JESU NA LAMDANG BAWLNA (MIRACLES). Agelh ~ Lian Muan Kham Suante

Date:

JESU NA LAMDANG BAWLNA (MIRACLES)

Agelh ~​​ Lian Muan Kham Suante

THUPATNA

 

Pasian Ukna a hong tunna lahna dingin Jesu-in na lamdang tampi bawl hi. Hih bang a na lamdang a kibawlna pen Mangkam in​​ “Miracle”​​ kici-in, tua pen Latin pau​​ “Mirari” (lamdang sa)​​ cih pan a kilasawn ahi hi. Mirari pen Grik pau a Thauma (wonder)​​ cih pana kilasawnkik hi-in, a lamdang tuamdiak​​ (extraordinary)​​ cihna ahi hi. Thuciam Thak sungah a zat dan tuamtuam om​​ in: (i) Dunamis (Mk. 6:5; Mt. 7:22)​​ a kizat ciangin na lamdang piansakna, a lamdang Pasian nasepna cihna hi-in, (ii) Teras (Sawl. 2:22; 2Kor. 12:12)​​ a kizat ciangin, lamdangsa​​ (wonder)​​ cihna hi leuleu in, (iii) Semeion (Jn. 2:11, 23; 20:30)​​ cih a kizat ciangin, lim lamdang​​ (extraordinary sign)​​ cihna kawk hi.

 

1. JESU NA LAMDANG BAWLTE

Jesu na lamdang bawlte pen nam nih-in khen theih ding hi: (i) Natnate damsakna, leh (ii) Pasian bawl nate tunga piang thute ahi hi.

(a) Natnate Damsakna: Jesu in natna nam tuamtuamte damsakin, siluang natna a damsak zong om hi​​ (e.g Mk. 5:25-34).​​ Mittaw khua a muhsak omin, zeng natna leh phak natna a damsak zong om hi. Tua bek hi lo lai, Amah in misite zong thosak in​​ (e.g Lk. 7:11-17; Jn. 11:1-44),​​ dawivei mite damask hi​​ (e.g Lk. 11: 14-23).

 

(b) Leitung Nate Tung Pana Na Lamdangte: Jesu-in huihpi daisak​​ in​​ (Mk. 4:35-41), tui tungah pai hi​​ (Mk. 6: 45-52). Amah in mi 5000 vak in​​ (Mt. 14:13-21); theikungte samsia-in, si hi​​ (Mk. 11: 12-14). Amah in Simon​​ (Piter)​​ ngasa tampi tak mansak​​ in (Lk. 5:1-11), Kana mopawi-ah tui leenggahzu suaksak hi​​ (Jn. 2:1-11). Tua banah, ngasa kamsungah dangka tang peek khat a kimuhna zong om hi​​ (Mt. 17:24-27).​​ Hihte pen leitung a om Pasian na bawlte tawh kisai a thupiang lian diakte ahi hi.

 

2. JESU NA LAMDANG BAWLNA IN BANG DEIHNA NEI HIAM?

 

Na lamdang a kibawlnate in Jesu hihna​​ (Jesu pen kua hiam?)​​ lak hi. Evangelist-te in Jesu na lamdang bawl tuamtuamte ciamteh dan tuamtek nei-in, tuate pen amaute in Jesu hihna a lahnop dan uh a tuamciat hang ahi hi. Tampi lak panin, a nuaia teng i gen​​ ding hi. 

 

  • Jesu na lamdang bawlna in Pasian vangliatna lak hi. Pasian pen a vanglian Pasian ahih manin​​ (cf. Lk. 1:49),​​ tua vangliatna mah tawh Jesu-in na lamdang bawl hi. Tua mah bangin, Dunamis cih kammal a kizat ciangin, Pasian vangliatna tawh Jesu in na lamdang a bawlna hong lak nuam hi. Amah in tua vangliatna mah tawh dawite hawlkhia-in​​ (Lk. 11:20), mihingte sepzawh ngei loh ding pen Pasian vangliatna tawh semzo hi​​ (Lk. 18:27).

