A ETKIKHUAI ZOMI CHRISTIANTE MISSION NASEP (Necessary to Review Zomi Christian Missions) Agelh ~ Rev. Do Khan Khai

Date:

A ETKIKHUAI ZOMI CHRISTIANTE MISSION NASEP (Necessary to Review Zomi Christian Missions)

Agelh ~ Rev. Do Khan Khai 

 

Thupatna:

Zogam ah Christian Missionary te hong tunzawh kum zakhat bang valkhinta a, lungdam kohna Pawipi zong I khamkhin hi. Ahih hang, tuni ciangdong, leitungah gamzawng pen aki genteh Kawlgam ki helkha in Kawlgam sungah Zomite omna Chin Sate zawng penin ki ciamteh mawk hi.  Tua manin Kawlgam bup kitel ah NLD Party hong gualzawhteh a makapi nu uh Aung San Suu Kyi in Chin State limtak puahding agen ban ah Kawlgam Vice President ding khat in zong Chin State pa’n mi khat hong koihpah a hihlam​​ i​​ theiciat hi. Chin State pan khat koih leng agam puah ngeingeiding cih a muhna khat zong hikhading ahih manin lungdamhuai veve hi.   Tua Chin State sung pan kuate khangtolo pen cih a ki etteh Chin State saklam aom ei Zomi a kici diakte omna zawng pen leh khangtolo pen cih agen zong om hi. Hi kenteh​​ i​​ cingam kei hi. 1950 kum kimin Mizoram Aizawl sangin Tedim thupizaw cih tulaitak a Mizo pitek, putek te’n gen uh hi. Tu-in Tedim leh Aizawl etkakleng van le lei in kikhai hi. 2019 kum sungin Chin State khanglam aom Matupi nangawn in District hong ngahta uha, mi khateh kia ngak nawnlo in kumpi sum zekziahziah theiding uh ahih manun​​ i​​ lungdampih hi. Tedim, Tozang in ngahzo nailo mawk​​ i​​ hih manin ​​ i​​ otot mawk hang, mi khatehkia mah ngaklai ding​​ i​​ hiphot hi. Tua hi-in​​ i​​ minam nasep dan,​​ i​​ ki makaih dan zong a etphathuai mahmah ding hitase mah leh tutung in​​ i​​ biakna nasep zia​​ i​​ gennuam phot hi. 

 

Bishop Felix Lian Khen Thang Australia ah hong zinlai in Zomi Innkuan Australia ah President ka seplaitak hi-in ni 12/02/2018 Monday nitak Brisbane aom Zomi te’n holimpihna Hope Centre Hall ah kinei hi. A thugente thupi ka sak mahmah leh ka lungsim hong lawng mahmah tampite lak-ah khat in bang hiam cih leh Zomi Christiante cina mangkhinta​​ (Zomi Christians are sick)​​ khutlam entheite, dawi aisan theite kiangah kizuan ngeingai, thungen in Pasian mai kizong nawnlo cih thu hong gen hi. Tuaban ah Zomite khuapi khat ahi Tedim Nahtahlah Sang ah Zomi Christian hi zah bang aom ngeingai mawkteh Zomi Christiante Mission nasep etkikhuai, etphathuai loding ahi hiam, cih thu ka lungsim sungah hong omden a tuate lak ah pawlkhat ensuk ni.

 

