ATTILA
Scourge of God
( ? – 453 AD)
Agelh ~ Timothy Simon Pau
Barbarian Ukpi, apai na khempeuh ah siatna atungsak den, Rome Ukpi gam kisiat laitak aa adamlai mipi in alauh mahmah pen Attila leh amawlmelmal Hun (Hanh ci aa lawh ding) minam te ahihi. A min azak na ngawnzong mi in lau in, Pasian’hamsiatpa, Pasian’danpiak na ciangkhut, mi linglawngsak aa minthang, khuapi tampitak ahal tummang pen Attila ahihi.
Amasa in kum zalom li na huncillam in Rome Ukpi gam en phot dih niei. Ukpi namtuamtuam te pen neksim (corruption) tam in, mi that tam in, pawlkhat pen thukhun tawhkituak lo in thuneihna neihsawm zong om hi. Hih te khempeuh in tup leh sawm khat a neih uhpen sum tampitak neihding cih ahihi.
Mipi sawltak(palai), mipi thuneih na gam ahi Rome gam thupi mahmah pen, siatna lam, kiamsuk nalam hong manawhta hi. A cing akem ding galkap tezong gamdangmi tampi tak cialuh aa, tuapen a belhpi pen uh, amuan asuanpi pen uh ahihi. Aki pawlpih Fran pawlte, Visigoth pawl te zong amuan asuan khat hi veve hi. Lungmuan na omlo hi cih theipipi in aki khen loh uh hongpha mawh hi.
Kum AD 405 kum in minam mawl makaipi (Barbarian General) Radagaisius leh agalkap Slav leh German galkap te in Rome ukpi gam hong la uhhi. Rome galkap te pen olno tak in hong zo uhhi. A ki siat dikdek ma in Visigoth pawlte huh na tawh a zo liamliam ciangbek ah koih hi. Ahih hang in hih pen Rome ading in maizum huaimahmah hi. Thuneipi pen (Emperor) pa’ huanzi khat ahi Stilicho in Danube luipi gei aom mite kaikhawm in galkap hongphuan thak kik hi. Hih sakol galkap pawl in Rome hong honkhia kik ta hi.
Rome khuapi zong alungdam lua in, ahailawh lo bek liang ahihi. Gam ahonkhia kikte pahtawina pawi bawlding in hongki thawi supsup uh hi. Gualzawhna mei te, paakkual te hongbawl uh aa zawhna la zong phuak uhhi.
Tua nithupi ni in ah khuapi kulhkongkhakpi honsa in koih uh aa zin leh lengte zong honglut uhhi. Khutbet na leh awt na aw ging ziahziah hi. Ahih hang in ah, thakhat thu in a gualnop na uh pen, lamdang leh alauh huai mahmah tawh hongki laihvat mawk hi. Tua ami muh te sang aa anin leh melhoih lo pen Rome te in mu ngeilo uhhi. Mihing sang in gamsa tawhkibang zaw uh aa, tawm in tawngkeeikaai simpian gaimang in, akhe uh kual in, gamsa mulpuan silh in, athal bawmte na ngawn dong in Rome te ading in muhnawp cing mahmah hi. Nuihzaak huaizah dong in amel uh hoih lo luamahmah uh aa, amel en leng lau huai mahmah in, et kik ngamding zong hi lo liang hi. A vun te uh ankam paakmel (yellow) pua in, anaupan lai uh aa kipan in savun khauhual tawh atal uh khihden uh ahihman in tal zong nei mello uh aa, amit neu in kitung khitpian aompen lau huai lua hi. A aw te uh lah gingthamtham in, hopih leng lah Ioung cihbekbek gengen lel uhhi. Rome pawl in zong acihnading thei lo in, Ioung acih uh pen Hun (Hanh cih aa lawhding) cihna hi ding in um uh ahih man in, hih mite pen Hun cih min vawhsak uh aa, Hun cih min hongngah uhhi. Hih mite pen kawimun ah khua nei aa, kawilai mun pan akhang cih athei kuamah om lo in, leilulam (Asia) mualpi lampan in hongpai cih bek kithei hi. A taikawikawi (pem kawikawi) mi nam (nomadic tribe) hi in, Danube leh Volga luipi geikiim teng ah taikawikawi (pemkawikawi) uh hi cih bek atangthu kithei hi mai hi. Hun pawlpen gamdawi leh dawisiampu te suan leh khak hi cih pen amin thanpih na khat hi in, Pasian nei lo uh hi.
