HULDAH
(Israel mite mailam ding a genkhia kamsang numei)
2 Kumpi 22:14-20; 2 Khang 34:22-33
Agelh ~ Rev. Dr John Thang Hum leh
Dim Lun Zam
Innkuan sung omzia
Judah gam ah Josiah kumpi a sep hun sung a, kumpipa puan manphate a kempa Shallum I’ zi ahi hi. Khualai munkhat ah phualsat in Pasian kiangpan a thungah te genkhia in, mite a kiangah thudong in hongpai uh hi. Jew te laibu Midrash sungah Huldah thu a gen na ah, numei kamsang 7 te lakah khat in gen hi. Jew numei kamsang sagihte:(Sarah, Miriam, Deborah, Hannah, Abigail, Huldah leh Esther). Ama’ kamsan hun sung pen Jerimiah leh Zehaniah te zognin kamsang hi.
Midrash laibu in a genna ah, Jerimiah in Jerusalem khua sungah kamsanna gen in, Zephaniah in tua thusuak te kikhopna (synagogue) ah puak in, Huldah in khua sungah numei te pattahna sang nei hi. Tua sang ah numeite tawh kisai innkuan sung nuntak zia ding, tate pattah zia ding hilh ci-in gen hi. A dang Jew te laibu Tamult sungah Huldah pen Joshua suan te sungpan hi a, Jerimiah tawh anu lampan ki tanau ci-in gen hi.
Josiah kumpi pa pattah
Josiah kumpi a suahin kum 8 pha pan hi. Ahi zongin amah a pantah te hangin Pasian kihtakna tawh khangto ahih manin daupaina ngah hi. Josiah pantah te-Jeremiah, lai thei Nehemiah tupa Shafan, Shalum leh azi Huldah te ahi hi. Josiah in milim biakna hahkat a pa Manaseh khekhap zuilo in, Pasian zahtak a pu Hezekiah khekhap zui ahih manin kum 16 a phak ciangin agam kiptak in lenkip zo hi. Pasian thukham bu, Torah bangin nungta hi. Kum 18 a phak ciangin Jerusalem biakinn pi nasia tak in puah a, mite in aneihsa itsit lo in pia ziahziah hi.
Thukham bu kimuhna
Biakinn pi a puahpuah laitak in siampi Hilkiah in Moses thukham bu a kiselna pan mukhia hi. Hih thukhambu pen milim biakna nasiat mahmah sungin siampi pa in biakinnn siangtho pen mun sungah a nasel sim ahi hi. Banghanghiam cih leh kumpi gilo Ahaz in thukhambu mei tawh nahal khin ngei hi.
Siampi pa Hilkiah amuh ciangin kumpipa a va piak dingin lai thei Safan kiangah ap hi. Kumpi pa in thukham bu a ngah ciangin Safan kiang azak asim ding gen hi. Kumpi pa in Pasian thupiakna azak ciangin a pu leh a pa in Pasian nung ngat in milim a biakna phawk ahih manin nak dah mahmah a, a puan balkek in kisik kikna bawl hi. Kumpi pa in Hilkiah kiangah hih tawh kisai in bangcih ding cih a kan beh dingin kamsangpa kiangah a va dot lai dingin sawl hi.
Huldah thu ki dong
Hihhun laitak in kamsang lianpen pa Jerimiah na omlo ahih manin Huldah kiangah pai uh hi. Huldah in a gen na ah, “Pasian in a gensa bangin agam sungah milim ki biakna hangin gimna hong tungsak ding hi, ahi zongin nang (Josiah) nahih leh kisik kik a kamai hongzong nahih manin lungnuam takin nasi dinga, na gam sungah gimna hong tun namu kei ding hi,” ci-in gen hi.
Thuciamna ki bawl kik
Kamsang Huldah tung pan thu azak khit ciangin kumpi pa in a gamsungah om aneu alian mi khempeuh sam sak hi. Kumpi pa in thukham laibu mipi tungah sim in, Pasian tawh thuciamna thaksuah sak kik ding leh Pasian thukham lungsim leh thaneih teng khempeuh tawh zuih ding in kiciamna bawl sak hi. Mipi in thukimna na sia takin bawl uh hi. Kumpi pa mahmah in makai in, siampi Hilkiah huhna tawh gamsung ah om milim leh a kihhuai na khempeuh siang sak hi. Tua hangin kisikkikna, khanlawhna leh siangtho nuntakna gam sungah hong piang hi.
Kamsang Samuel hun pan kipan a kinei ngeilo paisan pawi zong kibawl kik a, sila khahkhiatna, leiba kimai sakna te nasia takin hong omkik hi. Huldah in agen nasa om mah bangin kumpi Josiah in kum 31 sung uk a, ahi zongin Jedikaih kumpi hunsung a atung Jerusalem ki suk siatna mukha vetlo hi. Kamsang Huldah in zong Jerusalem ki suksiat mu khalo hi. Aman thugente a tangtunna aza mite in zahtak uh hi.
Thukhupna
Kamsang Huldah in Judah gam sungah thuzawhna lian pi nei hi. Israel te tangthu ah, numei kamsang 5 te sungah khat in a ciapteh uh ahi hi. Kamsang nasep pen thubaih ahi kei hi. Pasian aw azak theih nading ki-apna leh lungsim siangtho neihkul ahi hi. Tua banah Pasian gen banglian genkik ding tavuan lianpi zong nei hi. Mihing maitang zahtak lo a, a kigen bang lian a genkik ding ahih manin, Pasian Kha Siangtho tha piakna vilvel bek tawh kisem zo ahi hi.
Dotna:
Kamsang Huldah innkuan omdan leh Pasian na asep zia gen in.
Jerusalem ah bang cidan nasepna bulphuh in sem hiam?
Kumpi Josiah tungah bang kamsanna gen hiam?
Thukham laibu banghangin kisel a, kuan mu khia kik hiam?
Josiah kumpi sep sungin bang thulian piang hiam?

