DORCAS
(Pasian piak siamna zang a,
meigong leh mizawngte ahuh numei)
Sawltak 9:36-42
Agelh ~ Rev. Dr. John Thang Hum leh
Dim Lun Zam
Dorcas pen Greek min hi-a, “sanang nuno” acihna hi. Sanang pen amit ciim a, gamla muthei hi. Midangte kisapna vamu a, huh ding cih ngaihsut theihna Dorcas min tungah ki langh hi. Hebia pau in, Thabitha kici a, Judahte kumpi nu, Joash nu min pan kila sawn hi.
Innkuan tangthu:
Lai Siangtho in a innkuan tangthu hong gen khalo hi. Ahi zongin Dorcas tangthu omzia teng lungngai in I khilkhop ciangin Pasian zahtak in Pasian’ deihna zongin anungta numei siangtho khat hi, cih I thei hi. Meigongte leh mizawngte vei in huh ahih manin amahmah zong meigong khat hi dingin ki ngaihsun thei hi.
Atenna
A tenna pen Mediterinian tuipi kianga om, Joppa khua hi-a, tuhun in Jaffa ci-in ki thei a, Israel te tembaw khawlna khua minthang khat ahi hi. Hih Joppa khua pen Jerusalem pan nitumna saklam ah om hi. Khris hong pian ma kum 1650 (BC) hun lai pek pan akisat khua hi a, amasa in Phoenicia minam te tenna hi in, tua pan Ezypt te, tua pan British te khut nuai, tua pan tuni ciangin Israel te ukna nuai ah om hi. Laisiangtho lui hun in Solomon kumpi pa in a kumpi inn lam nading leh biakinn pi lam nading a kaihkhop singte tuipi tungah kitaai sakin hih khua pan kila kik hi. Jonah in Nineveh khua ah Pasian thugen ding a kisawl lai in pai nuamlo a, Tarshis khua lamah tembaw tawh atuan na mun hi. Nungzuipi Peter in zong hih khua ah gospel pai in Konelius inn ah a kisap nading mang amuhna mun ahi hi. Dorcas pen hih khua ah suakin khang khia hi.
Mizawng huh nasepna
Lai Siangtho lui ah mizawngte huh ding Pasian in amite na vaikhak mahmah hi. Pasian in note hong koihna khua khatpeuh ah na sanggamte lak uh ah, azawng khatpeuh a om leh na lungtang uh khuahsak in, tua mite huh lo in om kei un (Thuhilhkikna 15:7). Kum thum simin, a omna uh khua ciatah aneihsa 1/10 te paipih in, tuate tawh, levi mite, peemtate leh mizawng genthei, pa neilo, meigong te hawm sak ding gen hi (Thuhilhkikna 14:28-29).
Dorcas zong Judah ngeina tawh khangkhia khat ahih manin Laisiangtho aneu pan kipan sinin, Pasian deihna athei khin khat ahi hi. Hun khat ciangin nungzuite lakpan Philip in Joppa khua ah lungdamna thu va gen hi. Tua pan amah zong kikhelna ngah hi. Khasiangtho asungah nei ciangbek hilo in, Khasiangtho in amah zong hong zang hi. Kammal dang khat in gen leeng, Khasiangtho hong gah khia cih ding ahi hi.
Pasian in mi khatciat tungah letsong pia a, Ama’ deih bangin, mimal tawh kituak in hawmsak hi. Letsongte lakah, pianpih letsong pen midangte hawpsawn nading a hong piak hi-a, kuamah in hong en theihloh leh hong suh theihloh ahi hi. Ei hong kipia lopi khat eng in I vazatnop tak ciangin buaina hong om thei mahmah hi. Puankhui siamna pen siamna tuamtuamte lakah kivakna tuam phadiak a, ki ngaih sun hi. Ahang pen, pumpi tawh kituak ding, etlawm ding, cih bang hih theihna (skill) kisam hi.
Hih puankhui siamna pen innsung kipattah na pan angah hi ding hi. Judah mite pen nasep hahkat ding ki pantah in amau leh amau kivak zo ding ahahkat minam te hi. Sawltak Paul in zong Khristian te tungah nasep hahkat ding leh amau nasep ciat sem a, amau mahmah kivak theih ding, tua thamloin kisapna anei midang te zongh huh zawh nading vaikhak hi (2 Thessalon 3:6-8). James in agenna ah, Pasian’ san theih biakna pen, mizawngte huhna leh meigong tagah te donna hi, ci-in na gen hi (James 1:26-27).
Khristian masate sungah meigongte leh, mizawng huhna pawlpi ciatin nei uh hi. Ahi zongin zuih ding ngeina zia leh thukhun nei hi. Paul in Timothy a vaikhak na ah, meigong huhna pen kician tak a hih ding, meigongte kum 60 aphak kei leh pawlpi in ahuh ding sazian sungah koih loh ding, cih te zong gen hi. Ahang pen khangno lai meigong ten, pasal deihlai uh a, Pasian deihna tawh kituak sianthona kem zolo uh hi, ci hi (1 Tim 5:9-16 sung sim beh in).