Hih pen Hun pawl in Rome khuapi ah alutmasak pen na ahihi.
Attila pen kua hipeuh mah ai hia le? Attila pian na leh khankhiat na mun kithei lo hi. Danube luigei aa om Ukpi khat ii tapa bel hi limlim hi. Koilaimun hiam khat ah piang limlim khangel ding hi.
Bangbang ahi zong in, leilu lampan in hongpai khia in, galsim ding aa atonpih agalkap te zat sakol pen Russia zanggam sakol te ahihi. Sakol tawhkhualzin ding tuamneih se lo uhaa, nek ding aa aneihuh sakeu pen atut na savun hi mai hi. A nung ah azi te uh pen, sam gimnamsia mahmah uih vangvang, anawi uh kaidiadua, apasal te bangmah in amaiuh nin mahmah in kihhuai melmahmah pi tawh tu liliah uhhi.
Kumtampi taksung pen Rome leh akhut nuai aa omte in Hun cih atheihbekbek uhzong lau mahmah uhhi. Nikhat tak ciang in hihmi lauhhuai mahmah te in a inn te honghalsak in, ana muh khempeuh uh susia mang ding in ngaihsun uhhi. Tuakawm kal lak ah amulkim huai siatna lianpi khat hongtung ding hicih thukhat hong om sawnsawn lai hi. Kum AD 450 takciang in Europe gam mualpi lam ah zinling in ki lokgawp hi. Leilulam mun ah ni awk in om aa, Rome khuapi sung ah sisan guah zongzu hi ci hi.
Hih tengbek zong a mulkim huailua cih kawmkal ah, thuthak khat hongom hi. Tuapen Attila leh apawl te, Barbarian galdo, mimal tengnga te in leitaw lam Ukpi gamteng laa hi cih thu hong kithei hi. Kaisar Ukpi pa zong hong ih mu hithiat thei nawn lo hi.
Attila’ anaupan lai tangthu kicingtak in leh kiciantak in kithei lo hi. Tua hunlai aa Barbarian nam Ukpi leh milian pawlte in atapa te uhpen Rome gam ah pilna sinsak ding in paisak den uhhi. Attila zong kum (12) acin in apano (uncle) ading in mi lauhuai honghi dinghi cihpen kithei khin hi. A pa asih akipan in apa sanggam teng in ukpi za hongsem khawm uhhi. Hih naupang tupna sangmahmah leh anasia mahmah pen Rome khuapi ah sangkah ding in hong paisak sawm uh hi. A hang in ah Rome khuapi ah gualnop na leh tawldam na hangin hongkikhel in, mi lungduai leh mi hoih hongsuah ding lam et na ahihi.
A hih hang in Attila pen naupang lamdang mahmah khat hi in, mithupi ding hicih kitheih na ama tungpan in kimu thei hi. Latin pawl in alungsim lungduai sakzo lo in, kilamdang sak zo lo hi.
Rome ah aomlai tak hun in Attila in ngimna lianpi tak geelkholh sa in koih hi. Danubea ah hongki lehkik ciang in nalianpi ngimna nei in hongki leh kik zaw hi. A minam pih tepen galdo mi ahih lam thei in, amauzangh in leitungkhempeuh zawhmang hongsawm hi. Tuaban ah, hih mite pen akhutnuai ah pumkhat in abawltheih leh galkap thahat mahmah nei ding in ki ngaihsun hi. Tuapen angaklah mahmah khat honghi ta hi.
