa’ hehpihna hang bek​​ (sola gratia),​​ Khrih hang bek​​ (solus Christus), leh upna hang bek​​ (sola fide)​​ tawh kingah hi.[24]​​ 

 

Diktansakna i a langkhat pen mawhna, diktan lohna, thuman lohna leh pianthak lohna hi. Ahi zongin diktansakna pen Pasian leh ama hehpihna hi (Gal. 3:8; Rom 3:24; 8:30). Diktansakna bulpi in Jesuh Khrih leh ama gupkhiatna nasep ahi hi (Rom 3:24-25; 5:9).[25] Tua pen ama hehpihna naak panin hong phulkhia thu hi (Titu 3:3-5). Hih thu in Thukham nuai-a om mawhnei mite suahtakna ngah nading hizo sak hi (Rom 3:24-25; 5:9).​​ Diktansakna pen upna bek tawh kingah thei a, mihing hoihna leh sepna tawh kingah thei lo hi (Rom 3:28-30; 4:5; 5:1; Gal. 2:16). Nidang in eite pen Pasian mai-ah mawhnei mi i hih hangin Jesuh Khrih nasepna hangin Pasian in eite’ mawhna khempeuh hong maisak ahi hi.[26] Pasian in eite mawhna sal panin hong tankhia in Jesuh Khrih sungah hong kipawlkhawmsak hi. Amah in eite hong lei in (Maka 10:45; 1 Kor. 6:20) suahtakna hong pia hi (Gal. 4:8-11; Jn. 8:36; Rom 6:18, 22; Mang. 1:5). Tua diktansakna sungah​​ “Topa tawh kilemna, Topa’ hehpihna ngahna, lungdamna leh lametna neihna”​​ cih Topa’ thuphate kingah thei hi.[27]

 

Diktansakna thu laigil in mawhneite​​ ‘a thuman, a diktang​​ mi in sanna, mawhneilo mi in ciaptehna, a siangtho mi hi ci-in tangkokhiatna’​​ cih ahi hi. Hih Jesuh nasep pen vanglian mahmah leh tangzai mahmah hi. Mi khat peuh in Jesuh Khrih pen honpa leh gumpa in a san takciangin tua mi pen a mawhna pan kisikkik dinga Khrih sungah mithak a suak ding hi. A nuntakna sungah pukna leh kiatna cihte a tuakden zongin hihte pen a mihing hihna hang hi bek a, ahi zongin amah pen mawhna sila hi nawnlo hi. Kha Siangtho lamlak makaihna tawh pianthakna lampi-ah a kalsuan hita hi.[28] Satan in hong mawhsak nop hangin (Mang. 12:10; Zech. 3:1-7) eite pen Khrih sungah diktansakna a ngah mite ihi hi.[29] Tua ahih manin Pasian sep diktansakna cih pen a khong a hong kipia Pasian letsong hi a, mihing tungah kinga lo-in Pasian hong sepsakna pen mihing in san ziauh ding ahi hi. Hih pen Jesuh Khrih tawh kibatna dongah a kikhel toto ding nuntakna ahi hi.[30]​​ 

 

Diktansakna Ziate​​ 

 

Hehpihna, upna, sisan, vangliatna le sepnate tungtawnin eite in diktansakna kingah hi ci-in Thuciam Thak Lai Siangtho in hong hilh hi. Diktansakna i cih in​​ “a diktang​​ mi in sang hi”​​ cih thu hi. A diktang​​ mi in hong kibawl cih hilo a, a diktang​​ mi hi ci-in pulakkhiatna ahi hi. Eite pen a thumanlo le a diktanglo mite i hi ngei hi. Ahi zongin Khrih pen i To​​ (Lord)​​ le hong tanpa in i up i san a kipan in Khrih in eite tang ding hong sepsaksate tungtawnin Pasian in eite thuman hi ci-in hong sang ahi hi. Eite​​ “Khrih’ sungah (in Christ)”​​ i om takciangin Pasian in eiteng a diktang​​ mi in hong sang ahihna thuman tak-in hong pholakkhia hi. Mawhnei thu-ummi pen Pasian ii thumanna puanpi tawh tuamna i ngah hi.​​ “Khrih tawh i kipawlna hangin eite zong Pasian tawh a kibangin midik i suah theih nadingin mawhna a neilo Khrih pen eite tang dingin Pasian in mawhnei​​ mi a suaksak hi (2 Kor. 5:21).”​​ 

