A KISAMTE SEPPAHNA
Agelh ~ T. Sawm Lian
Biakinn maiah, ‘Na thugen hoih mahmah hi’ ci-a kibansah/kinohset zawh cianga a thugen mangngilh pah bang hi a, i gensate zong i theihsa vive ahi hi. Tua ahih manin a kisam penin, i theihsa thute a tak suaksak dinga kalsuan ahi hi.
Harvard University a Prof. William James in, “Na nuntakna kikheel ding na ut leh tun panpah in” ci hi. Nuntak hoihzaw, nuntakzia hoihzaw, ngaihsutdan leh lungsim puakzia hoihzaw neih nadingin tu pan seppah pen kisam mahmah hi.
Thu hoih pipite, a hoihna i theih hangin i seppah theihlohna hang lianpi pen eimah mahmah in a masa leh a nunung ding i gualh sanga lianzaw, i kiim i kianga hong tungte in i geelkholhna hong laihna hang ahi hi. Mi tampi in hih pen ahi ding mah sa uh hi. Amau nuntakna-ah sep ding a masa leh a nunung pen amau hi loin, midangte vaihawm ding sa uh hi. Hih pen lawhcin theihlohna lianpi ahi hi.
Bethlehem Steel Company president Charles Schwab in haksatna tuak a, a haksatna pen i vekpi a haksatna i tuak tawh kibang hi. A steel company in vanzat hoih nei uh a, raw material nei-in, sum zong nei a, nasep ding leh a kisam khempeuh a kicingin nei in, nasep zong hahkat uh hi. Ahih hangin, company in a lametna bangin meet theilo hi. A makaih dingin Ivy Lee cial a, president in Ivy Lee kiangah, “Ka haksatna nong vensak a, mainawt theihna nong neihpih theih leh a kilawm zah thaman kong pia ding hi” ci hi. Lee in hoih takin tua company nasepdan encian a, tua ciangin minute 20 sung bekin tua company in a sepkhiat ngeina zah lang a kibehlap theih nading lamlak hi.
President kiangah laidal neu khat pia a, “Hih lai tungah zing cianga na sep ding thupi diak guk gelh inla, a masak ding dan leh a nunung ding danin gualsuk in” ci hi. Charles Schwab in minute nga sungin gelh khin a, Lee in, “Tua laidal neu na ipsungah kuah inla, zing ciangin tua na laigelhna bekah na ngaihsutna pia in. A masapen na sep zawh uh ciangin na dang sem loin a nihna sem suak unla, a gukin ni khat sungin na sep zawh man kei leh zong phamawh sa kei in. Hih bangin nisimin hihden inla, na sep taktak ding ma-in a kisapdan, a masak dan leh a nunundan encian masa zel in” ci hi. Thupi het lo tawh kibang hi. Ahih hangin Lee in a thugen theician mahmah a, “Hih ka thugen bang lianin na sep a, na meetpih taktak leh kong ngaihsut piakna tawh kituak nasak zah sum ‘cheque’ in hong khak in” ci hi.
A omkhop hun uh pen naikal lang zong hilo hi. Nipi kalthum khit ciangin Lee in dollar 25,000 cheque ngah a, cheque tawh hong tungkhawm laikhak sungah Schwab in Lee ngaihsutpiakna pen manpha a sakna thu kigelh hi. Tua pana kum nga a bei ciangin nidanga kuama theih ngei meelloh steel company pen leitunga independent steel producer lianpente laka khat hong suak a, a neipa Charles Schwab in zong dollar then za tak bank account ah neih beh hi. Hoih hi, cih a theih, a kisam masapen sem pah ahih manin Schwab pen lawhcing hi.
Kisam i sak tampi pen a kisapna hanga sem i hi kei a, sep nuam i sakna hang, tawldamzaw, tua nasep i sepna hanga mite hong thupi ngaihsut ding ut man maimai khawng hizaw thei hi. A kisam taktak leh a kisam pen sem pah in. Kha khat sung tua banga na sep leh mite in, ‘Bangci bangin hih bang nuntak manpha nei thei na hi hiam?’ hong ci pah ding uh hi. Ahih hangin a taktak ah, midang sangin gimzaw leh lim sepzaw na hi tuankei ding hi. A kisamte bek na sep manin na sepkhiat manpha cihna hi lel hi. Mihing manphatna tampi pen i sepkhiat manphatna pan kiteh mawk ahih man hi.
Nuntak Manphazaw Tawh Lawhcinna (Laibu)