Kum AD 434 kum in Attila pen Hun ukpi hong hi in, a u pa Bleda tawh ukpi za hongsem khawm hi. A hih hang in a u Bleda pen AD 445 kum takciang in that in, tua akipan in ama thuthu in hong uk ta hi. Caspain tuipi pan in Danube kikal sungteng aa om Hun pawl khempeuh ii, makai pi honghi ta hi.
Kum tamveipisung, Rome Ukpi gam (Roman Empire) pualam Barbarian pawl khempeuh ii Ukpi zalian pen hong suak hi. Vandal pawl te, Osthrogoths pawlte, Gepidae leh Frank pawl te pen ama khutnuai ah koih hi. Tuaban ah Germany leh Skuthia te, a ma Ukpi gamding in abawlkhit ciang Rhine luipi pan in Senga, leh Baltic tuipi pan in Danube ciangdong ama khutnuai ah koih hi.
Tuakhit ciang in leilulam Ukpigam (eastern empire) lam hong nga kik in, Theodosius Ukpigam pawlkhat hong laa hi. Black Sea leh Adriatic tuipi kikal gamkhempeuh a uk hi penmai hi. Thrace te, Makedonia te leh Greek gam te uk in khuapi (70) tak laa in, kisia sakmang gai dikdek hi.
Theodisius in Attila kiang ah kilem na ngen in,Theodisius ading in maizum huai leh guallelh huai mahmah ahi kilem na hong neihpih hi. Ukpi Theodisius in Danube khanglam gamzaipi tak a piak ban ah, kumsim siahtampi tak piak hongkul ta hi.
Kum AD 450 kum takciang in leitawlam ukpi gamteng (western empire) la ding in hongki thawi tahi. Rome Ukpi gam, Gaul pen alaak sawmna ahih hang in, a kithukim pih Frank pawl pen Visigoth te ahuh ding in kigen hi.
Hih ukpi mithupi pa ii thupiak nahang in sun leh zan cih omlo in, Asia pan ahi zong, Black Sea kiim pan ahizong in galkap namtuamtuam te in, Danube lam ah hongpai ziahziah uhhi. Hih galdo ding ahongpai galkap te pen Sakol galkap (cavalry) vive ahihi. Hih hun lai in galvan lianpen leh ahatpen aa kigen pen Sakol galkap ahihi.
Attila pen Rhine luipi hongtung in, Frank galkap pawlkhat in zong anung hongzui hi. A kinengniam mi te honkhia ding ci in hongtangko in, tuaban ah, ama nung azui te khempeuh pen lawhcin na amuh hunciang in zong angahding uh hawmsak ding ci in hongkamciam hi. A mah alangpan khempeuh pen bawlsia, simmawh, buan, inn leh lo halsak leh thatziahziah ding ci-in thuvaikhak na nei hi. Khua hun hoih ta leh hoihta keileh Attila in athugen ciampeel ngeilo hi.
German Barbarian pawl in langpan lo in hongpawlbawl uh ahih man in akhuapi te uh bawlsiatsak lo in koih hi. Numei leh naupang tezong bangmah cih sak lohi. Burgandians leh Salian Franks pawl in nalangpan uhhi. Tua hang in Worns te, Spires te, Mayence khuapi te pen haltum hongthuak uhhi. Basle te, Strassburg te, Besancon te, Arras te pen Hun pawlte mai ah hong tuuk ziahziah mai uhhi.
Hih khit ciang in Attila in kulhnei khuapi, Metz ong sim kik leuleu hi. Hun pawl pen hatthei mahmah in kido na ah zawhtheih pak dinghilo hi. Ahihhang in kulhnei khuapi pen cihna ding thei lo uhhi. A simnop hang in cihna ding theilo uh ahih man in Attila in tua kulhpi anei khuapi apaisan ding in thu hong pia hi.
