A PIANG TAKPI NGEI PAWLKHAT
Agelh ~ GSPau
1. Zakhu pai nading hi leh to van' in teh
Tedim ah AG pawlpi a kidin' cil lai-in nipi ni khat, sun kikhop man teh Sia Go Nang leh U En Lam Cin tawh zunbuk gei-ah za ka teep sim uh leh, Sia Hau Lian Kham zun tha ding hong pai laizang a, hong tuak kha lian hi. Ka thumun zakhu teng a ven' nadingin ka khut uh tawh ka zaap samsam pong uh hi. Ka lawmte gel hong mang vingveng ziau uh a, kei bek ka om lai hi. Siapa in ka naak hong lawn'sak a, "Gin Sian, Pasian in hih naak, zakhu pai nadingin a bawl hi leh to van' sak in teh," hong ci hiau ahih manin ka mai a zum mahmah hi.
2. Tedim ah US suahtak ni kibawl ngei
Tedim khua ading Sialtang tui hong laksak Mangkangpa Marin Shaw, Tedim hong om lai-in leeng pei 4 te paakta mahmah hi. July 4, 1981 ni sun bup phial Myoma veeng-a Pa Hang Cin Haute' innmai leh Pa Dam Kho Zamte' innmai kikal motor lampi dung suk teng ah leenghat kidemna pawi khat hong bawl hi. Tua kidemna pawi-ah Tedim khuapi sunga leeng om khempeuh phial kihel ngeingai uh a, Tedim ah hih dan om ngei nailo ahih manin a en mipi zong kitam mahmah hi. Tua lai-in kultaal lampi hi nailo a, suang kikhen lampi hi lai ahih manin vui khu keeipi sung mah ah nitum dong mah cimlo takin ki-en hi. Mangkangpa in muhnop sa mahmah a, pahtawina zong limci takin pia ziahziah hi. Nupite bang in Mangkangte buang dingin leeng khawng muhnop sa lailai, nak khuata mi (awmom;) tak ei, ci dep uh hi. A thu a kinung theihkik ciangin tua ni pen US te’ suahtakna ngah ni (Independent day) na hi gige a, ama'n Tedim ah US te' suahtak ni pawi a bawlbawl na hi gige hi.
3. Kawlngian
Tedim-a U Mya Twe pen ka ute khat ii sunghpa ahih manin ka kimaingap tuak uh a, zong ka kihothei mahmah uh hi. Khatvei U Mya Twe kiangah, "Kawlngian i cih bang a hia, hong hilh dih ve?" ci-in ka dot laizang leh ama'n, "Kawlngian pen Kawlte bek mah in thei hi. No Zomite in gamlak ah akpa nih a kitu tuak kha le-uh cin, duh sia lua-in na bawh pah daidai ding uh a, tua akpate lau-in taikeek mang ding uh a, khat zong na man kha kei ding uh hi. Ko Kawlte in tua dan tuak kha le ung, tua akpa kitute a tawl dikdek ciang dong sawl pang mun khat pan za teep kawm sa-in ka ngak hithiat ding uh hi. Tua akpa kitute hong tawl uh ciangin hong tang zo nawnlo ding uh a, tua hun ciangin a nihin nuam takin ka man ding uh hi. Tua pen Kawlngian ahi hi," ci-in hong gen hi.
4. Pension kham ing, ahi zongin khom ke'ng
"Ka pension kham ing, ahi zongin khom ke'ng" cih kammal pen Pa Khup En (Cycle Lianbawi' pa) tung pan hong piangkhia ahi hi. Pa En pen palik pension hi a, khual pan hong pai a tanaute khat in, "Na pension na kham hia?" ci-in a dot leh Pa En in, "Kham bel kham ing, ahi zongin khom ke'ng," ci se hi. Kham ing, a cih pen pension san' ni teh a kham sa ta-in inn tung thei zel a genna hi. Khatvei Pa En kiangah, "Pasian in na deih pen hong pia ding ci leh bang na ngen tam?" ci-in ka dot laizang leh Pa En in, "Baalzang tuizawl (pipe) sungah Zozu khaihsa vive nisim hong luangsak in ka ci khong ke," ci-in hong dawng ahih manin ka vekpi-un puak liangin ka nui ngeingai uh hi. Tua lai-in Tedim ah Sialtang tui kingah nailo a, Baalzang tui a kineek hun lai ahi hi.
5. Kamsiam sialleii sang
Co-oprative zum-a seem, Phaileeng khuami Pa Zen Khan Cin, Matupi ah a om lai-in khatvei zumvai tawh Hakha pai kha hi. Nikhat Party Regional Committee Chairman Pu E.K. Kim Ngin kiangah hawh a, Matupi pan Tedim ah a piaung (transfer) sak nading va ngen hi. Pa Cin in, "Pu aw, nang pen Zogam kumpi na hih manin nang, "Hi hen" na cihte "Ahi" hi pahpah lel hi. Nang, Pasian simloh kua dong nawn ding na hiam," va ci hi. Tua kammal in u E.K. Kim Ngin lungkim sak mahmah a, tua ni mahin Tedim transfer theih nading vaihawm sak pah hi.
6. Si Zaw Va'ng
Pa Thang Sum (Yangon Store, Tedim) in a pianthak-a kipan khamtheih guihtheih a kici pongpong lawng nuam nawn ngiatlo hi. Khatvei Mandalay ah sumbuk van la-in zin hi. Sunin ni sa lua ahih manin a kithuahpih a lawmte teng in beer dawn ngeingai uh a, "Pa Sum, nang zong tawm dawn ve, ni salua hilo maw," a cih uh leh Pa Sum in, "Kei a piangthak hi veng," ci hi. A lawmte in, "Ko zong a piangthak vive mah hi ve ung," a cih uh leh Pa Sum in,"Beer ka dawn sangin si zaw va'ng," ci hiau a, dawn nuam kilkel lo, ci uh hi.
7. Pilvang huai
A beisa hun sawt simsim lai-in palikbu kineih khem khat in meitei gunlei bulah eimi sumbawlte pangin, a sumpuak teng uh na sut den hi. Palikbu takpi mah kisa ahih manin ama' hong nget zahzah kipia lel hihtuak hi. Nikhat sumbawlte khat in tuapa a gei nai pan limtakin a etphat leh a theih ngei luat khat nahi ahih manin a min tawh lo pah lian a, "Nang pa peuh mah Tedim tun' teh zum ah hong khia lua ning," a cih leh, tua pa patau mahmah a, "Nong hehpihna tawh hong khia kei ta peuh in," ci-in thum a, a sumsuh teng khempeuh a vekpi-in pia kik, kici hi. Tua hi a, pilvang huai mahmah cih ding hi.
Laibu Saal / Zomi eLibrary