 

  • Jesu in na lamdang a bawlna tawh leitungah Pasian Ukna hong tungsak hi​​ (Mt. 12:28).​​ Gentehna-in, Amah in dawite a hawlkhiatna, dawi gamte susia-in damlote a damsakna tawh Pasian Ukna hong kipatna mite theisak hi​​ (Lk. 13:32).​​ Amah in dawite nasep theihna leh amaute vang neihna tengteng susia hi​​ (cf. Mk. 3:27). Tua ahih manin, Jesu nasepte pen na lamdang bawlna bek hi loin, vangliatna tawh nasepna (dunamis) zong ahi hi​​ (Mk. 3:23, 27; Lk. 19:37). Tua mah bangin Luka in Jesu nasepte pen Pasian piak Kha Siangtho tawh a kisem ahi hi​​ (Lk. 1:35; 4:14), ci-in gen hi.

 

  • Na lamdang a kibawlna hang dang khat pen, Jesu na lamdang bawl a mu mite in Pasian a up theihna ding deihna ahi hi. Luka-in na lamdang kibawlte hang a mite in Jesu a upna thu laktel mahmah hi. Gentehna-in, Luka 19: 37 sungah, Jesu in na lamdang a bawlna tungtawnin mite in Pasian vangliatna mu in, um uh hi. Tua mah bangin, Piter, Jeim leh Johan-te in Jesu thu a manna uh hangin, a lamdang takin ngasa tampi man uh hi (Lk. 5:1-11). Mary Magdalene sung panin zong dawite kihawlkhia-in, amah kidamsak hi​​ (Lk. 8:2-3). Jesu-in hih banga damlote a damsakna hang pen, mite in dam ding a kisap ban uhah, Jesu in amaute hehpihhuai​​ sa hi. Tua bangin, Jesu-in mite haksatnate huh hi.

 

  • Na lamdang piansakna in Jesu pen Messiah ahihna lak hi​​ (R. Bultmann). Luka 7:11-17 sung a meigongnu tapa a kihinkik sakna panin, Jesu pen Messiah ahihna kimu hi. Tua mah bangin, a kimnai a om, a na lamdang bawl a mu mite in zong, Messiah hi dingin lamen uh hi​​ (7:16).​​ Banghanghiam cih leh, Messiah a hong kilat hun ciangin damlote damsakin, misite thosak ding hi, a kicihna tawh kituak sa uh hikha ding hi.

 

  • Jesu in na lamdang a bawlna tawh kamsang ahihna lak hi. Amah pen Rom kumpi gam sung a Thaumaturges (na lamdang bawlte)​​ bang hi loin, Amah pen Moses, Elijah leh Elisha-te mah tawh a kibang ahi hi. Paikhiatna 7:9 sung a Moses-in na lamdang a​​ bawl mah bangin, Pasian in Moses bang a na lamdang a bawlthei kamsang khat a sawl ding thu pen Sawltak 7:37 sungah kimu hi​​ (cf. Deut. 18:15).​​ Tua kamsang, Pasian in a sawl leh na lamdang bawl theihna a piak pen Jesu ahi hi​​ (Sawl. 2:22, 24; 13:31-33).​​ A nungzuite in zong Ama kampauna leh nasepna pan​​ in, Jesu pen kamsang thupi tak ahih lam thei uh hi​​ (Lk. 24:19).

 

 

THUKHUPNA

 

Jesu-in na lamdang a bawlna tawh Pasian Ukna hong tunna leh Messiah ahihna lak hi. Amah in natna tuamtuamte a damsakna tawh mite lungsim, pumpi leh kha nuntakna ah suahtakna pia hi. Ama na lamdang bawlte pen Ama​​ hun laia na lamdang bawl dangte sangin thupizaw ahih manin, leitung pilna nangawnin zong kantel zolo hi.  Misiamte lakah​​ “Piang taktak ken teh”​​ a cipawl zong om uh hi​​ (e.g. Bultmann[1]).​​ Ahi zongin, a damsak mite, a suahtaksak mite leh a thawhkiksak mite teci panna panin na lamdang pen​​ “piang taktak mah hi”​​ cih pen kithei thei hi. Bek tham loin, a zuaulo Lai Siangtho-in Pasian vang tawh mite a kidamsakna, misite a kithawhkik sakna leh dawite a kihawlkhiatna hanga suahtakna mite in a ngahna thu limtakin gen hi.

[1] Misiam Rudolf Bultmann-in, Jesu na lamdang piansakte pen leitung pilna tawh sut theih ding hi lo ahih manin,​​ “a taktak hi lo ding hi,”​​ cih ngaihsutna nei-in, Jesu na lamdang bawlte khempeuh pen Lai Siangtho panin phiat​​ (demythologize)​​ dingin gelna nei ngei hi.

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related