  • Leitung pilna​​ (Education life):​​ 

Sang inn pan a kisin lai pilna a gennuam ka hi hi. Tua hi-in​​ i​​ Zogam Sang innte ah lai pilna I zon dan, I ki pattah dan etkikhuai, etphathuaita ding hi. Bang hang hiam cih leh leitungah gamkhangto, minam khangto aki etteh kei pianpih BA hing cihte pawl kizangh theilo a, Sang lai pilna tawh ki en hi. Sang lai pilna a nei gam sungah atam leh tuate minam khangto, gam khangto in na ciamteh uh hi. A gam agol mahmah, a zai mahmah hang, leitung pilna lai​​ pilna a nei mi atawm leh tua gam leh minam pen gam khangto, minam khangto in ki ciamtehlo hi. Israel te bang tulaitak agam uh aneu mahmah hang, a milip un a tamluat loh uh hang, leitungah gamkhangto leh minam khangto in ki ciamteh hi. Leitungah Scientist tam pen Nobel Prize tam ngah pen in zong ki ciamteh hi. Gamkhangto minam khangto​​ i​​ cih pen a gam tangzai tung leh a minam atam miaimuai tungah kingalo in a mimalte hanciamna cihtakna tungah kingazaw cih hong phawksak hi. Singapore gam bang zong ei Zogam sangin neuzaw in leisung sumpiang nangawn omvetlo hi. Nidang in ciknawngpi lak hi-a, ngasabeng te’n puanbuklam in a tenna uh kici hi. Ahih hang tu’n leitung bup ah gamkhangto pen khat in minthangzo hi. Ahang I etteh agam makaipipa uh UK a Cambridge University pa’n Sang man khat hi-a, leitung pilna kician mahmah  aneih ban-ah gamtat luhek, nek le dawn kidawm in ama pumpi a ukzo mahmah khat na himawk hi. Hunkhatlai in Kawlgam galkap kumpi te’n samin gamkhattoh nading thudong uh a, khat zong zuilo uh ahih manin “Kawlgam makaite tawh kiho pen misisa tawh kiho bang hi” ci hi. Hih thute​​ i​​ ngaihsutteh Zogam leh Zomite zong,​​ i​​ lampisial dan,​​ i​​ ki makaih dan amaan nak leh khangto theiluading cih hong phawksak hi. 

 

Northeast India bang ah Missionary pawlkhat bangin Sang laisin tawh limtak pantah in Sang mahmah zong na hong ngiat ahih manun mipil, misiam tampi omin khangto uh hi. Zogam, Chin state ah Missionary hong pai masa te’n zong leitung pilna I ngahnading, hong hanciampih mahmah uha, lungdamna thu Gospel bek hong hilhlo in Sang hong in hong pantah uh hi. Hakha ah 1900 kum in Carson topa makaihna tawh Sang ki hong a, Tedim ah 1902 kum in Cope topa makaihna tawh Sang ki hong hi. Zogam Chin State sungah Sang om masa pente hiding hi. Tua hunlai in Sang kah nuam tamlo ban-ah nu leh pa te’n lokhawh singpuak huh ding a tate uh deihzaw uh ahih manun Sang naupang tamlo hi. Missionary te’n hong deihsaklua uh ahih manun inn vak in nupi papite tungah Sang naupangding a zonke uh hihtuak hi. Tu-in Missionary te leh biakna Pawlpi makaite sepkul nawnlo in hong uk kumpite makaihna tawh khua khempeuhphial ah Sang omta hi. Sang kahding zong pilna a manphat dan ki theita ahih manin nidang bangin ki sawlsawl, ki kutkut kul nawnlo hi. Sum neite khual gamlapi hita leh Sang hoih nana ah kah uh hi. Sum neilote zong mawk omtheilo in a tate uh pilding deih uh ahih manun​​ i​​ Christian biakna thu tawh kituak keita leh biakna dangte Sang ah hong kah uh hitamai hi. Tedim leh mun pawlkhat biakna dangte Sang ah Christiante hih zahtak Sang kah cih pen pilna a deihluat man uh hi mawk hi. Nu le pate sum hau uh hi leh hih Sangte ah a tate uh kahsak masa nuamloding uh hi. Tua ahih manin I biakna Pawlpi makaite in​​ i​​ Pawlpi sum zekdan enpha a, ​​ Pawlpi mi sungah sum le pai hamsate Sang kahna ding​​ i​​ ngaihsutpih kei a, biak-inn leh leitang zepna bekbek in​​ i​​ neihneih mawk leh nikhat niteh tua biak-inn leh tua leitang ah Topa minphatna thu le la kisa nawnlo in night club, Khuado hall, Zum pawlkhat leh a tuamtuam in a kizat hun hong tungthei ding cih phawkhuai hi. Zangkong a, Biak-inn khat zong Sang inn a kizangh ci hi.

