I Mawhna Le I Dahna Teng (What a Friend We Hve in Jesus)
(Paunak 18:24)
Agelh~Zam Khat Kham
Joseph Scriven (1819-1886)
Charles C. Converse (1832-1918)
“A Christian’s practical theology is often his hymnology” ci-a agenngei khat om a, hi mahmah hi. A thu-in um a, i nuntakpihte mah la-a kiphuak hiden mai hi. I nuntakna ah i it i ngaihte khatpeuh in hong nusiatna hanga dahna lianpi-a kipan haksatna tuamtuam i tuah ciangin Khasiangtho in la khatpeuh zangin hong hehnem thei mahmah hi.
Tua bang late lakah “I Mawhna le I Dahte Teng” zong khat ahi hi. 1857 kuma a kiphuah-a kipan mi tul tampite hehnepna leh kikhuangkhohna a pia la ahi hi. A kammalte mahmah nungta-in mimal’ nuntakna tawh kituak lua ahih manin missionary tampite bangin a tuntunna vuah hih la hilh masak-in nei den uh hi, kici hi.
Joseph Scriven pen a hau mahmah a nu leh a pate’ sung pan 1819 kumin Ireland gam Dublin ah suak hi. Trinity College, Dublin ah pilna a sin khit ciangin tupna ngimna tampi nei hi. A masapen-in a melhoih mahmah a Irish lawmnu tawh kitengin Christian innkuan nuam mahmah khat kipan ding cih geel masa hi. College-a a sinsa pilna siamna khempeuh zangin nesep kipan ding cih zong a ngimna ahi hi. Ahi zongin tua a tupnate a tun ma-in a lam-et loh thu khat hong piang hi. A kiteen dinguh ni khat bekin a sap ni-in a lawmnu tuikia-in si mawk hi. A lawmnu’ luanghawm tui sung pan a pham laitakin dah lua mahmah, nasa lua mahmah a, a lungsim kisia zo phial a, tua dahna a khantawn khom hi.
Tua a dahnate a mangngilh zawh tuam nading ci-in Canada ah lal hi. Lake Rice leh Port Hope-a mizawngte a hihzawh zah-in panpih den hi. Tua lai-a a nuntakzia pen nidanga a nuntakzia tawh kilamdang mahmah hi. A nuntakna ah nisim-in “Mualtung Thuhilhna” nuntakpih a, a neih sunsun mite pia a, a pumpi tunga a puan silh lai nangawn suahkhia in pia lel hi, kici hi. Port Hope, Ontario lampi ah sing-at pua-a pai Scriven a mu khat in, “Hua pa kua ahia? Nasem dingin cial nuam ve’ng aw” a cih leh a gei-a khat in, “A min Joseph Scriven hi e, nasem dingin bel ngah khol kei niteh, sing lei nading sum a neilo meigong tagahte, a dam lote leh mizawng daiipaamte bek ading sum ngenlo-a sing a tomsak hi” ci-in dawngkik hi, kici hi.
“I Mawhna Leh I Dahna Teng” peuhmah la-a kisa dingin Joseph Scriven in ngaihsun kha ngeilo hi. Canada ah kum 10 val a omkhit ciangin Ireland gam Dublin pek-a om a nu damlo cih za hi. A nu in haksatna leh dahna tampi thuak cih azak ciangin a pumpi-in lah pai zolo ahihman in hehnepna lai khat khak hi. Tua laikhak sungah la khat zong hel-a, “A Friend Who Understands” (Hong Tel Lua Mahmah Lawm) ci-in thulu guan hi. 1855 kum ahi hi. Kumte beibei-in labu sung khat ah “What A Friend We Have in Jesus” kici la khat hong kihel hi. A la-aw phuakpa’ min C.C. Converse ci-in kigelh napi-in a lamal phuak kua hiam kithei lohi, ci-in ki-awngsak heuhau hi.
1880 kum pawl ciangin hih la Joseph Scriven’ phuah ahih lam kitheikhia pan hi. A nu a khak la ahihna kimukhia hi. Ni khat Joseph Scriven dam lo a, a lawmte khat in don-in kem hi. A lupna inndei sungah hih la a kigelhcilna ladal mu hi. Tua la ama’ phuah a hihna a kimuhkhiat ciangin nial thei lo a, “Kei phuah bel hi mah, ahi zongin Pasian tawh ‘ko’kikal-a ka gelh uh hi” ci-in dawngkik hi.
Joseph Scriven a sih khit ciangin (tuikia mah-a si hi), Canada gam Port Hope, Ontario khua mite in Port Hope-Peterborough Highway tungah mualsung khat phut uh-a, hih bangin amah phawkna lai kigelh hi:
Hih lai pan leilu lam tai lina, Pengally’s Cemetery ah
philanthropist leh Port Hope-ah 1857 kuma hih la ngaih
a phuakpa kisial hi.
Hih la a aw a phuakpa Charles C. Converse bel pilna sangpi a nei Christian hoih mahmah khat ahi hi. A pilna a siamnate zai mahmah a, upadi (law) a kipan music dongin va kim hi. “Karl Reden” min zangin thu le la tampi gelhkhia a, a laigelhte zong mipil laigelh vive ahi hi. A music phuahte American orchestra leh choir tampite in a sak den uh hangin Jospeh Scriven’ phuah “I Mawhna Le I Dahna Teng” la a aw phuakpa ci-in kitheizaw hi. 1875 kumin Ira D. Sankey in hih la a muh ciangin Sankey’s Gospel Hymns Number One sungah hel pah hi. Tua labu a zawh kuana a muh hi a, a nunung pen ah koih hi. Ahi zongin a kideihpen la hong suak hi.
Key: F
I mawh na leh I dahna teng, A pua ding Zeisu I lawm
Pasian kiang I sapna teng Thum theih na’ng thupha a om
Lungnopna tampi I tan a, Thuak loh ding pi I thuak hi,
Na khempeuh te Pasian kiangah, Thum in I koh loh hang hi.
Ze-et bawlsiat ahi zongin, Lung khamna khat peuh om maw.
Cik mah ciang lungkia ngei-lo in, Topa kiang ah ko in aw,
Dah teng thuakpih nuam Zeisu bang, Lawm man dang muzo ding maw,
Zeisu’n thei khin I sap bangbang, Ama kiangah ko in aw,
Lung khamna vangik bang lel in, Zawng khal in na tha nem maw,
Manpha honpa I belh hi in, Ama kiangah thu ngen in aw,
Mi’n hong sim mawh hong huat ciangin, Zeisu kiang I pai ding hi,
A ang sung hong pom hong dal in Lungnopna hong pia ding hi.
Source:
Christian Hymn-te’ Tangthu (Laibu)
Agelh leh laibu bawl: Zam Khat Kham
Laibu Saal / Zomi eLibrary