A sawtlo khit ciang in Metz kulhpi kicim hi cihthu hong theihtak ciang in, hih khuapi pen thawhkikni (Ester Sunday) zan in hong sim uhhi. Biak inn sung ah lut in biakna taute leh na dangtuamtuam zong susia mang uh aa, zingkhua hong vak takciang in hih khuapi pen vut leh vai tawh kidim ta hi.
Metz khuapi siatna thu tawhkisai hongthang pah vangvang in, Rheims khuapi hongtun uh takciang in mi kuamah na omnawn mel lo uhhi. Mi tawmcik bek, sakol galkap te in hangsan tak in na lehdo uh aa, ahih hang in Attila pawl in olno tak in hong zo uhhi. Attila pen khuapi sung ah honglut in, Siadaw (Bishop) leh acing te pen satlum ziahziah mai uhhi. Biakinn sung aom, kham leh vanman pha khempeuh la ziau thei ta ding in ki ngaihsun khin ta hi. Ahih hang in Attila pen kongkhakpi gei atunkuan takciang in kongkhak neu (padenpauh) te amathu in hongkihong ziau vat hi. Biakna taulam pan in aw lamdang leh alauhuai mahmah aw honggingkhia hi. Attila alaungei lo pen akhatvei lauh na hongthei ta hi. Hun pawlpen baak leng bang in laulua in hongtai keek mang uhhi. Munthu pi hi in, Khirstian te Pasian aw aza in kingaihsun in, tua khuapi hongpaisan ta uhhi.
Metz khuapi apaisan zawh ni (23) khitciang in Attila in Orleans khuapi hong sim leuleu hi. Orleans khuapi in, kulhpi amuan huai mahmah khat nei in, kulhsung pan in hangsan tak in na lehdo kik uhhi. Kha (2) sung asim khitciang in kulhpi baangte zong honglingtakciang in, Rome galkap te zong apanglangkhat pan in hong dawk uhhi. Rome General Aetius leh Visigoth ukpi pa Theodoric te pen Hun pawl do ding in hongkuan khia uh ahihi.
A kulhpi simlaitak khawlsan in, Attila leh agalkap te pen mun hoihna khat ah hong ki suan uhhi. Rome pawl leh Visigoth pawl te Chalon zangsung ah na ngak uhhi. Hih mun ah kido na nasia mahmah hongkipan khia ta hi.
Hun Sakol galkap te in, a kihtak huaithei pen in awnggawp uh aa, a langte hong bawh gawp uhhi. Hih kido na ah Hun galkap te hangsan zia leh athahat zia uh kilang khia mahmah aa, leitung tangthu kigelh na sung ah zong hongminthan lawh uhhi. A hih hang in amau bangmah aa ahangsan Visigoth galkap te in akhakcip uhhi. Tuabang pi mah tawh Hun galkap te in mai hongnawt zo uh aa, Theodoric hong that in, Aetius galkap te pen hongki khenthang mang gai uhhi.
Barbarian ukpi pa Attila in leitung gamkhempeuh hong uk ta ding in kingaihsun ta hi. Tuamun san mah ah, Theodoris ii tapa Thorismund pawl leh Visigoth pawl hehsuahna hongki pan kik uh aa, a Ukpi pa phuba la ngeingei ding in hongkipan kik hi. Zaanggamsung aa om mualneu pan in thathak tawh Hun pawl hong sim kik leuleu hi. Hun pawl hongnung kik uh aa, Attila pen kido na pan in honggaltai khia in, apawl ten zong hongzui uhhi. A vanpua Sakol lengkiang lam ah hong tai in, lengsung ah hongbu in, hihlai mun ah galdaih ciang dong buksawm in mun hong la ta hi. Ki hingmatsak sawm vet lohi.
Rome Ukpi gam akisia dikdek ding pen Visigoth pawl hangsan nahang in hong galmuang phot hi. Hih Chalons kido na ah pen mihing 250,000 (tengnih leh tulsawm nga) si in, leitung tangthusung ah kido na nasia mahmah, amulkim huai kido na, akimangngilh lo te lak ah khat in kihel ahihi.
