CIIM-NA. Agelh ~ Col. Khen Za Moong (Retired)

Date:

CIIM-NA

Agelh ~ Col. Khen Za Moong (Retired)

 

Ciim-na akici bang hiam?​​ Theihna,​​ Pilna,​​ Siamnate a​​ hoih​​ pen ding aa ngaihsutna,​​ khensatna,​​ genna,​​ bawlna sepnate hi kici hi.​​ Tua Theihna,​​ Pilna,​​ Siamna te bang hi leuleu hiam?

 

Theihna

Muhna,​​ zakna,​​ pauna,​​ simna te panin​​ theihna piang hi. Mitmuhna,​​ bilzakna,​​ kampauna,​​ laisimna te panin​​ theihna ki ngah hi. Tua ahihmanin​​ phatak teltak aa et-theihding, ngaihtheihding,​​ pau​​ theihding,​​ laisim​​ theihding kisam hi. Tua ahihmanin, theihna pen zontheih, laktheih,​​ neihtheih,​​ keptheih,​​ zattheih hi.

 

Pilna

Sangpan,​​ sinnapan,​​ tuakna,​​ thuaknapan​​ Pilna kingah hi. Tua ahihmanin​​ pilna ngah nangin ciapteh,​​ phawk,​​ hahkat kul hi. Tua ahihmanin​​ pilna zong zontheih,​​ laktheih,​​ neihtheih hi.

 

Siamna

Siamna pen​​ theihna​​ leh pilna zang aa ngaihsutna,​​ sepna/ bawlna pan piang hi. Simna zong zontheih,​​ laktheih,​​ keptheih hi.

 

Ciim-na

Ciim-na pen theihna,​​ pilna,​​ siamnate gawmkhawm aa, a​​ hoihpen ding aa, ngaihsutna,​​ khensatna,​​ genna,​​ bawlna sepna hi. Ciim-na bulphuhin​​ theihna,​​ pilna,​​ siamnate kizang leh hoihpen hi cih nopna hi.

Ciim-na bulphuh loin theihna,​​ pilna,​​ siamnate kizang theilo hiam? Kizang mawh lo hi. Ahihhangin theihna bek,​​ pilna bek,​​ siamna bek tawh sangin ciim-na kibulphuh leh kicing zaw ding hoihzaw ding cih nopna hi. Ciim-na kibulphuh leh​​ kidopn,​​ kikhualna om zaw ding cih nopna hi.

Zo paunak om hi.​​ “Lamphei tawndah leh kamsiam ngaidah om lo”. Tua tawh kizui in ngaihsutna,​​ khensatna,​​ genna,​​ bawlna sepna te ah ciim-na bulphuh in kizang leh zaknop zawdeuhna,​​ bawlnop zawdeuhna,​​ sepnop zawdeuhna,​​ thuhoih in zui ding hi.

 

Ciim-na koici zon ding hiam? Koici muh ding ih hiam? Koici neih ding ih hiam?

 Theihna.​​ Pilna,​​ siamnate ngaihsuttheih,​​ khensattheih,​​ gentheih,​​ bawltheih,​​ septheih nang ciim-na neih nangin thu khat peuhpeuh na khat peuhpeuh ah ahun,​​ amun,​​ athu,​​ ami,​​ akim apam theih ding thupi hi. Tua te khempeuh kana aa​​ ngaihsutding,​​ tawikhaiding,​​ gawmkhawpding thupi hi. Tua khitteh​​ “ahoih bek”,​​ “apha bek”​​ lakkhiat theihding kisam hi. Thu khat peuhpeuh na khat peuhpeuh ah khat lam peuhpeuh ah​​ “uang lua”​​ thei hi. Tam lua leh hoih lo hi. Tawm lua leh hoih lo hi. Sau lua leh hoih lo hi. Tom lua leh hoih lo hi. Luangkhenh leh hoih lo hi. Tung zokei leh hoih lo hi.

A hun,​​ amun,​​ athu,​​ ami,​​ akim apam thute ki ngaihsunthei,​​ kitawikhaithei,​​ kigawmkhawm thei leh​​ “uang lua”​​ loin​​ “ahoih bek”​​ leh​​ “apha bek”​​ dingin kingaihsun,​​ kikhensat,​​ kigen,​​ kibawl kisem thei ding hi. Tua hi leh lungsim leh pumpi zong ki dawm thei ding hi. Tua pen ciim-na kici thei hi.

 

Pumpi gamtatna

Ciim-na bulphuh aa theihna,​​ pilna,​​ siamnate kizatna ah pumpi gamtatna thupi leuleu hi. Pumpi gamtatna hoihna,​​ pumpi thumanna,​​ pumpi hahkatna kisam pen hi.

Pumpi gamtat hoihpa,​​ pumpi thumanpa,​​ pumpi hahkatpa pen mihoih khat ki ci hi. Mihoih khatpa neihding hoihna nam sagih om leuleu hi.

