EI KHAMTUNG MITE’ BIAKNA LEH POLITICS SAN ZIA GULHIK CILGEHNA

Date:

EI KHAMTUNG MITE' BIAKNA LEH POLITICS SAN ZIA GULHIK CILGEHNA

 

Ei khamtung mite pen i Pasian' thu up zia leh i Khris nungzuih zia tawh Pasian' thu leh Khristian ngeina kikeel ki ngat semsem bang a, Pasian kammal leh Khris lim leh mel tawh kigamla semsem bang zawsop ahih manin a dahhuai banah lungngaihhuai hi. I politics san ziate zong politics taktak - tangpi tangta noptuamna​​ (public welfare)​​ ngahna ding tawh kigamla mahmah lai bang hi. Hih thu hangin leitunga Khristian a kicite lakah i milip pha zah tawh en ding hi leng, ei Zomite pen gupkhiatna cialpi, crusade, camp bawl mun pen kihi kha ding a​​ (i bawl hun bekin Bethsaida bui kiloksak pialpial in dai pah), politics ah minam dangte nungdelh thapai den minam kihi ngitnget den hi.​​ (huih lak i khuttum tawh tumtum pong)

  • Lai siangtho​​ sungah,"Topa zahtakna in pilna kipatna hi a, mihaite in pilna leh thuhilhna don lo uh hi," (Paunak 1:7)​​ ci napi-in i Lai siangtho​​ thu san zia in hong humhai liang hi zawzen hiam Lai siangtho​​ tawh a kituak vet loin a kampau leh gamtang biakna siate leh gam makaite i biakmilim pasian​​ (idol)​​ zah in i haipih liang a, thuman lopi leh a kilawm lopi nangawn ah i pum gup ngamna dingin hong bumhai hi. Thuman leh thutang tawh hong pilna thu gente leh hong thuhilhte Pasian leh Khistian langpangte hi ci-in i ngawh zawsop uh hi.

  • Topa Jesuh in,​​ "Keimah in Lampi ka hi a, Thuman, leh Nuntakna zong ka hi hi. Kei hong suang loin Pa kiangah kuamah tung thei lo ding hi." (Johan 14:6)​​ na ci napi-in nisim in i zuih ding lampi i totna ah i Topa Jesuh i etteh ding sangin Khristian min paulap in a phengtat sia man lote leh makai thuman lote etteh in kizui zawsop hi.

  • Jesuh in,​​ "Keimah in thuman ka hi hi,"​​ ci napi-in thuman tawh i sung kituak vet lo sese a, thuman lo, zuau thu leh upmawh thu kiphuaktawm conspiracy theories leh propaganda cihte in hong bumhai zo zaw a, tuate mittaw sial khau let in kinei a, Zomi kimlai Zuaumi leh Zuaugum a suak khin kitam mahmah khin zo hi.

  • Jesuh in,​​ "Keimah in nuntakna ka hi hi,"​​ ci napi-in Covid-19 lockdown hun in i bitna ding leh a virus panin i kipelh i suahtakna dingin Israel mite pulnatna in a vat lai-in a innlum a lolum uh-ah a kikhumcip uh bangun i kikhumcip ding pen haina zah in a ngaihsun leh a virus i ngahna ding, a natna i kilawhsawnna ding, i sihna dingin mihon kikhopna ah hong makaih leh hong nawh siate leh gam makaite khemna in hong bumhai khin mang hi. I sih theihna dinga hong makaihte a pakta henhan minamte ihi lai zen uh hi.

  • Jesuh in,​​ "Kei, tuucing hoih ka hi hi. Tuucing hoih in a tuute sihpih ngam hi," (Johan 10:11)​​ ci napi-in Khristian min paulap in politics ah Khristian biakna meetbawl in a tuute sih ding phamawh a sa vet lo tuucing gina lo muan leh suan in kinei zawsop hi. Tuu nei taktak a hilo, a kicialtawm tuucingpa peuh muang zawsop i hih manin ngia khawng a muh ciangin a tuute nusia-in a taisan, ngiate mat dingin a nusiatsan leh a tuute a kithehthang gawpsak tuucing gina lo peuh kimot zuih henhan ngam zaw hi.