Diktansakna i ngahziate a nuai a bangin en leng;

 

Hehpihna tawh diktansakna​​ 

 

Amasa pen in diktansakna pen hehpihna hang ahi hi.​​ “Ahi zongin Pasian in a hong hehpihna hangin Khrih Jesuh tawh hong tatkhiat manin amah tawh i kipawlthei kik hi (Rom. 3:24).”​​ 

Pasian ii hong diktansakna pen mawhnei mite’ ngah dingin kilawm lo hi. Amah in man piakna tawh ahi zongin, sepna tawh ahi zongin diktansakna ngah thei lo a, letsong bang bek-in kingah thei hi. Pasian in mihingte man ngen loin diktansakna hong piakna pen​​ “hehpihna”​​ ahi hi.​​ 

 

Upna tawh diktansakna​​ 

 

Anihna ah diktansakna pen upna tawh kingah thei hi. “Tu​​ in upna hangin Pasian tawh kipawl khinta ihih manin i Topa Jesuh Khrih hangin Pasian tawh a kilemkik ta ihi hi (Rom. 5:1).”​​ Hih Lai Siangtho in mawhnei mi khat in Jesuh Khrih pen ama honpa in a up a san ciang bek-in diktansakna ngah ahihna kitel takin hong theisak hi. Mawhnei mi khat in amah pen Hell tawh kilawm ahihna kipulakkhia in, singlamteh tungah ama tang dingin a thuakpa Jesuh Khrih pen a sankul ding hi.​​ 

 

Pasian in mawhnei mite tungah Kalvary mualtunga Khrih’ sepsa ahi tatkhiatna bulphuh diktansakna pen letsong in a hong piakna pen hehpihna ahi hi. Upna cih pen a kisikkik mawhnei mi in ama gamtat hoih ahikeh ama nasep hoihte hangin diktansakna a ngah hi’ng ci-in kingaihsun lo a, Pasian kiangpan letsong in ngahna ahi hi.​​ 

 

Sisan tawh diktansakna​​ 

 

Diktansakna pen sisan hang zong ahi hi.​​ “Ama sisan hangin tuin Pasian tawh kipawlthei ihih manin Pasian hehna hangin gimna panin zong hong suaktasak zaw kan lai ding hi (Rom. 5:9).”​​ Hih Lai Siangtho in eite diktansakna munah i tun nadingin, a kisam piakkhiatna hong lak hi. A kikholcip i mawhnate khempeuh hong siangsak dingin mawh neilo honpa Khrih in a sisan hong luankhia hi. I ngah diktansakna in Khrih Jesuh’ nuntakna tawh kikimin manlian mahmah cih hong teelsak hi.

 

Vangliatna tawh diktansakna​​ 

 

Vangliatna tawh diktansakna ngahna thu hong hilh Lai Siangtho mun tampi a om loh hangin Rom. 4:25 ah kimu thei hi.​​ “Eite mawhna hangin a si dingin Jesuh kipia a, Pasian tawh eite i kipawl theih nadingin kihingkiksak hi.”​​ Hih Lai Siangtho sungah eite ngah diktansakna pen Khrih’ thawhkikna tawh kizomcip ahihna kimu thei hi. Hi mah hi. Khrih thokik lo hi leh, i upnate a mawkna hi lel dinga, mawhna sungah kiom den ding hi (1 Kor. 15:17). Eite’ ngah diktansakna pen Jesuh sihna pan a thokik sak vangliatna tawh kizom gige hi a, tua ahih​​ manin eite pen vangliatna tawh diktansakna ngah hi kici thei hi.​​ 

