GOMER
(Pasal palgulh den, numei citaklo)
Hosea 1:1-11; 3:1-5
Agelh ~ Rev. Dr John Thang Hum leh
Dim Lun Zam
Gomer min khiatna pen, “A mong” “a tawpna”. Milim biakna lam ah a tawpna, among dong tung ta, tua sangin siat beh zawk na ding om nonlo cihna hi.
Pasian in Israel, saklam gamte cihtak lohna lim lahnopna leh mi citaklo mite a it vevena alah nopna in hih mi thuman, Pasian’ mi kamsangpa kiangah Gomer, numei zulhzau ten pih dingin sawl hi. Hih Gomer omzia a gen na ah, “Lawmngai khinsa, pasal tawh a lum khawm sa”, “numei paktat” ci-in gen hi. A lamdang pen, hih Pasian mi pa in Pasian kiang pan sawlna angah ciangin nial kik peuhmah lo in a cih bangin Gomer va ten pih hi (1:3).
Lai Siangtho encian pawlkhatte in hih tangthu pen atatak dingin ngaihsun theilo in, mangmuhna khat ahih kei leh tangthu leptawm (allegory) khat in ngaihsun uh hi. Tua bang ahih loh ding zia pen hih numei Gomer in innkuan pih nei a, apa min Diblaim cih zong ki gen hi.
Hosea tawh a ten khit ciangin tapa khat nei a, tua tapa min Jezreel cih min phuak hi. Jezreel pen kumpi gilo Ahab leh a suan leh khakte a vatmaipa min hi a, Pasian in tua dingin muhsakna pia khol hi. Tua khit ciangin tanu khat nei leuleu a, amin Loruhamah phuak hi. A khiatna pen Israel mite mawhna ka maisak nawn kei dinga, Judah maipha ka pia ding cihna hi. Hih tanu Loruhamah nawi agawlh khit ciangin tapa khat nei leulau a, amin Loammi phuak sak a, akhiatna pen “note keima’ mi nahi nawnkei uh a, kei zong note Pasian ka hi nawn kei,” ci-in gen hi.
Hinapi in aneu 10 na pan en leeng, Pasian in a lungsim kheel themthum leh ki lawm hi. A cihsa teng phiat in, “Amaute anungta Pasian tate” kici ding hi ci leuleu hi. Hih lai ah, ih ngaihsut ngei kholloh thuthuk mahmah khat ki mu hi. Pasian in ama’ “Hihna” (nature) khat nei a, “utna, lunggulhna” khat nei hi. Ama’ hihna pen “ITNA” hi a, ama’ utna pen miten ATHU AKIMAN ding ahi hi. Mihingte thuman lohna in a lungtang na sak hi. Piancil Noah khanlai inzong, mite siatna amuh ciangin “mihing ka bawl kisik ingh” ci ngeungau zen hi. Tua pen ama’ lungsim natna a honglak ahi hi. Ahi zongin ama’ hihna pen ama’ utna in khel theilo hi. A mahmah in a mite a ciahkik ding lametna nei hi. Tua ahih manin a lungtang ah itna in tuam kik pah ahih manin, amite thuak keikai in, a ngimna sa mun atun dong tonpih hi.
Pasian in ami Israel te leh amah ki zopna pen nupa bangin genteh hi. “Keimah note hong bawl pa in na pasal zong kahi hi” (Isai 54:5). Nupa hih khit ciangin kiciamna in hong khih ahi hi. Ahi zongin keimah amau tungah a pasal uh hi napi ka kiciamna uh palsat khin uh hi, ci in gen hi (Jer 31:32). Pasian in amah leh amite kikal ah kizopna pen ki-itna bulphuh kizopna dingin deih hi. Itna in thu manna (obedience), cihtakna (loyalty) hong nei sak hi. Hihte a om loh ciangin kizopna kitat thei hi. Thu amanloh uh ciangin, Pasian in hehpihna anei vetlo galte khut sungah pia zel hi. Tua pan in amite kiko in Pasian kiang zuan kik zel uh hi.
Pasian tawh kizopna a kisiat ciangin kua sumh zaw ding hiam? Pawlu in Tapidawte a bawlsiat laitakin ciangzum sui kha tawh ki bang hi. Ciang zum sui kha leng kua in nasa zaw ding hiam? Asuikha ten na sazaw ding hi. Tua mah bangin Pasian lehngat a, i taai ciangin eimah ih sumh zaw ding hi. Pasian in thumanglo ka mite lamah ni thapaai in ka khut ka zan, ci hi (Isai 65:3). Hong zol den cihna ahi hi.
Hih kamsang Hosea leh Gomer kizopna in tulai Khristiante nuntakzia tawh ki lamdanglo hi. Israel in Pasian amuan ding sangin a kiim a paam a om mi namdang te muangzaw pahpah hi. Tulai in zong Khristian ten nop isak hun ciang Pasian i mangngilh a, eima hatna leh ei hih theihna peuh I suang kha zel hi. Pasian in tua ci vial nahih uhleh ci-in hong khah a, a tawpna ah ih dongtuah ciang ama kiang mah i tungzel hi. Pasian in mihingte hong it zia pen AGAPE itna tawh hong it hi. Agape itna ih cih pen kipumpiak itna ahi hi. “LANGKHAT ITNA” ci in zong ki khia hi. Ahi zongin Pasian in hongit zia pen thuhkik kullo itna hilo hi. Thuhkik ding adeih, a lunggulh Pasian ahi hi. I taisan ciangin i ciahkik ding hong ngak leh hong lamen den ahihna tapa taimangpa tangthu pan i mu hi.
Thukhupna
Lai Siangtho in thu-um mi ten upna a taisan loh ding hong gen phapha hi. “Upna ah a tawp dongin a kip mite in gupna ngah ding”, ci in zong hong gen hi (Matt 24:13). Ni nunung ni ciangin mite in dawi gilo khemna zui in upna nusia ding cih zong gen hi (2 Tim 3:1). Mite in amau ci leh sa deihna zui in upna nusia ding cih zong gen hi (2 Pet 3:3). Leitung ahih manin puk nading thu zong om hi. Ahih hangin Jesu in tuate hong zawh sak khin hi.
Pasian deih zia nuntakna Topa Jesu in Johan 15 na-ah lenggah gui leh hiang kizop zia bang ahih ding hong gen hi. Lenggah hiangte guipi tungah a kizop kei leh agah zawhloh bangin Pasian tate ama tungah a kizop kei leh bangmah I gah zo kei ding hi. Hih kizop zia pen ut cianga kizom, utloh cianga kizom loziau cihte hilo in, a kitatsatlo kizop na ahi hi. Gomer in a pasal tawh kiciamna nei khin napi a ut loh hun ciang taisan zel bang dan kizopna Topa tawh kizop zia ding hilo hi. (Pasian tawh nisim kizopna man bang ci neih ding cih a tawpna lamah I gen lai ding hi).
Dotna
Gomer kua minam hi a, anuntakzia bangcidan hiam?
Bang hangin a pasal taai san den hiam?
Gomer nuntak zia leh tuhun Khristian te nuntakzia bangci ki bat hiam?
Pasian in thu um te bangci nuntakding hong lam en hiam?