Dorcas lungsim sung Pasian hehpihna kidim ahih manin a pualam ah hong leet khia cihding ahi hi. Sunglamah hehpihna cih ciangin Pasian hehpihna sanna, tel cianna leh lungdamna, daihna, itna, cih te tawh kidimna hi. Hih bang nahoih tawh kidimte a pualam ah kilang hamtang hi. Tui kiphum na tawh ki bang hi. Tuiphumna zong sunglam ah adim thuphate pualam ah lah khiatna ahi hi. Hih pen David in labu sungah agen, “gamnuam ah teeng in la, gamtat hoih in” (Late 37:3b) acih pen himawk hi. Mizawngte tungah apiakhiate in Pasian tungah pia hi-a, Pasian in a kicing in loh kik ding hi. Mizawngte kahna a kizak mawh bawl mi tungah hamsiatna tung ding ci hi (Pau 19:17; 28:17).
Dorcas si a, ki thosak kik
Pasian mizat tampite a kisap mahmah laitak si thei hi. Bang hang hiam cih zong kuamah in gen theilo hi. Mi pawlkhatte in atel loh thu mawkgen theiuh a, mawhna bawl ahih manin si hi: Pasian in zang thei nawnlo ding ahih manin si hi; cih bang ngaihsutna peuh mawkgen thei uh hi. Tua bang ci leeng, Pasian na sem lo, mihoihlo tampi, kum tampipi a nungta tam mahmah hi. Hi bang namte Pasian bekin thei ahih manin mihing in eima ngaihsut tawm thu gen huai lo hi.
Dorcas pen apuan khuina phim tawikawmsa in hong sivat hi. Laisiangtho in bang natna nei cih hong genlo ahih manin tuate theih sawm se kullo hi. Mihing, midik, mipha te zong thakhatthu peuhin ki si thei ahihlam I tel ding kisam hi.
Asih ciangin, apawlpite dah mahmah a, adiak in ama’ nasepna hangah hamphatna ngah mite dah phadeuh uh hi. Tua kawmkal ah nungzui ten cina damsak, misi thosakkik cih kiza ahih manin, Peter kiangah thu ki zasak hi. Peter atun ciangin a kiangah om mite in a puan khuite zong nalak uh hi. Peter khukdin in Topa tungah apna aneih khit ciangin: “Tabitha aw, tho-in” ci-in thu pia hi. Tua acih khit teh akhut pan len in ding saka, tualai a om meigongte kiangah pia hi.
Thawh kikna hangin khanlawhna piang
Topa Jesu kammal; “Kei hong um miten kei bawl bang bawl ding a, kei bawl sang na lamdangzaw zong abawl ding hi,” ci hi (John 14:12) Nalamdang piangte lakah thawhkikna pen apiang mengmenglo thu ahi hi. A sikhinsa mi pawlkhat hong thokik a, vantung leh hell a omtakpi na leh Pasian om takpi ahihna thu gen uh hi. Dorcas in zong gen ngel kha dingin ki ngaihsun thei hi. Tuabang a vantung nopna a ngahsa mite leitungah hong pai kik nuam nawnlo cih ki za thei hi. Ahang pen hong it Pasian kiang leh hih leitung kitehkak theilo ding hi. Paul in zong sih ding leh nuntak ding thu nih kikal ah cih nading theilo in ka om hi. Keima utthu hileh si dinga Pasian tawh om ding ka ut hi. Ahi zongin ka nuntakna in Pasian minthan na apiansak zawk ding leh nuntak ding pha mawh kasa kei ci hi (2 Kor 5:7).
Dorcas thawhkikna in thu nam thum piangsak hi. Khatna ah: meigong te hehnem hi. Nihna ah: tawmvei anuntaklai na tawh Pasian minthan nading sep theih na ding hun ngah lai hi. Athumna ah: hih thawhkikna in khanlawhna piangsak hi. Mitampi in Pasian a-upna uh khang a, Pasian mantak biakding ahihna tel lawh uh hi.
Thukhupna
Dorcas nasepzia i-et ciangin I kha mit nakpi tak hong kihongsak hi. Pasian in ama’ thupha luan nang a bawlsa mihingte mah zang kik nuam hi. Mi tampi in hihthu tello a, Pasian piak siamnate zang khia kik ngeilo in, Matthew 25 sunga, talen thugentehna om bangin selcip hi. Pasian in Abraham asap lai-in minam tuamtuam te a ding thupha kong hisak ding ci hi.
Pasian in hong zat theih nading, hauh masak kul lo a, degree sang pipi zong neih a kul hilo hi. Kiphalna a tawphah(adihkah) hi ziau hi. Kiphal photphot leng hong zang ding hi lel hi. Pasian in hong zat ciangin, minthanna zong zon sese kullo hi. Minthanna I zon leh vantungah i ngah ding teng leitung ah ih ngah khin hi. Ahizongin itna, veina, deihsakna te tawphah in ki niam khiatna tawh nasem leng ahun ciangin Topan hong lamto ding hi.
Dotna
Dorcas tenna khua min bang hiam?
Mizawngte huh ding ngaihsut theihna koi pan ngah hiam?
Puan khui siamna bangci ngah hi dingin na um hiam?
Banghang man ngen lo in puan mawk piak hiam?
Dorcas in kua tung tawn in Jesu Khris mu hiam?
Hih Dorcas nuntakna nang-a tawh teh kak in. Pasian in nang siamna letsong bangzah hong pia hiam? Nang nabangci zat kik hiam?

