Jesuh Khephung ah -3
Agelh ~ Kap Za Khai
…….Azom…….
Hanciam mahmah ta: Rom 12:11, Thadah kei unla, nakpitakin na sem un. Lawp mahmahna lungsim tawh Topa’ na sem un. Do not be slothful in zeal, be fervent in spirit, serve the Lord (ESV). Hih sungah Paul in nisim nuntakna adingin nasep silbawlna ah ahi zongin, Kha thu ah ahi zongin, Pasian’ adingin a kiniamkhiat nuntakna tawh lawp takin le hanciam takin nasem ding cih thu hong gen hi.
Khrih’ khe phungah i omna tawh kizui-in ama hong paikik ding lamet kawmin Ama’ na hanciam tak-in sep ding hi-a, a langkhat ah zong tua bang nasep kawmin innkuan mimal nuntak nading zong hanciam khop ding kisam hi. Cihnopna ah leitung nasep le Pasian nasep kilekkim sak ding cih hi. Korea gam-a Youdo Full Gospel Church pawlpi kem siapa David Young Chi Cho zong a zi neih tungin a zi le a inn vaite nusia in mun tuamtuam-ah Pasian nasem dingin pai-a lawhcing hetlo hi. A zi nangawn sup lawh dektak phial a, a zi le a Pasian nasep kikal teelzawk ding haksa hongsa mahmah hi. Thu a nget leh Pasian in a dawn kikna ah “Na inn ah ciahkik in la, na zi lungkim sak masa in. Pasian pen nambat khat, nang le nang nambat nih, na zi pen nambat thum le thudangte nambat lina ah koih in” cih hi.
Tua bang a tat leh a nasepna lawhcing mahmah takpi hi. Muhtheih mihingte’ inn sung lovai teng zo siang sisetna le muh theihloh Pasian ii nasep i sepna pen kikhen tuam loin kizawitawn zaw ahihna hong lakkhia hi (1 Jn. 4:20). Topa Jesuh zong a suah a kipan a Pa’ nasep a kipat dongin a inn sung nasep mah hanciam tak-in sem masa ahihna i theihkim thu ahi hi. Sawltak Paul zong Pasian thu a genloh hun kal-in a bukpuan khui mah sem pah hi. Leitung nasepte a nawlkhin loh bangun Pasian nasep zong kiamsak tuanlo hi. Kha ading le pumpi ading sem khawm uh hi. Vantung-a ngah ding lamen kawmin leitungah hanciam mahmah hi (2 Tim 4: 5; 2 Tim 5:9-10; 2 Thesa 3:10- 13; 2: 17; 1 Thesa 4: 10-12; Kol. 3:23; 1 Kor 3:14).
Theihkhialh loh dingah hanciam tak-in nasep ding thunih sungah a pualam taksa pumpi’ nasepna bek tham loin i khuak, i lungsim le i sunga kha (inner life) nasep nate zong kihel hi cih thu hi (Fhil 2:13; 1:6). Khristian nuntak kalsuanna ah i hihna le i sepna khempeuh ahi zongin, i ngaihsutna le i lunggulhnate ahi zongin, i thumuhna le i nuntakzia ahi zongin a kiniamkhiat nuntakna tawh Pasian maingat in hanciam mahmahna tawh kalsuan nuntak ding ahi hi. Hih in Khristian khempeuh vaipuak ahi hi. Tua ahih manin eite in i nuntak sung tawntung “nuntak nading nasep (daily work) le Kha tawh kisai Pasian nasep (serving the Lord),” thu-te khentuam nawn loin kop khawmin, “hanciam mahmahna tawh sep ding,” ihihna phawk den ni. Khrih mahmah in nasepnate ah hanciamna ka neih nadingin hong panpih ngiat a, amahmah in ka sung pan na hoih semin, tua pen nitawp ni dongin paisuak ding hi (Fil. 1: 6). Tua hangin nisim nuntak nasepna ah Pasian ading ci-in lungpom in ka hanciam den hi.