 

USA, Australia, Europe leh gam khangto pawlkhat ah biak-inn hoih mahmahta leh kua mah kikhawm nawnlo in ki nusiacip a, night club, restaurant leh vanzuakna cih bang dan a tuamtuam in a kizangh tam mahmah khin hi. Biak-inn pawlkhat bang zong khangno om​​ nawnlo in pitek, putek teng bek kikhawm uh hi. Tulai tak Zomi Christians makai te’n zong limtak ngaihsun in gel a, nasep​​ i​​ kipatta kei leh​​ i​​ khangnote tampi tak ki khahsuahding a,​​ i​​ khua kim ah Singlamteh I phuh bangin amaute hong pai in a pasian taute uh hong bawl uh kulseselo in eima tu le tate mah in tuate hong bawlta dinguh hi. Tua hunteh pawlkhat khituiluang in kap in bangbang​​ i​​ ci zongin tuibuaksa kiluak kik theinawnlo, dahpa lovat I cihte hong bangtading hi. Tuaci bang​​ i​​ minamsung,​​ i​​ khuasungah hong om loh na dingin tu-in tho in nasep ki pantaloding​​ i​​ hi hiam? I Pawlpi sumte Lai Siangtho gen bangin​​ i​​ khuasung leh​​ i​​ Pawlpi sungah mizawng daipam meigong tagahte huhna in zong neita ni. Tua hi leh a tate uh Sang limtak hong kahsakzo ding uha, Tedim leh mun pawlkhat a biakna dangte Sang ah kua mah kah kul nawnlo ding hi. Halleluiah ah leh Amen cih theih nak leh lungkimpah, lungmuanpah, Sia, upa, makai utpah cihte zong hong tawmtuam ding hi. Paunak  Lai Siangtho sungah zong pilna zonding zia leh a thupit dan, pilna neite a khantohzia leh nop asak dan thu tampi hong gen hi.

 

  • Panmun leh mawhpuakna​​ (Responsibility and position): 

Hih thu tawh kisai Zomi Christian biakna sungah etkikhuai mahmah hi. Mangte paunak khat ah “people known their position but disremembered their responsibility”(Mi pawlkhat in a panmun uh theinapi un a nasepding uh phawknawnlo uh hi) acih dan Zomite sungah hong laang mahmah hi.  Lai Siangtho limtak in sim le hang, panmun leh mawkpuakna pen ut bangbang in na ki piagawp, na nasemgawp hetlo uh hi. Pawlpi phattuamna ding, khantohna ding, masawnna dingin bang mah semtheike lopi makai leh mawhpuakna I kipiakteh puakzawh loh ding vangikpi khat kisuan tawh kibang hi. Mi khat panmun I piakma in nang amah tawh semkhawmding, ama khutnuai ah semding, ama nungzuiding hi lecin, ahih kei leh nangma na hong semding hi leh na lungkimtakpi diam cih ngaihsuthuai hi. Lamkhat leuleu ah nang tawh nasemkhawmding hileucin na semkhawmthei takpi diam, ama khutnuai ah na omzo takpi diam, ama nung na zuizo takpi diam cih I ki ngaihsut masakding tulai Zomi biakna Pawlpite sungah thupi mahmah hi. Bang hang hiam cih leh Christian biakna kipawlna sungah panmun leh mawkpuakna pen vompi sahawm, beh sahawm danin mi pawlkhat in zangh uha, ama tanau khuapih, meltheih, a mai etzote ahih nak leh semtheiloding a hiphial zongin  mimha hen, tangha hen bangin panmun pia ziahziah lel uh hi. Pastor leh upa nasep, ordination khawng leitung nasep zakipiak(rank) danin ngaihsun uha, naupang letsong kipiak danin aki piasuk gawpkhawng om gawpgawp hi hang. Tuaci bang hoihlo ci-in a genkha om leh lah khialmah hang, kikhel ni cih sangsik in mudah bawl, tuambawl, deidan in dapnilkhiat gawp cih bang dan a zangh biakna makai pawlkhat a zangh om thei mawk hi hang. Hici bang panmun kipiak tawh​​ i​​ Pasian a minthang sangin​​ i​​ galpa satan minthangzaw, gualzozawsop ahih manin Zomi Christian biakna sungah ki pumkhatna, khantohna sangin ki khenna kilang neihna buaina hong tamzaw hi. Hici bangteng tawh I buaibuailai tak in I khuapi sungah,​​ i​​ inntual ah​​ i​​ veng te’n butom in kua hong bawl uh hi. Chrisitan biakna kipawlna pen panmun ki tuhnading, aituam lungsim neihnading a, ki pawlna hilo hi. Jesu in ama nuntakna hong piakkhia a hong phuh Pawlpite ​​ i​​ hih manin khat leh khat ki-it, ki hehpih in​​ i​​ lawmte, midangte ading na hoih​​ i​​ sepding,​​ i​​ nuntakna a pia I hihzawkding Lai Siangtho in limtak​​ hong hilh hi,​​ (1 Jn 3:14-18).​​ Christian biakna sungah nasem makaidingte pilna leh Kha Siangtho neiding, innkuansung zi le tate limtak makaihzoding, eima pumpi mahmah zong ukzoding, ci ahih manin tuaci bang I hih kei leh meltheih u le nau tampi nei in amau hong deihsak khaphial zongun kei Pasian thu tawh kituak kei ing, no makai hong semzaw un citheileng, I Pawlpite leh I kipawlnate hong cidamzaw ding hi,​​ (Sawltak 6:3-4, 1 Tim 3:1-13). 