Attila in Rome pawl a ngak hi mah leh, kuamah hong tungthei lo hi. General Aetius in Rome khuak hong zang in, Visigoth pawl pahtawi aa aomding pen ngaihsun zo lo hi. Tua ciang Hun gal lauhding hongom nawn kei leh Roman pawl te ading in Visigoth pawl pen a thuaklah mahmah hong hi leuleu kha theiding hi.
Guallel in aom uh hang in Hun galkap te ading in gallak pan aa, angah uh sum leh neihleh lam, ahauhna te pen agualzawh na hang ahihi. Attila ading in simtaak nai mahmah lo hi. Danube ah hong ki leh kik uh aa, kham te, suangmanpha te leh naman pha tampi tak hong pua ziahziah uhhi.
Chalon kido na pan in Attila in na thak tampi tak hong theihlawh hi. A galkap te pen Rome te bang in hoihtak in uk ding, tuaban ah Rome pawl in agalkap te a kep dan, Chalon kido na ah, Sakol galkap te in ahih theihloh bangdan in zong sinnuam hi. Tuaban ah khuapi kulhpi te acipsak na ding van zong kisam cih hong theikhia hi.
Tua ban ah, Khirstian te biakinn leh a Pasian tau uh pen hong lausim mahmah hi. Khirstian suak lengpen Biakinn aa, aw a zaak, a lauhmahmah , Khirstian Pasian in huh ta ding.Tua ban ah, Khirstian Siadaw (Bishop) pawl , galvan nei lo aa, acingakem te launawn lo ding. A mah akhaksawm Siadaw (Bishop) pawl pen a ngawgah tawl at ziauziau den hi mah leh lauh na khat in man cip hi leh kilawm hi.
Bangbang ahizong in, Rome Ukpi gam thupit napen alungsim sung ah omden in, tua munsan ah Attila Ukpi gam phuhsawm hi.
Danube ah khuapi phut in, galkapte tentan (training) piading in Rome officer te cial in, galdo natawhkisai sin pih den uhhi. Chalon kido khit zawh kum (1) zong acin khit ma in Attila in agalkap mi (60), Ukpi te leh agalkap mang general te makaih in, Rome leh Italy lamzuan in hongzinkhia leuleu hi.
Italy lutna lampi aa om kulhpi kipmahmah, kho mahmah pen ding aa akigen pen, Aquilia kulhpi ahihi. Hih kulhpinei khuapi pen galte in simden khin in, ahihhang in zo ngeilo uhhi. Ahih hang in hih khuapi aa mite in, Hun pawl pen nak kihtaak mahmah se uhhi.
Khuapi uum na kulhpi pen kip in muanhuai mahmah aa, abuh saal te ah an dim sitset in om aa, khuasung ah tuinaak hoihmahmah zong om hi. Sawtvei pitak asim khitciang in Hun pawlzong athuakzawh na in cinzonawn pha lo in, tualai tak in natgual hongom in, aci uh hong na mang sawnsawn uhhi. Attila inzong paisan ding in hongngaih sun khin ta hi. A hih hang in nikhat, kulh baangpan in Vasa khat in anote alengthei nai mello anzon sak ding in honglengkhia pen Attila in hong mu khelkhel hi. Attila ahuh khat hongsuak in, vasa in leisek leh amatna te kisia dawnta cih hilhkholh na apia hi ding in hongngaihsun hi. Deihtak in kulhpi sim ding in hongki thawikik hi.
Hun pawl in atha neihzah uh sitlo in kulhbaang pipen hong satsat uhhi. A heh uh suak mahmah ta in, a danguh zong hongkeu mahmah zawhkhit ciang, kua mah sutsiat zawhloh kulhpi pen hongkicim ziahziah ta hi. Tuilian luangbang in mi naipaak (yellow) pawlpen khuapi sung ah honglut nainai uhhi. Attila zong Aquilia tuallaizang ah nuamsa mahmah in hong vakkawikawi hunsung in, apawl Hun galkap te in khuapi sung vankhempeuh susia gawp uhhi. Tuallai zang ah zawhnala sa lamlam uhhi.
