DINAH
(Dawi bia mite
pawi bawl etna pan tuah sia numei)
Pian 34
Agelh ~ Rev. Dr. John Thang Hum leh
Dim Lun Zam
Dinah a min pen “thumanna” ahih kei leh “thu hong khen sak pa” acihna ahi hi. Hih min pen apa leh anu in Pasian azahtakna lahna in apiak min hi dingin ki um hi.
Jacob in zi li aneih te sung pan Leah tawh aneih tanu ahi hi. Jacob in a pu Laban kiangpan azi- ata, aneihsa teng tawh ciah a, a-upa Esau tawh kilemna abawl khit ciangin Sukkoh a cihna mun ah leitang lei in inn lam hi. Tua mun ah Sekhem khuapi tawh ki maingat in teeng hi. Tua gam nei pa Hamor tung pan leitang lei in, a khawi ganhing te ading omna bawl sakin a teeng uh hi. Tua khuami ten zong na muak bawl uh hi. Jacob thu lai dangkhat a kigelhna ah; ‘aneih, alam tamlua ahih manin, pawl bawl leeng nikhat niteh tua teng khempeuh ki ngah thei ding hi,’ cih ngaihsun uh hi, ci hi.
Dinah ki bawlsia
Nitak khat ciangin Dinah tua khuasung nungakte tawh ki meltheihna la in amau inn ah vahawh hi. Dinah pen, Pasal 12 lak ah numei khat bek ahih manin lawm ki sam mahmah hi kha ding hi. Mihing khat mah ahih manin cim hunzong om dinga, akiim apaam amuhnop zong om ding hi. Jew mi laigelh khatin lawmte tawh kimu nuam ziau in genlo a, Kanan mite dawi biakna pawi ending avapai hi, cih gen hi. ‘Hihbang dan pen Israel mite ading kikham (Gamlakvakna 25:2) ahi hi,’ ci-in gen hi. Tua lai-ah Hamor tapa Sekhem in mu-a, vanaih in, vazol a, thatang hat thu tawh mawh pih hi. (Pian 34: 2) Tua bang teng apiankhit ciangin tangval pa in apa Hamor kiangah Dinah adot sak nading gen hi. Hamor zong Jacob kiang vapai a, atapa zi dingin va ngetsak hi. Mo man ding zong akicing sum leh vante vapia hi. Hamor in, no’ tangval ten, ko’ nungakte adeihte la henla, ko tangval ten, no-a te tua cih hen. Tua bang danin ko lakah ki theihna bawlin tengkhawm ni, ci-in gen hi.
Hih thu piang teng Jacob’ ta ten atheih ciangin nak heh mahmah uh hi. Israel mite lakah maizumna lianpi hong tun hi, cih ngaihsutna nei uh hi. Alungsim uhah, bangci phu lakkik theihding cih bek ngaihsun uh hi.
Sekhem mite tung ah phula
Jacob tate Simeon leh Levi in amau Hebrew mite ngeina bangin vun atna hong neih uh leh thukim ni, ci uh hi. Sekhem miten zong tua thu sia salo in pasal peuhmah vun atna bawl uh hi. Vun at khit nithum ni, ci leh sa na-a, lupna tungah tang zolo in, aom laitak, Simeon leh Levi pai in pasal peuhmah khat zong sit loin vatmai in aneihsa tenguh laksak in, anungta laiteng amau mi suah khin hi. Hih thu apa Jacob in atheih ciangin nak dah mahmah hi. “Kei migam milei ah haksatna thuak ding, kei bek, hong huh ding lah omlo ding,” ci ngeungau hi. Jacob in a sihkuan a, a tate thupha apiak ciangin Simeon leh Levi tungah a gitlohna, a ngongtatna, a khengvala gamtatnate hangin hamsiatna ngah ding gen hi (Pian 49:5-7).
Hih thupiangte khempeuh I nungsang ah Jacob khialhna zong omding cih ki ngaihsun thei hi. Jacob in, a-u, Esau kiang pan a taikhiat laitakin, “Pasian tawh Bethel ah kimu a, ka ciahkik ciangin hih lai Bethel mun mahah biakna tau lamin ka Pasian ka bia kik ding hi,” cih gen hi. Ahi zong in Bethel paisuak loin, Shekhem munah om hithiat sawm kha hi. Tua lai ah Pasian neilote tawh buaina hong ngah hi.
Dinah nuntakna zong a kisia hong suak ta hi. Hebrew mite upna ah nungak bit hihna om nawnlo pen pasal aneih ding hamsa mahmah thu ahi hi. Ama’ thu kigelhna laibu dang zong oma, tuate sungah, “Jacob in a-u Esau tawh a kimuh lai in, Dinah singkuang sungah sel hi. Ahang pen Esau in anget ding lau hi,” kici hi. Tua ciangin Pasian in thuhilh a, “tualai in mi tawh (Esau tate khat tawh) kitengsak khin hi lecin, hi bang thu pianglo ding hi,” ci-in gen hi,” cih dan in ki gelh hi. “Dinah in, Reuben in a maizum nateng sel nading aten pih ding a lamet hangin Reuben in zong tenpih lo,” ci in ki gelh hi. Mundang khatah, “Joseph zi suak hi,” cih a hi zongin, “Shekhem pan pai khialo in, tua lai ah teng suak hi” cih ahizongin, atuamtuam in ki gelh hi. Bangbang ahi zongin Dinah pen thu haksa mahmah kawmkal tengah amahguak hi khangel ding hi. Apa in zong,‘na sanggamnu uh tua cih un,’ cih vai khakna zong omlo hi. Hih pen thulam dang khat ahihi. A kitel mahmah khat ah, amah pen a innkuan te tawh pai khawm nawnlo in, mi namdang khat suak cih pen ki cian mahmah hi.
Thukhupna
Dinah in pawi en ding apai khiat lai in a sanggamte tawh vapai hi leh buaina omlo ding hi. Apa kiang pan khuan piakna la hen la, a sanggam pasal dang te tawh vak leh buaina omlo zaw ding hi.
Tuhun lai in innkuan sungah, a diak in US lam tungsate lakah buaina lian khat pen, sang pan lai kihilh ahi, ‘kum 18 na phak nak leh nu leh pa khutnuai ah om nawn ken la, paikhia in, nang leh nangin om in,’ cih ki hilhna ahi hi. Hih kihilhna in naupangte lungsim ah ukna pan suahtak nopna, thangtat nopna lungsim guan hi.
Naupangte (tate) in nasep hong ngahin zi leh pasal hong neih theih ciangin inntuan ding bel a ngeina hi. Tua na ngawn ah, nu leh pa leh sanggam dang te tawh kizopna ki tatsat theilo ding hi.
US ten naupangte a mau leh amau ki muan ngam na ding deih mahmah hi. Ahi zongin naupang ten a lak dan uh siamlo in, zang khial thei hi. Picin na I cih pen ei leh ei, a sia leh a pha ding theithei a, kidopna tawh I nuntak theihna pen picinna ahi hi.
Hih Dinah gamtatna in zong eite hong thuhilh hi, cih I tel ding hoih hi.
Dotna
Dinah a khial khak hangin a-pa leh a-u ten bangci leh hoih nasa hiam? Tulai hi bang dan khialhna om leh bang na cih ding hiam?
Jacob launa bang hiam?
Hih ngongtatna hangin a kiim a kiang a Kanan miten bang hang phu la kik lo hiam?
Dinah in khangthak te bang thu hong gen hiam?

