PASIAN UKNA (KINGDOM OF GOD). Agelh ~ Lian Muan Kham Suante

Date:

PASIAN​​ UKNA​​ (KINGDOM OF GOD)

Agelh ~​​ Lian Muan Kham Suante

 

THUPATNA

 

Pasian​​ Ukna​​ pen Synoptic Gospels sungah a kilimgen pen khat ahi hi. Marka sungah 15 vei a kigenna kimu in, Matthai sungah 35 vei kimu in, Luka sungah 30 vei kimu hi. Jesu hong paina hang zong Pasian​​ Ukna​​ thu a tangko ding, ci lehang kikhial khollo ding hi. A kammal pen Grik in​​ “He Basileia Tou Theou” (Kingdom of God)​​ kici-in, Basileia (Kingdom)​​ cih ciangin thuneihna tawh a vaihawmna hiam, kumpi khat thuneihna genna ahi hi.​​ Ukna​​ cih ciangin, kumpi za, a dinmun leh hihna genna hi-in, ama​​ ukna​​ gam cihna zong hithei hi. Tua ahih ciangin,​​ “Pasian​​ Ukna​​ a kicih ciangin, kumpi​​ (pa)​​ nasepna, a thuneihna leh a​​ ukna​​ gam genna ahi hi.   

 

1. THUCIAM LUI SUNG-AH

 

Hebru pau in Pasian​​ Ukna​​ pen​​ “malkuth”​​ kici-in, Pasian vangliatna​​ (sovereignty)​​ leh thuneihna genna ahi hi. Pasian​​ Ukna​​ tawh kisai lametna pen Samuel hun lai pek a kipanin na om khin hi. 1Samuel 8:7 sungah bangci hiam cih leh, Pasian (Yahweh/Jehovah) pen Israelte kumpi, ci-in kigen hi. Tua mah bangin, Israelte adingin leitungah kumpi khat bek omin, tua pen a vanglian Pasian ahi hi. Tua zahta in Israelte in Pasian tungah lametna lian nei uh ahih manin, Pasian gam ciamna mun a tun uh ciangin zong thupha pia in, amaute a uk dingin tuat uh hi. Tua banah, Ama​​ ukna​​ pen mihingte suankhiat zawh ding bangte hi lo hi, ci-in ngaihsun uh hi.​​ “Malkuth”​​ cih kammal in deihna nih nei-in, Pasian pen​​ “vantung”​​ leh​​ “leitung”​​ ukpa cihna ahi hi.

 

  • Pasian pen kumpi/ukpi hi tawntung ahih manin, Ama​​ ukna​​ in bei hun nei ngeilo ding hi. Judate in Pasian​​ Ukna​​ pen Israel mite sung bekah om dingin tuatna nei masa uh hileh kilawm hi. Ahi zongin kamsangte genna i et ciangin, Pasian​​ Ukna​​ in mong neilo ahih lam kithei thei hi​​ (cf. Lat. 99). Tua pen Thuciam Lui-in a lahnop khat zong ahi hi.

 

  • Pasian​​ Ukna​​ pen lametna tawh zong kizom hi. Gentheihna leh haksatna a thuak Israel mite in Pasian​​ Ukna​​ a hong kipat ciangin, hun hoih leh hun thak hong kihei dingin lamen uh hi. Tua hun ciangin, Amah in a mi Israelte​​ a​​ langpangte khempeuh su-maimang ding a; ahi zongin Ama mite ahih leh thupha pia ding hi. Tua bang a Pasian​​ Ukna​​ hong tun hun ding pen kamsangte in zong lim genkholh mahmah uh hi​​ (cf. Isa. 2).​​ Amah in thumanna leh dikna tawh vaihawmin, Ama hoihna in lei khempeuh taan ding hi, cih pen a lametna uh ahi hi.

 

 

A hong tung ding Pasian​​ Ukna​​ pen David kumpi​​ ukna​​ tawh zong tehkak theih ding hi.​​ 2 Samuel 7: 16 sungah, Pasian in David kiangah a ciamkholh mah bangin, David kumpi gam leh a tokhom kip tawntung ding hi, ci-in kigen hi. Kumpi David zong Israelte a honkhia kumpi ahih mah bangin, a hong tung ding David Suan​​ ukna​​ zong tua mah bang hi ding hi. A kibatlohna ahih leh, David Suan​​ ukna​​ pen kip paisuak ding hi.

