DAUPAI MAKAITE
(Marks of Successful Leaders)
Agelh ~ Rev. Dr Pau Khan En
Leitung mipilte in mihing pen ahon om nuam te hi (Human beings are social animals) ci uh hi. Man hi. Nial ding om kei. Tua i hon om nopna in Makai hong kisam sak pahlek hi. Innkuan sung, khuasung tuisung, behsung phungsung, gamsung leh leitung buppi dong in makai i kisam hi. Upna tawh a kiphut Pawlpi (faith communities) te ah zong makai i kisam sem hi. Tua hi a, I pu I pa te- in, "Simbeng zong kim citciat tangzang kiguang" na naci ziau uh hi. Acih nopna uh thuk in muibun lua hi.
Atung a I gen mihon kipawlna khempeuh anopcit na ding, a khantohna ding leh a kilem diamdiam theih nading in Makaite thupi pen hi, cih bel nialmawh thu ahi hi. Tua ahih manin hilai ah MAKAI TE pianzia I gen ding a, tua ah zong upna bulphuh kipawlna Makai te hel nailo phot in kipawlna dang Makaite thu i masak ding hi. I teldiak ding in Gam Makai (political leaders) te leh mihon Makai te i bulphuh phot ding hi.
MAKAITE I CIHCIANG IN
Makai hih nopna lungsim, lungput (motivation) thuktak in nei-in nang leh nang kipholaak kizuak tawmlo in makai gina khat nasuah theih nading in, na lungsim kisek in kisin tawmtawm in. Makai hoih khat hihding lunggulh ngiat in la, ahizong in nang leh nang kizuak tawm hetkei in. Nang lunggulh gige peuh lecin amah'n nang hongzuan lel ding hi.
Makai gina khat suahna dingin man (cost) piak kul pha mahmah hi, cih phawk in. Na paunop bang in phengpau lo a, na ki-iipna leh makaite sep ding a kilawm nasep kha na sepna pen makai hoih khat suah ding na lunggulhna leh man ( cost) na piakna hipah hi Nang leh nang makai ut ing ci-in kigen khia takei kecin mi-in hong theilua hi.
Na makaih ding mihonpi nautaang te, taangpi taangta te thuakna, thumna tauna te veina (hear the cries of the of the people and empathize them) nei in.
Na makaih ding mipi te koici nuntak sak nuam a, koilai mun tunpih nuam na hiam? cih (goal) siang sinsen in thei inla, na makaih ding nautaang te zong telsak in. Ki muh khawmna nei den in.
Laisim hahkat in. Na makaih na ding vai tawh kisai, Nainganzi (politics) aa kipan Sumbawlna (economic) Company khat peuh ah mi hong hawmthawh het loh dingin laisim in kanbeh hamtang in.
Mi tawh kilholh siam ding pi ngaihsut in. Tua in na makaihna hong kilamdang sak ding hi. Mi’ deihna panpih thei in la, mite in zong nang hong panpih theih na ding in leptuah (negotiate) siam in. Hih thu nasiam kei leh Democracy hun ah daupai in na khuasuak ngeikei ding hi.
Thuman (honest) cih tak in thuman phot phot in. Na kisik kei ding hi. Tua in mihing man phatna ahi hi.
Vaang (power) leh minthanna (porpularity ) adeihlua in hong kimuh khak ding peuhmah ut ke'n la, kidawm in. Nang om siam peuh lecin tuate in nang kiang hongzuan zawding hi.
Mipi mai a thugen (public speech) siam tum in. Nagen leh nasep kibang sak in. Tua na thumaanna(integrity) in nang vang hongpia ding hi. Gen atuam, sep adang hisak ngeingei ke'n!
Khensat ding a om ciangin hangtak in khensat gimgem in la, na khensatna dinpih gimgem in. (taking accountability)
Na vaang (dignity) zahtak in la, pheng om, pheng ciak kha het kei in. Na vaang tang in. Na vaang kemcing in.
Thu zawikaih (diplomacy) nasiam na ding hanciam theih tawp in hanciam in. Hih thu, siamlo in makai siam na suakzo ngeikei ding hi. Ahita zong in khauh akul leh a kisapna mun ah khauh gemgem lel in. "Makai khat bel kinip den kineem den theilo hi" ci-in Singapore te Makai siam Lee Kwan Yu in gen in zong zuipah hi. (A leader cannot and should not be too soft always)
MAKAIH siam i cihpen suahpih suahken(born) bek hilo in atum leh alunggulh taktak te ading in sintawm theih (learned) luat ahi hi. Nikhat khakhat kumkhat thu tawh a kingah pah hi zenzen lo in makaih kawmkawm a sin tohtoh ding (process) ahi hi. Midang te khialh khak nate pan leh eimahmah khialh khak nate nangawn i Sia hoihpen hong suakthei hi. Lungkia kei in. Leitung Makai minthang te zong a lellel, a kiakia pimah ta hetlo a, kuhkal tak a, a hanciam tentan ciang bek un a gualzo Makai apiang pan uh ahi hi.
NANG ZONG TUABANG A, A PIANG THEI LUA NA HI HI LUNGKIA KEI IN!