Hun galkap te pen Rome khuapi lam zuan in hongpai zel uh aa, Khuapi leh khuano alut na khempeuh pen na hawm manggai khin hi. Mihing leh ganhing muhding omvet lo in, a khaici te uh asuksiatsak khitciang un, nusia in paisan zel uhhi.
Rome General Aetius in, Italy’s gam khuakhal nisat khualum mahmah hang aa, Hun pawl azawmdikdek khitciang in , atawntung ading nuaicipmang ding in hun ana gel ahihi. Tuaban ah Hun pawl pen nisa thuak ngeilo ahihi. Khuasik natna leh gilnatna nasia mahmah thuak in, damlo thei mahmah uhhi. Galkap pawlte zong zattaak lo in hongom tading in hong ngaihsun ta hi. Aetius leh agalkap te mel muhding zong om vet lo hi.
Rome Ukpi pa (Emperor) Valentine in Aetius pen muangzo taktak lo aa, tuahang in Pope Leo kiang ah pai hi. Pope pen Attila kiang ah pai in, kilem na abawlsak ding in sawl hi.
Hih hunlai tak in amite adamvetloh hang in, Attila in ngakzo nawn lo in, Rome khuapi ah lutmengmeng ding hongsawm hi.
Nikhat, acing galkap akoihte in, galkap hongpai om cih thu honggen aa, Attila pen nuam mahmah hi. Aetius in agalkap te makaih in hong do ding aa hongpai hiding in ngaihsun hi. Tutung pen Aetius leh agalkap te nuailum mang in Rome khuapi ah lut in, Italy gambup pi ngah ta ding cih hongngaih sun hi. Manlang tak in agalkap te pen gal leh do kik ding in kiphalh sak in, luigei pan in na ngak uhhi.
A hih hang in galkap hongpai te khempeuh lakpan in alamdang pen hi ding hi. Siampi puantual silh, mukmul kangkhat in hong makaih in, anungzui te in puantual san silh uhhi. Hong pai in hongnai phei zel uh aa, thu gengen khat aneih uh zong za uh hi. Hun galkap pawl zong daikhemkhep in om uhhi.
Luigei ah galkap lamdang phadeuh pawl te hongding uh aa, thu gengen khat neinei tha pai lai uhhi. Puantualpi kaang silhpa leh Attila pen sawtvei pi sung hongki en gega uh hi. Thakhat thu in Attila in ngaihtak in “Kua na hia” ongci vat hi. Tua khit ciang in thugengen khat aneih uh pen hong khawl in, a makai pa in “Leo” ci in dawng kik hi.
Attila zong hong ki ziakhia in, tua lui kantan in Pope Leo kiang ah hongpai hi. Tua mun aa akiho na pen kuamah in theihpih lo hi. Ahih hang in Attila pen anaak akisuksak bang in hongkivikvat in, lui hong kantan kik hi. Sansa gial sa in amakai te thu hong pia hi. Galktap tezong hongki heikik in, leilulam manawh in hongciah ngilhngilh ta uh aa, Italy gam panin hongpaikhia ta uhhi.
Sisan luanglo aa, kilem aom na hang in Rome khuapi sung ah lungdamna hongom hi mahta se leh, Aetius in thupit ngaihsut sak lo hi. A galpa lungsim omdan ding thei khol mahmahhi. Sisan luanglo aa akileh kik uhpen kisik kik in hongkileh kik dinguh hi cihpen um mawh hi. Tuapen hong tangtung takpi in, asawtlo sung in thuthak alauhuai khat “Attila pen Rome sim ding in kithawikik ta hi cih” thu hong thang kik hi. Ahih hang in asawtlo in Attila sih thu hong thang kik in, Ukpi pa (emperor) zong hong ih mu kik thei ta hi.