 

2. SYNOPTIC GOSPELS SUNG-AH

 

Synoptics sungah Pasian​​ Ukna​​ tawh kisai-in, misiamte lakah zong san dan tuamtuam omin, tuate pen a nuai a bangin i gen nuam hi.

 

 

(a)Pasian​​ Ukna​​ pen tu mahmahin hong tung hi​​ (present reality), cih san dan khat om hi. Tua mah bangin, Marka 1:15 sungah Jesu in Pasian​​ Ukna​​ pen hong tungkhin ahihna thu na gen hi. Tua banah, Marka 4: 1-20​​ (Mt. 13:1-23 = Lk. 8:4-15)​​ sung a​​ khaici​​ vawhpa​​ thugentehna panin Pasian​​ kkna pen hong tungkhin ahihna pen kitel thei hi. Lei nam tuamtuam 4 te-in tua thu pen lak hi.

 

Luka 11:20 sungah​​ “…Pasian​​ ukna​​ hun hong tungta ahihna phawk un”​​ kici hi. Ama​​ ukna​​ a hong tun khitna thu pen dawite a kihawlkhiatna panin zong kithei thei hi. Pasian in Izipt gam a om Israelte adingin na lianpi a sepsak mah bangin​​ (Pai. 8:15), Messiah in zong na lamdangte bawl a; dawite hawlkhia in, natna tuamtuamte damsak hi. Tua ahih manin, vangam nopna pen hih leitungah zong kiciamkhol thei cihna ahi hi. Ahi zongin a kicing takin pen vangam bekah kingah kim thei pan ding hi. Misiam pawlkhatte​​ (e.g C. H. Dodd, T. W. Manson, etc.)​​ in Pasian​​ ukna​​ hong tun khitna thu pen uang gen lua in, mailam hunah bangmah dang lamet ding om nawnlo zah dongin gen uh ahih manin, amaute ngaihsutna pen a tamzaw in sang nawnlo uh hi.

 

(b)​​ Ngaihsut dan dang khat hong piangin, tua pen Pasian​​ ukna​​ kipan​​ (inaugurated)​​ khinta hi, cih ahi hi. Amaute in Jesu hong paina tawh Pasian​​ ukna​​ pen kipanin, ahi zongin kicing takin tung nailo ahih manin, nidang ciangin a kicing takin kiciam kha pan bek ding hi, ci uh hi. Hih ngaihsutna pen a tamzawte san dan zong ahi hi. Luka 11: 20 sung a mah bangin Jesu in dawite hawlkhia takpi-in, tua a hawlkhiatna tawh Pasian​​ ukna​​ pen hong kipan khinzo a, ahi zongin a kicing tak​​ pen​​ hong tung nailo hizaw hi.

 

(c) A thumna leh a tawpna dingin, Pasian​​ ukna​​ pen hong tung lai ding hi​​ (Future),​​ cih ngaihsutna ahi hi. Jesu in a nungzuite thunget ding dan a hilhna ah,​​ “Na​​ ukna​​ gam hong tung ta hen” (Mt. 6:10)​​ ci hi.​​ “Na gam hong tung hen”​​ cih ciangin, tuhun leh mailam hun kawk thei tuaktuak hi. Tua ahih leh, Pasian​​ ukna​​ pen hun khat ciang a zong a hong tung lai ding hileh kilawm hi. Tua mah bangin, Pasian Tapa hong paikik hun ding zong mailam thu mah ahi hi​​ (cf. Mk. 8:38; 13:26-32; 14:62; Mt. 24:29; 25:46).​​ Ahi zongin pawlkhatte-in​​ (e.g​​ J. Weiss, A. Schweitzer)​​ uang gen lua in, Pasian​​ ukna​​ pen hong tung lai ding ahihna bekbek genin, a hong tun khitna thu pen phawk khalo zel uh hi. Amaute in Pasian​​ ukna​​ hong tun ciangin gitlohna tengteng beita ding ahih manin, tua bang pen leitungah piang thei ngeilo dingin mi tamzawte in tuat uh hi.

 

3. PASIAN​​ UKNA​​ LEH THUGENTEHNA

 

Jesu in Pasian​​ Ukna​​ tawh kisai thugentehna tampi tak gen hi. Hih thugentehnate in Pasian​​ Ukna​​ tawh kisai etsak tuamtuam nei ciat hi.

