Hong It Zeisu Topa Aw (Jesus, Lover of My Soul)
(Nahum 1:7)
Agelh~Zam Khat Kham
Charles Wesley (1707-1788)
Simeon B. Marsh (1798-1875)
Hih la aphuakpa Charles Wesley bel langaih dawng 6,500 val aphuakpa hi a, tuate’ lakah hihla mah ahoihpen in kingaihsun hi. Labu kici khempeuh ah kimu kim-a leitunga kampau kici peuhmah-in kilet kim hi. Ahi zongin Charles Wesley in hih la aphuah khit ciangin a upa John Wesley lak a, a upa in, “sentimental” lua ci-a a nolh lam athei tamlo ding hi. A phuakpa’ sihkhit ciangin kilimsak pana, 1740 kumin Hymns and Sacred Poem kici la dawng 139 kikaikhawm lakah kihel a, a kikhetkhiat masakna pen ahi hi.
Mi thupi tampite in hihla thupi asakna uh gen uh hi. Dr. Bodine bang in, “It is the finest heart-hymn in the English language” ci zawzena, Mangkam-a kiphuak hymn lakah a ngaihpen hi, ci-a aciapteh ahi hi. American thuhilh minthang Henry Ward Beecher in, “Leitunga tu ngei kumpi khempeuhte’ minthanna khempeuh kangah sangin hihla aphuakpa kahih ding utzaw ingh; thupizaw in vangliatna neizaw hi. New York-a mi haupenpa’ hauhna khempeuh kaneih sangin hihla aphuakpa kahih ding utzaw ingh. Tua mipa a sawt lo-in si dinga, kiphawkkha nawnlo ding hi, tua pa’ thugen ding bang ommawk ding hiam? Ahih hangin hihla bel kisasa dinga a tawpna ah Pasian’ omna mun a kitun ciang nangawnin mi pawlkhatte’ muk-ah hihla mah om lai ding hi” ci ngiat hi.
Charles Wesley in hih la aphuahna tawh kisai-in tangthu tampi om hi. America gamah tomkalkhat a om khit ciangin 1736 kumin England gamah ciahkik hi. Tuipi tungah huihpi tuaka tembaw tunga tuang mi peuhmah khatbeek suakta kei leh kilawm hi. December 3 ni-in tembaw khawlna tung teiisam uh hi. Charles Wesley in khukdinsuka a honkhia Khut (Pasian) a phatna a diary sungah na khum hi. Pawlkhatte’ genna ah tuabang huihpi a tuah sungin vasano khat ama’ omna inndei sungah lut-a, a angsung bel hi, ci uh hi. Tua vasa laulua mahmah a, liing tantan-a om kimlai, ama’ angsung a tun ciangin a launa khempeuh veng hi, kici hi.
Pawlkhatte leuleu in hih la pen Charles Wesley’ nuntakna alak teci panna bangin ngaihsun uh hi. May 21, 1738 ni-a Aldersgate-a a pianthak dong Pasian tawh kilemna zonga a kitomtom nateng la-a aphuah hi, a ci zong om leuleu hi.
Hih bang lahoih khat bel tangthu tuamtuam anei ta kei zongin lahoih mah hilel hi. A kammalte mahmah khum ngutngut a, Mangkam-in adawng buppi ah kammal 188 a omna lakah mal 156 te aw-khat bek a suak (one-syllable) kammal vive hise hi. I Topa pen “hong itpa,” “hong damsakpa,” “bukna,” “tuinak,” “kha,” cih bangin na khempeuh-a kicing Pa ahihna nagen hi. Wesley mahbangin thu um mi akuamapeuh in, “Kei’ deihnateng kicinna Khazih Topa Nang na hi” ci thei takpi ding hi hang.
Hih lamal tawh kisakhawm dingin la-aw tampi kiphuak ngei-a, Simeon B. Marsh’ phuah pen mah kitamzatpen hi. Marsh bel 1798 kumin Sherborne, New York-ah suak hi. Organist lah hi, choir director lah hi-a, sangsia sem khatzong ahi hi. Presbyterian pawlpi mihoih mahmah khat hi-a, 1834 kum phalbi tun kuanin hih la-aw phuaka, “Martyn” ci-in minpia hi. John Newton’ phuah “Mary at Her Savior’s Tomb” kici la tawh sakkhop dinga, aphuah ahihman in khatveivei bang “Resurrection Tune” (Thawhkikna La-aw) kici zawzen hi. Kum 30 khit ciangin biakna la-a minthang mahmah American-te Thomas Hastings in hih la-aw mukha a Charles Wesley’ phuah “Hong It Zeisu Topa Aw” lamal tawh kibulh leh kituak mahmah ding cih mukhia hi. Kituak takpi hi.
Charles Wesley’ phuah ladang pawlkhatte lakah, “Tuni’n Khazih Hingkik” (Christ the Lord Is Risen Today), “Mi Tulsawm’ Aw Nei Zen Leng” (O for A Thousand Tongues), “Ngai Un, Vantung Mite’n Lasa” (Hark! The Herald Angels Sing) “A Charge to Keep I Have,” “Depth of Mercy,” cihte kihel hi.
Verse 1
Hong it Zeisu Topa aw
Tuihual hong nai laitakin
Huihpi nung daih nai loh tawh
Na ang sung hong om sak in
Nuntak huihpi kam mateng
Hong Honpa aw hong liah in
Keima kha Nong lak mateng
Khawlmun nuamah hong kha in
Verse 2
Belh ding dang khat beek nei keng
Cimawhin Nang kong beel hi
Hong nusia peuhmah ngei ken
Nong huh Nong neem lai ding hi
Kong muang hi Topa Nangmah
Huhna Nang kiang ka ngah hi
Topa aw Na kha nuai ah
Keima lu nong liah ding hi
Verse 3
Kei deihna teng kicinna
Khazih Topa Nang na hi
Pukte phong mittawte kha
Na damsak lungsim pumpi
Nang na dik Nang na siangtho
Kei kihuai mawhna ka dim
Ka pumtang sianna nei lo
Nang thutak hehpihna dim
Verse 4
Ka mawh siinkhin zo ding in
Hehpihna Nang kiang kicing
Damna guntui hong luan in
Ka lung sung siang den na ding
Nang nuntakna Nak Na hi
Nang mah hong dawndawn sak in
A tawntung nuntak tuili
Ka lung sung hong phul sak in
Source:
Christian Hymn-te’ Tangthu (Laibu)
Agelh leh laibu bawl: Zam Khat Kham
Laibu Saal / Zomi eLibrary