Nakhempeuh asusia alauhuai mahmah pa pen banghang aa si mawk ahitam? Leitung gam ki ukdan honglaih mangding aki up mawh laitak, bangcia sihna hanmual ah hongliam san ta mawk ai tammaw?
Attila pen Danube ah akileh kik hunlai in, anampih te leh atate in Italy pan apaikhiat pen theisiam vetlo hi. Tuaban ah a khutnuai aa aomkhinsa German ukpi pawlkhat in nalang do kik mawk uhhi. Tuaciang amah alangpan pawl pen mulkimhuai tak in that in, Ukpi bangzah dinghiam khat zong a innkuanpih te thahsak nei hi.
Khatvei German ukpi innkhat sung ah lut in, nungak khat ahi Ildico in khukdin kawmsa in a pa leh a nu naute bangmah cih lo ding in thum hi. Tua athum na pen, alungsim duaisak zo vetlo in a pa leh anu naute, nungak mitmuh na ah thatsak hi. Ahih hang in Ildico pen amelhoih na hang in kithat lo sam hi. A melhoih na in gum cih ding hi. Attila in tua nungak nupen ama Zi ding in kham hi. Attila pen kum (60) hi khin ta aa, a thumvei na ding in, Rome gam sim ding in akigin kholh laitak zong ahihi. Ahih hang in a (400) veina ding in, kitenna mopawi thupi tak in hongbawl photphot uhi.
Asia leh Europe leilulam aom Ukpi tampitak pen mopawi sim ding in hongpai hi. Letsong tampitak hongpua ciat uhhi. Sun nitha pai in mopawi bawl in hun hongzang uhhi. Attila in zu leh sa tampi tak ne in, akiang ah lau mahmah leh tangngam lo in nungak Ildico in tutpih den hi. Khua hong zata in Attila zong a Zi thak tawh tawlnga ding in a inn sung ah honglut ta hi.
A zingsang khua hongvak ciang in, Attila mel hongki dawk nawn lo in,sun ciang ngak uhhi. A galkap makai pi General (General cihpen galkap mangpi cih na hi) pawl zong aomdan nuam sanawn lo in, hong muangmawh pian ta uh aa, phot sawm in kongkhak akeuh uh hang in kuaman na dawng lo hi. Kongkhakpi pen tamveipi tak alok khit uh ciang in atawp na ah hongkihong ta sam hi.
Innsung ah honglut in, Attila hong muh uhtak ciang in samul puankang tung ah sisan tawh akidiah Attila luang hongmu uh aa, zong na si khin zo ta hi. A nek tam lua leh a zu dawn tamluat man in, sisan thagui kitam in asi ahihi.
A kiu khat ah, alau luat man in pauzong pau thei nawnlo in Ildico pen na bawkzekzak hi.
Hun ukpi mithupi, Attila pen hongsi ta hi. A min bekbek inzong Kaisar Ukpi pa lausak mahmah den in, tun ahih leh om nawn lo hi.
Sun ni thapai sungteng a innsung ah sial uh aa, Ukpi te ngun namsau leh Ukpi lukhu alak sak te, asiangtho biakinn pan in alak namanpha tuamtuam tepen akiang ah hongkoih ngeingai uhhi.
Hankhuk zaipi tak to uh aa, tua khansung ah Attila leh vangiltampi tak hongphum uhhi. Tua bekhilo, a pu pahtawina ding aa, anun tak na apia mi (4) tetawh zong ki phumkhawm hi.
Hih mihing ankampaak (yellow) mel apua pippep, aneu lingleng, ama hun lai mi ii kihtaak pen, akhangto gam aa omte alauthawngsak den pa in pen, Hun minam thupi sak mahmah hi. Hun cih minam hongmin thang tuam pahhi. Rome Ukpi gam leh a pualam mite in, Attila tangthu, alauhhuai dan thute pen, hani dawkliang in genden ding uhhi.
Laibu Saal / Zomi eLibrary