 

  • Thugentehna pawlkhatte in Jesu hong paina tawh Pasian​​ ukna​​ hong tung hi, ci-in lak hi​​ (Mk. 2:21-22; Mt. 9:17; Lk. 5:37). Gentehna-in,​​ khaici​​ vawhpa​​ thugentehna​​ (Mt. 13:1-23),​​ taang​​ laka​​ tahum​​ thugentehna​​ (Mt. 13:24-30),​​ ankam​​ tang​​ thugentehna​​ (Mt. 13:31-32),​​ silngo​​ thugentehna​​ (Mt. 13:33)-te in Pasian​​ ukna​​ pen mihingte lakah a kithei tham loin damdamin a kituhna thu hong theisak hi. Pasian​​ ukna​​ pen ankam tang leh silngo bangin a kipatcil-in neu mahmah zong hithei, ahi zongin damdamin hong khangin, a tawpna ah leitung khempeuh zel thei hi.

  • Thugentehna pawlkhatte in Pasian​​ ukna​​ pen hehpihna tawh kizom ahihna thu lak hi. Marka 2:17 leh Luka 19:10 sung a​​ siavuan leh​​ damlo​​ thugentehna panin Pasian in hehpihna leh itna tawh leitung uk ahihna thu kimu hi. Amah in it-taklo leh hehpih taklote nangawn zong it-in hehpih hi.

  • Thugentehna pawlkhatte leuleu in Pasian​​ ukna​​ pen gimna leh haksatna​​ (crisis of the​​ kingdom)​​ tawh na genteh hi. Gentehna-in, Pasian​​ ukna​​ sungah gitlohna kisang theilo ding ahih manin, mi gilote tawh kilangbawlna om ding hi​​ (Mk. 4:21; 12:1-9; Mt. 5:15; 21: 33-46; Lk. 8:16; 11:33; 20:9-19),​​ ci-in gen hi. Tua mah bangin, Farisai-te leh Saddusi-te pen Pasian​​ ukna​​ sungah kihel theilo uh hi.

  • Thugentehna pawlkhat panin, Pasian​​ ukna​​ sung a om ding mite​​ (citizens of the kingdom)​​ kithei thei hi. Gentehna-in,​​ mopawi​​ thugentehna​​ (Mt. 22:1-14),​​ sum​​ haupa leh Lazarus​​ thugentehna​​ (Lk. 16:19-31),​​ farisai​​ mipa leh​​ siahdongpa​​ thugentehna​​ (Lk. 18:9-14)​​ leh​​ phim​​ bilvang leh​​ kalaoh​​ thugentehna​​ (Lk. 18:25)​​ –te-in mizawngte thu gen ahihna thu kilang hi. Nekding kitasam in, sum le pai neilo uh a; mite muhdah, nenhniam ahi uh hi. Ahi zongin, amaute in mihaute sangin Pasian​​ ukna​​ sungah maipha ngah zawding uh hi, ci-in kigen hi.  Thuman a kisa​​ farisai mipa sangin, mawh a kisa siahdongpa mawhna kimaisak zaw hi​​ (Lk. 18:9-14).​​ Tua ahih manin, Pasian​​ ukna​​ sung a om ding mite pen mizawngte leh a cimawh, mite nenhniam leh phawkkhak loh mite ahih theihna thu Jesu thugentehna panin kimu hi. 

 

THUKHUPNA

A tung a kigenna panin Pasian​​ ukna​​ pen tuhun thu bek hi loin, mailam thu bek zong hi tuanlo hi, cih kimu thei hi. Jesu na lamdang bawlna tawh Pasian​​ ukna​​ hong kipan khinzo a; tua mah bangin Ama mite in vangam nopna pen hih leitungah zong kiciamkhol theita, cihna ahi hi. Ahi zongin a kicing takin kiciam thei nailo cihna hi bek zaw hi. Natna om nawnlohna, a kiningcing tak a Pasian​​ ukna​​ (final consummation)​​ ahih leh mailam hun thu​​ (hong tung lai ding)​​ ahih manin, vangam a kitun ciang bekin kiciam thei pan ding hi. Jesu hong paikik matengin tua nopna pen kicing takin kiciam theilo ding, cihna ahi hi. Tua banah, Pasian​​ ukna​​ pen Judah mite ading bek hi loin, mi khempeuh ading​​ (universal)​​ ahi hi. A zawng-a hau, Gentail-Judahte adingin zong Pasian​​ ukna​​ pen kicing ding hi. Tua​​ ukna​​ in bei hun nei ngeilo​​ (boundless)​​ ding a, a tawntungin kip paisuak ding hi. 

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related