JESU THUAKNA (PASSION NARRATIVE). Agelh ~ Lian Muan Kham Suante

Date:

JESU THUAKNA​​ (PASSION NARRATIVE)

Agelh ~​​ Lian Muan Kham Suante

 

THUPATNA

 

“Jesu Thuakna”​​ a kicih ciangin, a sihna bek hi loin, a sih ma kal pana a thuaknate tengteng huam hi. A diakin Synoptic Gospels sungah, Jesu in a nungzuite tawh Paisan Pawi ann a nek a kipanin, a thuakna kipan hi dingin Lai Siangtho siamte in tuat uh hi​​ (cf. Mt. 26:17-25; Mk. 14:12-21; Lk. 22:7-14). Matthai gelhna sungah Jesu Thuakna pen Phung 26-27 sungah kimu in, Marka sungah Phung 14-15 sungah omin, tua ciangin Luka sungah Phung 22-23 sungah kimu hi.​​ “Jesu Thuakna in bang deihna nei hiding hiam?”​​ cih pen a nuaiah ensuk ding hi hang.

 

1. JOHAN LEH SYNOPTIC GOSPELS TEHKAKNA

 

Jesu Thuakna pen Synoptic Gospels-te bangin Johan in a lomin Phung khat-le-/nih sungah koihkhawm loin, Phung 10-19 sung tengah gelh kawikawi hi. Amaute kibatlohna pawlkhat kikum masa dih ni.   

  • Matthai, Marka leh Luka-te in Jesu singlamteh pen Simon in puaksak ci-in gen a, ahi zongin Johan in Jesu tektek mahin pua hi, ci-in gen hi.

  • Johan in Jesu thuakna a gen tei hangin, Amah pen a vanglian leh a gualzo khatin gen tawntung hi​​ (Jn. 10:17-18). Tua mah bangin, Jesu pen kumpi leh siampi lian khat bangin paknamtuite​​ (myrrh leh aloes)​​ nuh in kivui hi​​ (Jn. 19:39-41). Ahi zongin Synoptic Gospels sungah, Jesu pen a guallel mahmahin si hi. Tua mah bangin, Jesu in Singlamteh tungah​​ “Ka Pasian, Ka Pasian, bang hangin kei hong nusia na hi hiam” (cf. Mk. 15:34)​​ ci-in kiko hi.

  • Synoptic Gospels sungah Singlamteh tung a kikhai Jesu pen Amah a zui leh a thei ngei mite in gal-et uh hi​​ (cf. Lk. 23:49)​​ ci-in kigen hi. Ahi zongin Johan sungah, Jesu nu Mary leh a it nungzui pen Singlamteh kiang naiah omin kigen hi: “Nu aw, tua lai-ah na tapa om hi” (Jn. 19:26-27). Amaute in gal-et lo cihna ahi hi.

  • Johan sungah Jesu luang pen a siat lohna dingin paknamtuite a kinuh khit ciangin kivui pan hi​​ (Jn. 19:39-40).​​ Ahi zongin Synoptic Gospels sungah, Jesu luang pen kumpite kivui banga a pumpi pen paknamtui tawh a kizutna​​ (kingly burial)​​ bangmah kimu lo hi.

 

2. SINGLAMTEH TUNGA KITHAT MITE A KIMUH DAN

 

    • Israel mite adingin Singlamteh tung a kikhai mi peuhmah pen, mite simmawh leh nawlkhin ahi uh hi. Tua mah bangin Lai Siangtho-in zong,​​ “Sing tungah a kikhai mi peuhmah Pasian samsiat mi ahi hi” (cf. Gal. 3:13; Deut. 21:23), ci-in gen hi.

    • Rom kumpi ukna sungah, kumpi langpangte leh sal​​ (slave)​​ sung pana a taikhiate pen Singlamteh tungah kikhai lum hi.  A zumhuai mahmah bawlsiatna a kingaihsun hi-in, a nungta taklo, mi gilo leh gutate sihna ding a kizang ahi hi. Tua ahih manin, Singlamteh tung a kithat mi khat Pasian-a neih ding cih laizang pen, a kilawmlo bek zong hi loin, pawlkhatte ading bangin a haihuai thu ahi hi​​ (cf. 1Kor. 1:18a). Ama sihna pen gualzawhna lim hi loin, lelhna leh zumna limin kingaihsun hi. Tua mah bangin Lai Siangtho in zong, Jesu-in​​ “eite et dingin … lim leh deihhuaina mel bangmah neilo a, eite deih dingin hoihna neilo hi” (Isa. 53:2)​​ ci-in gen hi.

