JESU THAWHKIKNA (THE RESURRECTION). Agelh ~ Lian Muan Kham Suante

Date:

JESU THAWHKIKNA​​ (THE RESURRECTION)

Agelh ~​​ Lian Muan Kham Suante

 

THUPATNA

 

Jesu​​ thawhkikna tawh kisai-in gen ding tampi om kha ding hi. Lungdamna​​ thu bute sungah zong gen dan kibang kim loin,​​ “thokik taktaklo hi,”​​ a cipawl zong om uh hi. Lai Siangtho sung tektek ah, Jesu pumpi pen kigukhia hi, ci-in hancingte in thu zasak uh hi​​ (cf. Mt. 28: 13). Hih laibu neucik sungah, Jesu​​ thawhkikna tawh kisai a kim takin gen ding haksa ding ahih manin, theih ding a kilawm ciang leh a manphatna tawmno i gen nuam hi.   

 

  • LUNGDAMNA THU BUTE GENDAN KIBANGLO

 

Jesu​​ thawhkikna tawh kisai-in phawk masak ding thu pawlkhat om hi. A masa penin,​​ lungdamna​​ thu bute gen dan kibang kimlo hi. Gentehna-in, Matthai/Luka sung en lehang, han​​ (tomb)​​ hawh numeite pen 2 pha in, Johan sungah 1 bek pha hi. Marka sung a​​ “puanpak a silh tangval khat” (16:5)​​ pen, Matthai sungah​​ “vantungmi” (28:2, 5)​​ kici hi. Tua banah, Matthai/Marka-in tangval khat tuak bek kilangin; Luka in tangval 2 kilang​​ (24:4), ci-in gen hi. Bang hangin a tung a kibatlohnate om thei hi ding hiam? Lai Siangtho kigelh hun lai-in lai gelhna om nai loin, tangthu bang a kigensawn ahih manin, Evangelist-te theih dan kibang kimlo zong hithei hi. Tua banah, a sim ding mite​​ (addressees)​​ ngaihsun kawmin Evangelist-te in tangthu pawlkhat pen bawlphat nei uh hileh kilawm hi.

 

A mantakin cilehang,​​ lungdamna thu bu 4-te lakah, Johan ngaihsutna​​ (theology)​​ pen tuamkai diak peuhpeuh hi. Synoptic Gospels in Jesu pen a thawhkikna hangin minthanna​​ (glory)​​ a nei danin genin; ahi zongin, Johan in Jesu pen a thawhkik ma nangawnin zong minthanna a ngah khin danin gen hi. Tua ahih manin Johan sungah, Jesu pen a thawhkik khit bek ciang hi loin, Ama nuntakna leh gamtatna mahmahin tua vangliatnate a lak khin ahihna thu kimu hi. Johan in Jesu pen sihna panin a thokik khinsa danin mu cihna ahi hi. Hih a kibatlohna tuamtuamte pen i gensawm pen hilo ahih manin, sau gen ding kisam lo hi. I gen nop zawk ahih leh Jesu pen​​ “thokik taktak hi”​​ cih thu ahi hi. 

 

2. JESU THOKIK A HIHNA A KITELNA

 

(a) Judahte pen Zomite mah bangin Pasalte vaihawmna​​ (patriarchal society)​​ a zui mite ahi uh hi. Tua ahih manin, numeite pen thupisim khol loin,​​ “teci”​​ pang ding​​ (witness)​​ bangin pen a muan ngeingei loh uh leh a thugen uh zong a ngaih phat nop melloh uh ahi hi. Ahi zongin, Pasian in Jesu​​ thawhkikna thu tangko dingin numeite na zang citciat se hi. Amaute in hangsan tak leh thumang takin​​ (Mt. 28:8)​​ vantung mite sawlna bangin Jesu​​ thawhkikna thu pen tangko uh hi. Lai Siangtho siamte in zong, numeite in Jesu​​ thawhkikna thu hangsan tak a teci a pan ngamna hangun Jesu pen​​ “thokik taktak hi”​​ cih pen kithei thei hi, ci-in gen uh hi. Jesu pen thokik taktak lo hileh, a​​ thawhkikna thu pen tangko ngamlo ding uh hi. Pasian pen deidan a neilo Pasian ahihna thu numeite a kizatna tung panin kithei thei hi. Mite thusim loh leh muhdah mite zong Pasian in​​ ama nasem dingin zang nuam veve hi, cih kimu hi.

 

(b) Hankhuk hawmna hangin Jesu pen​​ “thokik takpi hi”​​ cih kimu hi. Tua mah bangin, Matthai 28:6 sungah,​​ “Hih lai-ah Amah om nawnlo hi. A gensa bangin thokik khinta hi. Hong pai un la, amah a kisialna mun hong en un” (cf. Mk. 16:6; Lk. 24:12)​​ ci-in kigen hi. A kisialna munah Jesu a kimuh nawnloh ciang, Amah in Amah a that nuam mite leh Amah a siasak nuam mite tungah gualzo ahihna kilangsak hi.

 

(c) A thawhkik​​ khit ciang a mite tunga a kilatna panin Jesu pen​​ “thokik takpi hi,”​​ cih pen kithei thei hi. Matthai-in, numeite tungah a kilat nungin​​ (28:9-10), nungzui 11-te kiangah kilang leuleu hi​​ (28: 16-20),​​ ci-in gen hi. Luka-in zong Kleopas-te lawmta tung​​ (24:13-35)​​ leh Jerusalem-a a nungzuite kiangah a kilatna thu gen hi​​ (24:36-49).