 

Sepna tawh diktansakna​​ 

 

Eite khempeuh sepna tawh diktansakna hong kingahsak ahi hi.​​ “Tua ahih manin, mi khatpeuh in a upna bek tawh hi loin, a sepna tawh a kizuih ciangi Pasian tawh kipawl theihna ngah pan ahihna thu na thei uh hi (James 2:24).”​​ Hih kammal pen Paul’ hong hilhna tawh a kitukalh bangin kingaihsun thei kha ding hi. Paul in upna bek tawh diktansakna kingah hi (Rom.1:17; 3:25; Gal. 3:11; 5:5; Efe. 2:8; Fil. 3:9) ci-in hong hilh a, James hong hilhna tawh i tehkak ciangin kibuai kha thei hi. James’ hong hilhna zong hih bangdan in kitelkhial thei hi.​​ “Eite in upna le sepna tawh diktansakna ngah hi.”​​ Ahi zongin James hong hilhna pen tua bangdan hilo hi. Amah in na hoih sepna le gamtatpha tawh diktansakna kingah ci-in hong hilh lo hi. Upna le sepna kigawmna tawh diktansakna kingah ci-in zong James in hong hilh lo hi. Ama hong hilhna in​​ “Eite na hoih na pha hong semkhiasak upna hangin diktansakna kingah hi,”​​ cih thu ahi hi.​​ 

 

Mi khat in a upna a kilangsak nuntak gamtatna omlo pi-in upna nei ing cih pulakna pen a phattuamna bangmah omlo hi. Tua bang upna pen kam tawh upna bek hi a, a mawknapi ahi hi (James 2:14- 17). A nungta upna cih pen a kimuh theihloh hangin nuntak gamtatna tawh kilakkhia thei hi (James 2:18). Abraham in Pasian a upna tawh diktansakna ngah hi (Pian. 15:6). Ahi zongin kum tampi a sawt ciangin ama tapa Isaac Pasian’​​ ngetna bangin a piakkhiat nopna le a piakngamna tawh ama upna a nungta ahihna lakkhia hi (Pian. 22:9-14). Rahab in zong Israel mi thukhente hoihtak zindo in a suahtak theih nadingin a panpihna tawh ama upna hong pulakkhia hi (James 2:25).​​ 

 

Tua ahih​​ manin eite in sepna tawh diktansakna kingah hi i cih takciangin, tua sepnate pen i upna hangin diktansakna ah tungkhin hi cih hong kilangsak teci-te ahi uh hi. Gamtat sepna pen diktansakna a hong ngahsak thu bulpi hilo a, i ngahna hong lakkhia​​ teci hizaw hi. Singkung bang hi leh a zung hilo a, mite muhna ah a kilangsak a gah ahi hi.​​ 

 

Pasian hangin diktansakna​​ 

 

A tawpna ah Pasian in eite hong dik​​ hong​​ tangsak ahi hi.​​ “Pasian in mawh lo hi, ci-in a gen khitsa ahih​​ manin, Pasian’ teelsa mite tungah kua in mawhna guanthei nawn ding ahi hiam? (Rom. 8:33).”​​ Amah pen eite mi dik in a pulakkhiapa ahi hi.​​ 

 

A tunga thute a tomin en kik leng hang;​​ 

Hehpihna​​  : Eite tawh kilawmlo ahihna hong lak hi.​​ 

Upna​​   : Eite in i san ding kisam cih hong lak hi.​​ 

Sisan​​   : Honpa Khrih’ sihna tawh hong kileikhin cih hi.​​ 

Vangliatna: Thawhkikna pen honpa’ sepna tungah Pasian lungkimna hong​​  ​​ ​​​​  ​​   ​​ kilangsak thu hi.​​ 