 

  • Lai Siangtho leh Labu bawldan​​ (Bible and Hyms Book Translation): 

Hih gel pen makai thak khat hong kahnak leh a laimal laihden, khelden hileng ki lawmphial hi. I Sum le pai,​​ i​​ tha le ngal, I hun le nite tampi hih tungtangah beikhinthamding hita leh khawlhun cih bang omnailo ahih manin etkikhuai hi. Koi pen khangthakte tungah hilhzawding, pantahzawding,​​ i​​ ki pawlkhopteh koi pen zanghzawding cih lungngaihhuai. Ei ngahkhitsa pen hilhding cileng lah athak hong omzel, athak pen hilhding cile hang lah ei ading in zong athak mah hizel in baihlo ahih manin a kuamahpeuh in mailam ading saupi ngaihsunkhol, gelkhol in hialbawlna khat neihhuaitalo ding hiam. Bang hang hiam cih leh mihing pongman khat kum 70 kim a nungtading in ngaihsunleng, tuasung in​​ i​​ Lai Siangtho leh Labu atawm pen 7 vei bang khelphapha mawkleng tua nu/pa ading in a tute, a tate a pattahzia hong laklawh mahmah ding hi. Tu-in zong, Lai Siangtho leh labu tawh tate limtak a pantahnuamta dingin koi pen zanghzawding cih a buaihuaikhin hitamai hi. Ei pattahna leh​​ i​​ vengte pattahna na kibangkei sawnsawn leh Pawlpi khat hi-in Lai Siangtho genkawmsakleng a ngaihdan zong​​ i​​ bil ah hong khumdakdak khollo ding hi. Mangkang te’n tampi a neih uh leh amau a pen leitungbup tangpi pau ahih manin siatna omlo hi. Zomite pen amau tawh kitehna dingin a mimal mahmah zong kitawm ahih manin hite ah amau adan I zatsawm mawk leh hoihna, khantohna hong tamlozaw dingin ka lam en hi.