  • Pasian kiangah,​​ 'Topa, Topa aw,’ a ci mi khempeuh, vantung ki-ukna sungah lutthei kim lo ding uh a, vantungah a om Pa' deihna bangin a gamta teng bek lut thei ding uh hi (Matthai​​ 7:1)​​ ahih manin Pasian min leh Khristian min a paulap khempeuh Pasian deihna banga gamta uh hiam cih sittel lopi-in i mot zuih khak leh​​ HELL​​ ah hong tunpih ding mitte a kimakaihsak kisuak ding hi.

  • Tua ahih manin Jesuh in a nungzuite kiangah,​​ "Kidawm un la, mite' khemsa-in ta kei un." (Matthai 24:4)​​ ci-in hong vaikhak sa thu mangngilh loin, mutpu leh mut siamte' kamzol ah vasa thang awk bang loin kikhemsaksak nawn kei ni. Topa Jesuh in​​ ngia hon lakah tuu a kikhah bangin eite hong sawlkhiat ahih manin gul bangin pilvang in, vakhu bangin migi ni​​ (ref. Matthai 10:16)

  • Covid-19 pandemic nasiatsan lai takin lungkhauh in government lockdown order lehdo leh palsat sese loin leh CORONA VIRUS missionary suak liangin a virus i va hawm kawikawi sese loh in zong i omna mun khempeuh ah Pasian biak theih lua hi. Bang hang hiam cih leh Khristian taktak i hih leh i pumpi pen Pasian in huhpa dingin a hong piak Kha Siangtho' teenna biakinn ahi hi​​ (I Korin 6:19)​​ "Biakpiakna sangin thu man' ding hoih zaw a, tuutal thaute sangin thu ngaih ding hoih zaw hi. Bang hang hiam cih leh lehdona pen aisan mawhna bangmah hi a, lungkhauhna pen mawhna leh milim biakna mah a bang ahi hi," (I Samuel 15:22 (b)-23).

  • Jesuh nung i zuih lai takin i zuih pa​​ (Jesuh)​​ mitsuan loin biakna doctrine bekbek a haipihte​​ (Thukham hilh siate, Farisai leh Saducci leh siampite)​​ na mitsuan luat khak leh nungzui Judas Iscariot bangin na Topa Jesuh ngun peek sawmthum tawh zuakin na hehhek kha zawsop ding hi.​​ (Matthai 26:15).​​ Biakna siate sangin a singlamteh pua-in na zuih Jesuh bek na mitsuan kei leh nungzuite bangin Jesuh peuh sikha na sa kha ding a, Peter bangin (leitung vai leh sia man lote hong pattah thu man lo teng awlmawh in) tuihual lakah na tum suk ding thubaih hi.​​ (Matthai 14:22-30)

 

Khamtung mi ei Zo' suante i mainawt theih lohna leh khantoh ding banga i khantoh theih loh pen a lamdang hilo hi. Biakna leh politics i san zia pen pum gup leh haipih ideologies bek mah kipaipih a, thuman hi cih thei kilkel napi-in na pum gup luat manin thuman hi ci-in na san theih/nop lohna, gitlohna hi cih thei napi cin gitlohna hi ci-in letkhan nop lohna, thukham pasatna hi ci-in thei kelkul napi-in pum gup tenten veve ngamna, hoih lo hi cih thei sinsen napi-in sia mah hi na cih nop lohna, khial deuh sam mah e, man lo hi cih thei napi-in.​​ "Kei muhna leh din'na panin khial loin man veve hi... a bangbang ahi zongin phamawh kei, gum veve lel ning,"​​ ci tenten pongin i thu let khat mit taw sial khau let bangin i let tentanna ahi​​ (a nuai-a milim dan linlian lungsim nei i tam luat lai man hi).

 

Thuman lohna leh gitlohna leh thukham​​ (international law, human rights, constitution, by-law)​​ palsatna teng peuh pum gup, thuzuau leh upmawh thu sial upna ah i kihon thutuah uh leh i kipumkhat henhan bangun thumanna, migitna leh thutang ah i kipumkhat uh a, thuman leh thutang i gup ngam ciangun kikhangto taktak zo pan bek ding hi.

 

Agelh: Thang Khan Lian

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related