Sepna​​   : Eite upna hangin diktansakna i ngah khitciangin, tua i ngahna pen​​    ​​ nuntak gamtatna sungah kilangsak ding cih hi.​​ 

Pasian​​   : Jesuh a um khempeuh a diktansakpa cih hi.[31]​​ 

 

Pasian mai-ah eite in ei leh ei thu tawh diktansakna kingah thei lo hi. I mihing hihna limlim pen mawhnei mi ihih manin, ei hihna tawh diktanna kingah zo ding kihi peuhmah lo hi. Tua bangin dongtuak in i om laitak in Jesuh Khrih in, eite lam panin sitni hong sepsak a, a Pa mai-ah eite tangin diktansakna hong sepsak hi. A Tapa sepnate hangin Pa Pasian in eite khempeuh, mawhnei mi in hong mu nawnlo in, a thumante, a diktang-te, a siangtho mite ci-in, hong tangkokhia in eite hong sang zo ta hi. Pasian mai-ah Jesuh Khrih hangin hotkhiatna ngah mite i hihna, diktansakna a ngah mite i hihna hangin, Topa’ min phat den ding hi hang. Hallelujah!

 

8 Millard J. Erickson, The Word Became Flesh (Grand Rapids, Michigan: Baker Books, 1991), 26.​​ 

9 Samuel M. Ngewa, The Gospel of John (Nairobi, Kenya: Evangelical Publishing House, 2003), 18.​​ 

10 Merrill F. Unger, Incarnation: The New Unger’s Bible Dictionary. Eds., Howard F. Vos and Cyril J. Barber, (Chicago: Moody Press, 1957, 3rd Editing 1966), 846.​​ 

11 James Orr, Christian View of God and the World (Grand Rapids, Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1948), 236.

12 Kenneth H. Crosby, The Lord Jesus Christ: A Study in the Lordship of Jesus (London: The​​ Epworth Press, 1949), 15.​​ 

13 Ivor J. Davidson and Murry A. Rave, God of Salvation: Soteriology in Theological Perspective (England: Ashagate Publishing Limited, 2011), 126-7.​​ 

14 Kenneth H. Croby, 13.

15 James Leo Garrett, Jr., Systematic Theology: Biblical, Historical and Evangelical, vol. II, (Grand Rapids, Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1990), 320.​​ 

16 Austin Crouch, Process in the Christian Life (Nashville, Tennessee: The Sunday School Board of the Southern Baptist Convention, 1949), 2.

17 Austin Crouch, 4.​​ 

18 James Leo Garrett, Jr., 320.​​ 

19 Herbert Lockyer, All the Doctrine of the Bible (Grand Rapids, Michigan: Zondervan Publishing House, 1964, 1992, India: Authentic Books, 10th Reprint, 2014), 188.

20 Ibid., 189.

21 Herbert Lockyer, 190.

22 William MacDonald, Here’s the Difference!, 3-6.

23 Merrill F. Unger, Justification: The New Unger’s Bible Dictionary, 1004.​​ 

24 Daniel L. Miglore, Faith Seeking Understanding (Grand Rapids, Michigan: William B. Eerdmans Publishing House, 1991, 2nd edition, 2004), 236.​​ 

25 James Leo Garrett, Jr., 267.​​ 

26 Merrill F. Unger, Justification: The New Unger’s Bible Dictionary, 1004.​​ 

27 James Leo Garrett, Jr., 267-268.

28 David H. Van Daalen, A Guide to Galatians (London: SPCK, 1990), 44.​​ 

29 Warren W. Wiersbe, Be Right (Colorado Springs: Chariot Victor Publishing, 1977), 114.​​ 

30 Daniel L. Miglore, 236, 235.

31 Willam MacDonald, 7-12.

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related