A ki lawhlawh KHA NATNA (Spiritual Pandemic). Agelh ~ Nang Kim Mang

Date:

A ki lawhlawh KHA NATNA​​ 

(Spiritual Pandemic)

Agelh ~ Nang Kim Mang

 

Cidamna lam mipil te in, natna nam nih in na khen uh a, a ki lawh thei natna le a ki lawh theilo natna ci uh hi. A kilawh thei natna pen khuahun zui in a piang pawl khat a om bangmah in, khanggui zui in a kilawh thei natna zong om ci uhhi. Natna bek hilo in thu zong ki lawh thei hi. Thu hoih kilawh thei in, thu sia zong kilawh thei hi. Lungsim puakzia le gamtatna zong a sia a pha ki lawh thei hi. KHA thu ih cih Pasian thu upna le zuihna ah zong natna bangin a ki lawhlawh thu pawl khat om hi.​​ 

 

Pasian pen a thuman le a hoih tawntung Pasian hi. Ahih hangin tua Pasian pen KHA ahih manin​​ (John 4:24),​​ mihing mit le leitung pilna technology tawh ki mu theilo hi. Tua ahih manin, mihing te in Pasian ih updan, ih theih dan zong ki lamdang in, tua tungtawn in ih nuntak daan zong kikhel toto hi. Ih updaan, ih san daan-in ki nungta hi. KHA thu tawh kipawl thu upna le thu zuihna ah zong hong zawngkhal sak thei thu om thei hi. Tua thute KHA NATNA ci mai ni. Tua bang KHA NATNA pen ki lawhlawh thei ahih manin ih ki kepsiam ding kisam hi.​​ 

 

Ahuampi in, KHA NATNA namnih in gen ni. A khatna ah, mihing pilna, siamna, hauhna-te suangin Pasian dem nopna, Pasian phawklohna hi. Pasian ki phawk kha lo-in, mihing deihna bek tawh nuntakna hi. Pasian sangin pilna le hauhna ki thupisak zaw-a, Pasian kihtak ding sangin mihing suahtakna le hamphatna​​ (freedom and human rights)​​ cihte thupisak zawkna hi. Leitung ah khantohna, nopsakna a om theih nangin pilna le siamna, mihing thuneihna le suahtakna cihte a thupi pen in kikoih in, Pasian kihtakna le zahtakna kiamsak hi. A diakdiak in pilna puakkhap hun a kici kum zalom 17 pan 19 sung​​ (Enlightenment Period)​​ mihing bek kithupi sim in, Pasian omlo hi cih dong ciangin thuhilhna om ngei hi. Hih thumuhna in mihing pilna le siamna khangsak in leitung zong ki khelsak zo mah hi. Ahih hangin, Pasian upna le kihtakna kiamsak ahih manin KHA NATNA a ci ih hihi. A tom in gen leng, Pasian upna ki hello mihing gamtatna/sepkhiatna​​ (work without faith)​​ pen KHA NATNA hi.​​ 

 

A nihna KHA NATNA pen, gamtatna in a zuilo upna hi​​ (faith without work).​​ Jesuh Khrih Gumpa le Tanhpa in khat vei sang zo peuh leng pha zo! Gupna ki tan thei nonlo cihtepawl! Sih khit ciang ih tun nang mun vantung/hell bek kithupisak in, hih leitung awlmawhlohna hi. Jesuh hong paikik ta-ding, leitung hun bei ta ding hi. Pilna zon kul non kei. Gimpi in nasep, sumzon zong kul non kei. Biakinn ah Pasian phat in, laamlaam ding hilel a ci zong om ngei hi.​​ “Leitung beh”​​ leh​​ “vantung beh”​​ cih bang peuhin kikhen mawkmawk in, u-le-nau, beh-le-phung, khua-le-tui ki itna, ki zopna-te awlmawhlohna piangsak hi. Lungdamna thu​​ (gospel)​​ pen itna hong khangsak ding Pasian thugil kimlai u-le-nau hong khenkham KHA NATNA ki suaksak ngei hi.

 

KHA nuntakna ah,​​ “Pasian le mihing,” “vantung le leitung,” “upna le sepna”​​ cihte a tonkhawm hialhial ding hi. Tua bang a hih theih kei leh KHA NATNA ki vei/lawh hi cih ih phawk ding ahi hi. KHA NATNA ih ngah khakloh nadingin ki dalnang zatui nam nih en pak ni. Zatui khatna pen Jesuh tawh kizop tawntung ding hi​​ (John 15:1-11).​​ Jesuh tawh bangci kizop ding ih hiam?​​ 

 