    • Misiam pawlkhatte in zong Singlamteh manphatna thei kilkel lo uh hi. Gentehna-in, Hegel-in a laibu Philosophy of Right sungah, Singlamteh hoih tak a kizem pen etlawm mahmah hi, ci-in gen bek hi. A etlawm cih ciang loh buang, amah in a manphatna gen ding dang bangmah theilo hi. Tua banah, Singlamteh pen mite kithahna lim ahih manin, Pasian sihna lim hi, ci-in gen beh lai hi. Tua ahih manin, leitung pilna tawh a kituat ciangin, Singlamteh tung a sihna in manphatna khat beek neilo hi. Bang hang hiam cih leh, Pasian​​ guallelhna lim leh Satan gualzawhna lim tawh kibang hi. Tua ahih manin, upna nei lote adingin haina​​ (foolishness)​​ hi takpi a, telzawh ding bangte hilo hi.

 

3. SINGLAMTEH TUNG A JESU THUAKNA

 

  • Marka gelhna sung panin, Singlamteh tung a Jesu Thuakna pen Messiah ahihna banga a thuakna danin kigen hi. Bang hang hiam cih leh, Messiah ahihna banga a nasep pen a sihna tungtawnin kithei thei hi.

  • Luka in ahih leh midangte ading a nungta Jesu ahihna hong lak hi. Singlamteh tunga a thuak lai nangawnin zong Amah a kikhual ding sangin, Amah a bawlsia mite adinga thungetsak pen teelzaw mawk hi:​​ “Pa aw, amaute in bang hih ihi hiam cih theilo uh ahih manin a mawhna uh na maisak in” (Lk. 23:34).

  • Matthai sungah, Jesu pen Judahte bawlsiat leh thah danin kigenin; ahi zongin, Ama sihna in Pasian Tapa ahihna lakzaw leuleu hi. A mipihte in nialin a do uh hangin, Gentail mite​​ (Pawlpi thak)​​ adingin hamphatna a suahna thu zong kimu hi. Gentehna-in, Matthai 28:19 sungah, Lungdamna Thu pen Judah mite ading bek hi loin,​​ “midang khempeuh” (all nations)​​ ading ahihna thu ciantakin kigen hi. 

 

Tua banah, Matthai in Jesu sihna pen Thuciam Lui hun a kamsangte genkholhna a tangtunna hi, ci-in zong gen hi. Hih thu pen Thuciam Lui sung a thute Matthai-in a gelhkikna panin kimu thei hi A diakin Topa Nasempa​​ (Servant of God) thuakna ding pen Isaiah in na lim genkholh mahmah hi​​ (e.g.,​​ Isa. 52:13-53:12; 63:9; cf. 27:9-10=Zek. 11:12-13, etc).

 

4. JESU THUAKNA A MANPHATNA

 

    • Jesu in a nungzuite kiangah lenggahzu a piak khit ciangin,​​ “Mi tampite mawhna a maina dingin a luangkhia Pasian thuciamna a kipsak, ka sisan ahi hi,”​​ ci-in gen hi​​ (Mt. 26:28). Tua ahih leh, Jesu sihna pen mi khempeuh ading a thuakna leh sihna ahih manin​​ (Mk. 10:45= Mt. 20:28), suahtakna zong mi khempeuh ading​​ (ransom for many) mah, cihna ahi hi. A man takin cilehang, Jesu sihna pen mawhna henkol sung a om mite khahkhiatna ding deihna ahi hi. Amah in a sihna tungtawnin a sisan tawh hmawhnei mite hong lei, cihna ahi hi.​​ 

             

    • Tua banah Jesu sihna pen eite adingin thukham sung pan suahtakna hi-in, Jesu sungah nuntakna thak neihna lim ahi hi. Singlamteh tungah Jesu a sih ciangin, i mihing lui teng tawh si khawmin, a thawhkik ciangin nuntakna thak tawh thokik hi. Tua ahih manin, mawhna tawh kisawhkha nawn loin, sihna in zong zozo nawn lo hi. Amah in a sihna tawh thukham zuihlahna hang a samsiatna panin eite hong honkhia hi​​ (cf. Gal. 3:13b). Amah a kisamsiatna tungtawnin, eite in dik ngahin, nuntakna zong kineihlawh hi.

 

THUKHUPNA

 

Jesu sihna pen Pa deihna bang a gamtatna ahih hangin, Ama deihtelna tawh a kipiak tawmna​​ (voluntary act)​​ zong ahi hi. Ama kipiaktawmna hangin mimawhte in suahtakna kingah thei pan hi. Tua banah Jesu thuakna in, Amah pen kamsangte genkholh Messiah ahihna leh Lai Siangtho pen zuaulo ahihna zong hong lak hi. Mi khat thumanlohna​​ (disobedience)​​ hangin leitungah mawhna a om mah bangin, mi khat thumanna​​ (obedience)​​ hangin mi khempeuhin nuntakna neihlawh hi.​​ 

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related