 

  • Camp leh Cialpi​​ (Camping and Crusade): 

Bawl keini aci​​ i​​ hi kei a, ahi zongin etphathuai kasa hi. Bang hang hiam cih leh kumteng in​​ i​​ bawlphial a, alam ngeiteng mah lam, a diang ngeiteng mah diang, a tetti pangngeiteng mah pang, a kikhawm ngeiteng mah kikhawm hile hang kilawm hi.  Sia. Dongpi in bang hongci  ngei hiam cih leh 2013 kum ka cialpi bawlna khat uah la ka maih leh ka kianga nupi nih hong lamkawm un na nik bangzah man hiam cih hong kidongh mawk uh ahih manun khawlphot in ladang ka sakpih hi,”ci hi. Khatvei leuleu Sia. Mangpu tawh ka holim uh leh “I Zogam khua pawlkhat ka Crusade bawlna uah mi pawlkhat khituiluang a kapke un gupngah kitel takpi mah uh hiam ci-in holimpihna(counselling) ka neihpih uhteh sihkha muanna taktak na neinailo mawk uha, ka lungkham mahmah hi,” ci hi. I pianthak dante etphat mahmahhuai cih hong gen a, thupi kasa hi. Sia​​ JM Paupu in a thugenna khat ah Camp khawng, Cialpi khawng ki edik​​ (addict)​​ gawp khin hi leh kilawm acih hong phawksak hi.​​ Sia​​ Gideon Thang Khan Thawn in Zomi Evangelist Conference 2018 Kawlpi ah a thugenna khat ah Zogam ah Sia tuateng pai khangmangthang tua zah manci a min list bangah omke, kei pai tua zah man cih mah hizel, a mi sangin a khamangthang minciaptehna tamzaw ci hi. Lam khat leuleu ah thugenpi pawlkhat te’n zong sum tua zah nong piak kei uh leh Camp, Cialpi bawllo ding, hong paizo kei ning aci khawng​​ i​​ om mawk uh pen Jesu leh nungzuipite nasep dan tawh kituak hetlo​​ ahih manin​​ i​​ nasep dan leh I mipite kha dinmun etkikhuai mahmah hi. Sawltak Paul leh nungzuipite pianghthak kikkik cih zong omlo in a pianthak khit uhteh a nuntakna uh kikhel in Pasian ading a kipia pah thei uh hi. Tua dan pianthak leh mission nasep dan Zomite sungah kisam zawlo ding hiam? Jesu in gahlimci a gahlo singkungte kiphuk in meikhuk sungah kikhulding hi, acih phawkhuai hi,​​ (Matt 7:19).

 

  • Dawimangpa khanin nasepna pan bangci suahtakding​​ (How to free from devil spirit):  

Bishop Lian Khen in Zomi Christian tampi tak te’n a nungta Pasian tungah thudongh nawnlo, thungen nawnlo in khutlam enthei, aisan theite kiangah paizawta in amau  minkhumna laibu nei in Christiante tua zah hong paikhin hong lakthei ning hong ci hi, ci hi.  Sia. JM Paupu in Zogam khuapi Lamka lam ah bumleng aileng tamlua ahih manin western mite Theology pen​​ i​​ mipi te’n nezolo uh a, tua bumleng ailengte bangci zawhding cih a lungsim uah omzaw, tua tawh buaizaw uh ahih manun a zawhding dan kihilhna khat om leh cih khat gen ngei hi. Hih thute limtak​​ i​​ ngaihsutteh Zomi Christiante tampitak lampialkhin cih hong phawksak hi. Falamte Sia Tluangkip pen Zangkong a, a innsapna khat ah kawlte tawh a inndei kizom hi. Tua kawl te’n zanciang in Zangkong khuasung Shuli tuipi a dawite samin nitak ann a pasian biakna tau uah piazel uh ahih manun a pai uhteh a inn tung sikkang bang gingdaldalke ahih manin Sia Tluangkip ihmu kimlai phawngzel in nuam mawhsa mahmah hih tuak hi. Siapa zong khatvei hehlua in no pasian sangin keima Pasian lianzaw, vangneizaw hi, ci-in limtak amau theih loh kal in thungetna tawh ki-ap in a inndei uh kawmvang ciuciau khat ah a Lai Siangtho lemsa in dawite na hawlkhiading uh hi cih na mun khat a lahphei leh a dawite pen lut ngamlo in daihiau ci-in a lawmpa Sia Lian Nang kiangah gen hi. Tulai tak Vangteh khua aom AG Pawlpi mi Pu Thuam Khan Go pen thunget hat mahmah ahih manin dawi siampu te’n a zawh loh te uh tuapa kiangah paiding in sawl hi,​​ ci-in Sia Donghpi in hong gen hi.  Lai Siangtho sungah zong Peter, John leh Sawltak Paul te thugenna hangin cinate dam, dawite hawlkhia, dawi aisante nangawn piangthak, mi sisa nangawn thokik uh hi,​​ (Sawltak 8:9-17., 9:32-40., 16:16-18, 28: 3-9). ​​ Thulimtak ngenin Kha Siangtho tawh kidim in Pasian kammal Lai Siangtho tawh koppeuhleng dawite taikhia in bumleng, aileng in zong hong zo hetlo cih hong phawksak hi.  Dawimangpa nial, hawlkhia in tua hi leh nang kiang pan taikhiading hi, ci-in Lai Siangtho in hong hilhkhin hi,​​ (James 4:7).​​ Zomi Christian a tamzaw in niallo, hawlkhialo, phunlo, paulo in dawh dedu, laubawl, kihtak bawlkha I hih manin a tawpna ah inntek hong tangin natna, satna, supna, baina, kitot kiselna leh siatna lianpi hong tungsak hi. A hawlkhia ngam, a nialngam dingin Topa’n Zomi Christian khempeuh hangsanna thupha hong piata hen.