Jesuh tawh kizopna pen Pasian hong hehpihna le mihing upna bek tawh piang thei hi. Hih lai ah, ki zom cih ciangin, nungtakhawm cihna zong hi. Jesuh ei adingin nungta in a nuntakna hong piak mah bangin, ei zong Ama adingin nuntak ding hong deih hi. Jesuh hih leitung ah mihing pumpi tawh hong om nonlo ahih manin bangci in Amah tawh nungtakhawm thei ding ih hiam? A pumpi tawh hong om loh hangin a Thu ei tawh omkhawm hi. Tua manin, Jesuh tawh kizom, nungtakhawm cih ciang in Jesuh’ Thu tawh nungta cihna hi. A Thu ih sungah a nuntak ciangin, Jesuh tawh a nungtakhawm hihang. Tua bangin a Thu tawh ih nuntak theih nangin Lai Siangtho simna, a Thu lungngaihna, thungetna, piakkhiatna le phatna cihte ih sep tawntung ding kisam hi. Jesuh tawh khat vei kizop ziau hi hetlo in, a tawntung in kizop ding hi. Khat vei up ziau tawh ki cinglo in, a Thu nuntakpih tawntung ding ahi hi.​​ 

 

Zatui nihna pen khat le khat ki it ding hi​​ (John 15:12-17).​​ Jesuh in Amah tawh kizop tawntung ding hong deih bangmah in, ei-te khat le khat zong kizom in, ki it ding hong sawl hi. Pilna le siamna khangto mahmah ahih manin, leitungbup kizopna ni dang sangin ol zaw hi. Mun khatah omkhop loh hangin mel kimu in kiho theita ih hih manin pumpi ki gamla tamah leh, lungsim hong kinai sak hi. Thu kizakna ol in, kizop, kikawmna hamsa lua nonlo hi. Thu khatah, kizopna taktak pen leitung vanh-le-na​​ (technology)​​ tungtawn hi masa loin, itna tungtawn in hi zaw hi. Thu dangkhat ah, ki ho, ki hawh, ki huhna in itna khangsak zel hi. Tua ahih manin leitung khantohna pen ki khemna, ki tot ki selna peuhin zat ding hilo-a, thu hoih thu manpha ki kupkhopna, khat le khat ki it semsem nangin ih zat siam ding kisam hi.​​ 

 

Jesuh tawh a ki zom taktak te in, Jesuh kiang pan hong pai itna ngah in, tua itna mi dangte tungah gah khia sak hi. Tua itna pen ki hawh, ki kawm, ki khawl, ki ho, nekhawm, dawnkhawm, khat le khat ki huh, ki panpihna​​ (Jeim 1-2)​​ tawh ki gah khiasak thei hi. Zomite lak ah lungdamna thu​​ (gospel)​​ hong puak masa te in, amau gennop thu le a sep nop uh teng hanciam takin sem napi uh in, Zomi te sungah ki itna bangci kip ding hiam cih lungngai manlo, sem manlo in hong nusia uh hi. Tua ahih manin,​​ “gospel langbai hi”​​ cih ih Siapi masa te in gen ngei uh hi. Ni tumna gam lamte ngeina hong puakin, Zo ngeina hoihte hong phawksaklo hi kici hi. A dahhuai thu ah, Zo ngeina khempeuh dawi ngeina bangin ki ngaihsun kha liang hi.​​ 

 

Jesuh in ki itna khansak semsem ding hong sawl ahih manin, ih ki itna hong khangsak thei ding ngeina hoih kan-in ih hanciam ding thupi hi. Ngeina hoih cih ciangin, innkuan sung hong ki itsak, u-le-nau, beh-lephung, khua-le-tui, minam le midangte tawh hong ki lemsak ngeina a gennuam hihang. Tua banah, leitung thu ahi minam le gam ki ukna, pilna, sumbawlna, khuasung ki makaihna cihte zong Khristian upna tawh a ki lehbulh bangin ngaihsut loh ding thupi hi. Leitung ah mihing in om lai ih hih manin, vantung ih tun madong, leitung ih awlmawh kul hi. Tua bang ahih kei leh KHA NATNA ngah kha ding hi hang.​​ 

 

Ih gensateng gawmkik leng, upna le sepna​​ (biakna le ngeina)​​ a tonkhop loh ciangin KHA NATNA piang hi. Tua bangmah in vantung thu le leitung thu a ki elpuak bangin ih khen luat ciangin zong KHA NATNA piang thei hi. Pasian kihtakna a om kei leh mihing pilna/siamna le suahtaknate lauhuai in, leitung le mihing awlmawhlo upna pen KHA NATNA hi.​​ 

 

Tua ahih manin, KHA NATNA tawh ih ki pelh theih nangin Pasian kihta in, mi dangte it ding kisam hi. Vuntung mitsuan in leitung puah ding hihang. Biakna tawh kipawl upna le sepna-te hahkat in Pasian tawh ih kizopna kipsak semsem ding hihang. Mimal le minam khantoh nangin, pilna, siamna sin in, gam ki ukna​​ (politics),​​ social science, economics and ecology cihte tampi ih sin thuah lai ding kisam hi. Tua mah bangin, mi dangte itna le khualna, hehpihna le panpihna-te ih hihzawh zahin hanciam ding kisam hi.​​ 

 

Pasian tawh ih kizopna in leitung le a sunga midangte tawh ih kizopna, ki itna hong kipsak semsem tahen!​​ 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related