 1. Ciim-na​​ (Wisdom),

 2. Thumanna​​ (Justice),

 3. Hanna​​ (Courage),

 4. Kidopna​​ (Temperance),

 5. Upna​​ (Faith),

 6. Lametna​​ (Hope),

 7. Ki itna​​ (Love),

Tua ahih leh mihoihpa pelh ding bang teng hiam? Nam sagih mah om hi. Mawhna ki ci hi.

 1. Kisaktheihna​​ (Pride),

 2. Kihazatna​​ (Envy),

 3. Hehna thangpaihna​​ (Anger),

 4. Thadahna​​ (Sloth-laziness),

 5. Huaihamna​​ (Avarice- Greed for money),

 6. Uisanna​​ (Gluttony- Act of eating too much),

 7. Numei pasal hukluatna​​ (Lust-excessive sexual desire)

Mihoihpa khat in ahoih leh ahoihlo khen theih ding hi. Ahoih ngaihsun aa​​ ahoih khensat aa,​​ ahoih gen aa,​​ ahoih bawl aa,​​ ahoih sem ding hi. Tuate pen ciim-na hi. Mi hoihlopa​​ in​​ mawhnate nei ding ahih manin ciim lo ding hi.

Leitangtung ah mite pen​​ kithei in,​​ kikhawl in sepkhawm hi. Tua bang aa kitheih,​​ kikhawlh,​​ sepkhawp na-ah​​ thuman ding ki sam hi. Mihoihpa pen thuman ding hi. Mihoihlopa pen thumanlo ding hi. Thumanpa pen hih bangin kigenteh hi.​​ Buddha​​ in​​ Zawhthawhna tawh a gualzawhna pen, thumanpa ki ci thei lo hi. Thumanlo leh thuman khen thei aa, pilna lah nei aa, midangte zawhthawhna tawh hi lo aa, thuman tawh kizui aa, lamlakpa bek, thumanpa ki ci thei hi.”​​ Thugentehna khat ah​​ “Guahtui pen, thumanpa leh thumanlopa tungah akikim in zu hi. Ahihhangin, thumanpa guahtui kawt zaw hi. Banghanghiam cih leh, thumanlopa in thumanpa kawllukhu sut aa khu hi.”

Abraham Lincon in ci hi​​ “Mi pawlkhatte hun​​ khat sung kikhem zo ding hi. Hun khat sungin mi pawlkhat kikhem zo ding hi. Ahizongin mi khempeuh hun khempeuh sung (atawntung) in, kikhem zo lo ding hi.”​​ Laisiangtho Amos 5:24 ah​​ “Thutang tui bangin luangsak unla, thuman​​ akang theilo​​ luitui bangin luangsak un”​​ ci hi.

Pumpi gamtat hoihna,​​ pumpi thumanna,​​ pumpi hahkatna tawh mite kitheih,​​ kikhawlh,​​ sepkhawp ciangin kilemna leh ki itna om na dingin ciim ding kisam hi. Tua ciim-na kisam pen Matthew 7:12 sung aa, Topa Jesuh Khrih thupiak ahi hi. “Note tungah hong ki bawlding nadeih bangun, midangte tungah na bawl un.”​​ Tua pen Topa Jesuh Khrih hong piak ciim-na hi.

 

Miciimpa

 Lungsim leh lungtang kepzawh tawntung dawpzawh tawntung ding kisam hi. Miciimpa in Paunak 16:18 phawk tawntung ding ki sam hi.​​ “Kisak theihna in siatna hong tuak sak a, kiphatsakna in pukna hong piang sak hi.”

Leitangtung ah phatna,​​ siatna,​​ hoihna,​​ hoihlohna,​​ lungnopna,​​ dahna,​​ nuihna,​​ kahna,​​ thahatna,​​ thazawtna,​​ lungneuna,​​ lungkhauhnate ahunhun in kituak,​​ kithuak ding hi. Tuate pen​​ zawhna leh lelhna ki ci thei hi. Miciimpa in zawhnate ah Pasian tung lungdam koh ding leh​​ ​​ lelhnate ah kisik aa kibawl kik aa​​ Pasian tung maisakna nget ding kisam hi.

Theihna,​​ pilna,​​ siamna bulphuh aa,​​ a​​ hoihpen ding aa zatna ciim-na khempeuh, upna,​​ lametna,​​ itna thumte in huam ding ki sam hi. Tua upna,​​ lametna,​​ itna thumte sung-pan itna thulian pen hi. Miciimpa in John 15:12 aa Topa Jesuh Khrih thupiak phawk tawntung,​​ thei tawntung,​​ zuih tawngtung ding ahi hi.​​ “Note tungah ka hong piak thu in: Note kong it zahin note khat leh khat na ki it un.”​​ 

 

 

Source:

KHAMTUNG GAM SIAHTUNG SIAHPHEI THU LEH PHAWKHUAI CIIM-NA

Agelh ~ Col. Khen Za Moong (Retired)

 

Laibu Saal / Zomi eLibrary

www.zomielibrary.com

in hanciam in ki khenkik​​ (type/typing)​​ in hong ki suaksak ahi hi.

 

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related