 

  • I sumte Zogam leh Zomite phattuamna dingin zangh masa ni​​ (Finance management):

​​ Pasian teltuam Israel mite’n a sum leh pai,a pilnate uh a gam leh a minamta dingun zangh masa uh hi. Hebrew University ka hawhlai in a laibusal(library)​​ bang tung uah donated by Jews Community in USA cih kigelh hi. USA aom Jews mi te’n agam uh enkik mahmah, puahmahmah cih hong phawksak hi. Zomi Christian te’n zong Pasian mizat,​​ Pasian teltuam Israel mite mah bangin​​ i​​ pianna​​ i​​ Zogam leh a sung aom mite puah masa, zuun masadih ni. Tedim khua kim khawngah refugee camp om in singcih ding nangawn neilo aom mawk uh pen piangthak, Khami, Pasian nasem, biakna makai te’n huhlo, pahpihlo​​ i​​ hi hiam, ngaihsuthuai mahmah hi. Lai Siangtho in a innkuanpih, a sanggamte a en nuamlote a upna pan apial hi-a, thu umlo mite sangin sia huaizaw naci hi,​​ (1 Tim 5:8). I sanggam USA leh muntuam gamtuam aom Khalkha te’n zong, Khalkha khuapi puah in University nangawn lam uh hi. Kawlzang khawnga​​ i​​ inn lamte pawlkhat bang Tedim leh Tonzang khawngah a kilam hi leh kisik huai hetlo ding hi. USA leh muntuam gamtuam aom sanggam Khalkha te’n zong, Khalkha khuapi puah in University nangawn lam uh hi. Ei pawl in Kawlzang bekbek​​ i​​ puahpuah mawk hi. Kawlzang pen Zomite khuapi kici ngeilo leh mailam ah zong Kawl kumpi in Zomite khuapi dingin hong ciamteh kholloding uh hi.

 