 

Mi khat tung bekah kilang hileh pen, Jesu​​ thawhkikna a sang zolo om kha ding hi. Ahi zongin, Amah pen mi tampi kiangah kilang ahih manin,​​ “thokik taktak”​​ ahihna pen muanlah ding hilo hi.

 

3. THAWHKIKNA IN A DEIHNA PAWLKHATTE

 

 (a) Upna thak hong guan hi. Mangkang-te in muanlahna genna dingin​​ “Doubting Thomas”​​ cih kammal nei uh hi. Bang hang hiam cih leh, nungzuite in Jesu​​ thawhkikna thu a gen pen Thomas in a uplohna pan a kammal hong piang ahi hi. Ama kiang tektek-ah Jesu a kilat tak ciangin, Thomas in umzo panin:​​ “ka Topa leh ka Pasian” (Jn. 20:28)​​ ci-in Jesu bia hi.

 

Thomas bang a eima mittang tektek tawh Jesu muh a sawm laite ihih khak ding lauhuai hi. Mu lo a, a umte thupha ngah ahi uh hi, ci-in Lai Siangtho in gen hi​​ (Jn. 20:29b).​​ Nungzui dangte khempeuhin Jesu a muh ban uhah, amaute in Jesu​​ thawhkikna pen zum loin tangko kawikawi uh hi. Banghanghiam cih leh, amaute in a si Pasian bia loin, a nungta Pasian bia ahih lam uh kithei uh hi.

 

(b) Jesu​​ thawhkikna pen a lamdang thawhkikna hi. Lazarus thawhkikna tawh kibang loin, hih bang a thawhkikna a nei masa pen ahi hi​​ (1 Kor. 15:20). Amah um a, a muang mite khempeuhin Jesu thawhkik bangin thokik in, sihna thuak ngei nawnlo ding uh hi. Tua lametna in Khristian-te nisimin tha khauhsak hi. Jesu in lau leh ling-a a om numeite​​ (Mk. 16:8)​​ tungah lametna thak a piak banah, Amah a zui mite in launa a thuak nawnlohna ding thu na ciam hi​​ (cf. Mk. 16:7). Sihna guam thukpen nangawn-ah zong hong tonpih ding, cihna ahi hi​​ (cf. Ps. 23).

 

(c) Thawhkikna in lungdamna thu tangko ding ahihna thu hong phawksak hi.​​ thawhkikna leh Mission pen kikhen thei lo hi. Jesu in van a kah ding ciangin nungzuite kiangah​​ “…pai un la, midang khempeuh, Pa min, Tapa min, leh Kha siangtho min tawh tui sungah na phum un” (Mt. 28:19)​​ ci-in vaikhak hi.

 

Hih nasep pen Ama hong paikik matengin sep ding hi-in, tua bang a i sepna-ah Amah in a tawp dong a hong ompih ding thu zong hong ciam hi​​ (Mt. 28:20). Hong ompih hun sung ding pen nikhat bek ci loin, kumkhat bek zong cilo a;​​ “a tawp dongin”​​ ci ahih manin, i lungkham masak ding omlo hileh kilawm hi. A thuciam a khello Pasian muangte ihih manin, Ama hong sawlna​​ (commission)​​ pen hahkatin i sep ding ahi hi. 

 

(d) Jesu Thawhkikna in​​ “hotkhiat tate”​​ ihihna thu zong hong phawksak hi. A sihna hangin a thokik thei hi bek ahih manin, sihna leh thawhkikna pen kikhen thei ngeingei lo hi. Ama hoihna leh itna hangin, mimawh kimlai dik hong tangsakin, hoihna khat beek zong a neilo mite adingin, vantung kong hong honsak hi. Tua ahih manin, Amah pen eite omna ding mun a bawlkhol dingin pai masa in, thawhkik ni ciangin tua mun a zuan thei dingin i kithawi ciat ding ahi hi. 

 

(e) Jesu​​ thawhkikna in Pasian Tapa ahih lamtak zong hong lak hi​​ (confessional). Tua mah bangin, Pasian Tapa ahihna thu pen Matthai-in limgen mahmah hi​​ (cf. 4:1-11; 14:33; 16:16).

 

THUKHUPNA

 

Jesu pen thokik takpi-in, Ama thawhkikna pen zuau thu hilo hi. Johan-in, Jesu kitunna puan pen hoihtakin kikhep hi​​ (20:7),​​ ci-in gen hi. Jesu pumpi pen a kigukhia hileh, a kitunna puan hoihtaka a kikhep dingin lamet huai lo hi. Tua ahih manin, Jesu​​ thawhkikna pen tangthu bawltawm leh phuaktawm hilo hi. A thokik Jesu in Kha pumpi nei a, khatvei leh mang in (immaterial body), khatvei leh kilang zel hi (corporeal;​​ Lk. 24:31; Mk. 16: 9-14), ci-in Lai Siangtho in gen hi.  Nungzui masate in Jesu​​ thawhkikna thu a gen cim theihloh mah bangun, eite in zong cim hetlo-a i gen ding ahi hi.

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related