  • Mission  nasepna mun​​ (Mission Field):​​ 

Tuhunteh nidang bang nawnlo in min leh za deih manin Pasian sapna kician zong a zamello pawlkhat Zomi sungah zong hong langin Pasian thu aki zaknai loh na mun leh Pawlpi om nai loh na munte ah paingamlo, sem ngamlo uh ahih manun Pasian nasepna sungah Mission field khawng, biak-inn khawng kituh cih bang dan omta mawk ahih manin satan nuam mahmahding hi. I nasepna khempeuh ah Pasian numsak, lungdamsak zawding maw? Satan nuamsak, lungdamsak zawding cih ki ngaihsuthuai hi. Jesu umlo, sanglo, neilote mai ah ei Jesu a nei, a um, a sangteng mah thu kinei a, amau te’n thu hong sit, thu hong dot khak ding kidophuai hi. Christian omna sa, Mission Field omsa, biak-inn leh Pawlpi omkhinsa, updan sandan kibangte va khenkham in Pawlpi vaphuh cih pen mi pawlkhatte in gamkekna leh a bukmun khan danin kingaihsunkha uha, khangluilai danin humpi, sahang man bangin aki ngaihsun biakna makai pawlkhat nangawn om mawk ahih manin Lai Siangtho tawh kituak nawnlo hi. Pawlkhat bang pen minam it mahmah leh Pasian nasem taktak bang a kisakha om hihtuak. A taktak in cileng, I innsung ah I tate hong khenkham, hong kitawngsak, hong thehthang om leh pate a lungdam aom ding hiam? Tua mah bangin Pasian tate a khen khamkham, a kitawngsaksakte tungah Pasian a lungdamlualo ding a, tuate pen Pasian muhna ah ama mizat hilo in satan mizat hizaw ding hi. Jesu in bang naci hiam cih leh dawimangpa pen agu ding, a thatding, a siasak dingin hong pai hi, naci hi,​​ (Jn 10:10).​​ Tua ahih manin I nasep dan Pasian a lungkimtakpi diam cih limtak enpha kikdih ni.

 

Thukhupna:

I thu hong sausimta ahih manin Zomi Christiante Mission nasep dan a etkikhuai tampi omlaiding hita leh tuazahtawh khawlbawlphot ni-in mailam ah aban zomto zel ni. Leitung gawmzawng pente lak ah Kawlgam kihel in Kawlgam sung ah Chin State a zawng penin kiciamteh a, Chin State sungah ei Zomi a kicidiakte omna Christian tam pen phialding hita leh mial pen, khangtolo pen a, hong kigen mawk pen ngaihsuthuai mahmah, kipum khat a, na sepkhophuai mahmahta hi. Ngahnading leh min leh panmun bek lam etna tawh mawk otot, mawk vakvak, mawk​​ tutut, mawk luplup, kiselsel huai nawn hetlo hi. South Korea bang hunkhatlai in Kawlgam sangin zawngzaw leh Kawlgam ah neek le takding zongin nasem in hong pai uh hitase mah leh tu-in ki lumlet in Kawlgam mite South Korea ah Sang kahnuam tawh nasemnuam tawh kipai nuam mahmah hi. Ahang pen Pasian thu na sangin nidang a Pasian a zahtak American te tawh limtak a kizop uhteh hizahta a, a khangto gam hong suak ahi hi. Zomite zong a beisa I Mission nasep dan enkik in limtak​​ i​​ ki puahphat kik a, Pasian thu tawh limtak​​ i​​ nuntak,​​ i​​ kalsuan nak leh a sawtlo in a khangto gam le minam​​ i​​ suak pelmawh dinga,​​ i​​ gamsung ah lungnopna, khamuanna daihna hong tungding hi.

 

Laibu etkak pawlkhat:

  • Cope topa Kumzacin Phawkna Zogam Khristian Tangthu, November 2010.      

  • Pulpit Huh, No.14, June 15,2017.

  • Rev. Job Nang Khaw Thawng, Cope Topa leh Mission 2010, Botataung Tsp, Yangon.

  • ZCLS Annual Magazine 2018-2019, March 2019.

 

Unpublished: Pau Sian Lian, The Role of Church in Nation-Building: A Youth Perspective, Tedim Christian College, 2020.

 

Interviews:

Rev. Khual Lam Cin Mang 31/01/2020

Rev. Lian Za Nang     28/01/2020​​ 

Rev. Thang Ngaih Dongh ​​ ​​ 28/01/2020

 

Theihding:​​ Hih thului pen ZCLS Magazine 2020 ah kipuak khin a, tu-in atom zawdeuh in online pan simtheihding in I koih hi.

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related