Kham Thukham zuihta: Tua ahih manin note tungah hong kibawl ding na deih bangun midangte tungah na bawl un. Moses thukhamte leh kamsangte’ thuhilhnate pen hih mah a deihna a hi hi (Matthai 7:12), cih leh Na Topa Pasian na lungsim khempeuh, na nuntakna khempeuh, leh na pilna khempeuh tawh na it ding hi (Matt. 22:37). Hih thukham nihte pen Kham thukham zong kici thei a, thukham khempeuh lakah a lianpen thukham zong ahi hi. Hih kham thukham pen Moses in Sainai mualtung pan-a hong lak thukham hi lo hi. Pasian Tapa Jesuh Khrih mahmah thukham kicin-na in hong piankhiat lai-in mite ading a hong piakthak kham thukham ahi hi. Moses thukham leh Jesuh Khrih thukham pen kilam dang mahmah hi. Moses thukham in ‘ana’ tawh sawl-a, sep kei leh ‘dan’ thuak ding cih hi. Ahi zongin Jesuh Khrih thukham ciangin ‘hehpihna’ bulphuh in sawl-a, tua tungtawn in vawh bangin a gah at ding lamah hong makaih hi (Gal. 6:7).
Khristian biakna cih pen ‘Topa’ hehpihna bulphuh nuntakna leh sepna tawh nuntak khiatna’ hi. Zuihna leh sepna tawh gah nei ding nuntakna hi. Tua nasep khiatna cih pen gup ngah nading a sep ding cihna hi lo-in, gupna ngah khin ahihna tawh kizui in Jesuh Khrih thupha thuhkikna in i sunga om lungdamna pen a pualam ah lahkhiatna ding ‘sepkhiatna’ cihna hizaw hi. Ei ading sepna hizaw loin midangte ading deihsakna tawh sepna hizaw hi. Mother Tereasa in, “Thuakna om lo, thungetna om lo, kipiakkhiatna om loin eite sep ding nasepte kisem zom suak thei lo ding hi,” ci-in na gen ngei a, Khristian cih zong ei kiabek a tuam om vilvel-te ding hi lozaw in, i omna pan paikhia in leitung sungah Jesuh Khrih sal bangin Khrih ading na i sep kul hi. Jesuh Khrih nung i zuihna ah hauhna, nopsakna, tawldamna cih nopsakna vive-te bek lamet ding hi lo a, Mother Tereasa cih mah bangin zong i zuih kul veve hi (Mk.9:12b).
Hih kham thukham pen Jesuh Khrih nungzuih na ding sapna le ama khe phung a zuan khempeuh nuntak pih ding thu ahi hi. Jesuh Khrih leitungah a om lai-in mite it in, lim bawl in, lamsang hi. Leitung mite it mahmah ahih manin a Pasian hihna nangawn nusia in hih leitungah mi bangin hong piangin gupna i ngah nading a nuntakna kipiakna tawh hong sepsak hi (John 3:16; 1:14). Tua in Jesuh Khrih’ itna hi a, amah leh amah ki-itna tungtawn in leitung mite hong itna hong lakna ahi hi. Hih munah Jesuh Khrih amah leh amah ki-it cih ciangin amahmah itna hi cihna hi zaw hi (1John 4:8:10). Luka 22: 26-27 sungah Jesuh Khrih in a nungzuite kiangah khat leh khat tungah thupha kibawl ding na hilh hi. Maka 10:45 sungah zong Jesuh mahmah in ‘leitung sawltak’ dinga hong pai hi’ng ci hi. Matthai 3:8 sungah zong i hihna tawh kituak in i gamtat ding hong hanthawn lai hi.
Banghang in Khristian-te in mite ading sep kul hiam cih leh i biak Pasian mahmah nasem den Pasian ahih man hi (John 5:17). I biak Pasian mah bangin eite’n zong leitung ading i hih theihzah nasep kul hi. Banghang hiam cih leh mite ading sepsakna in Pasian gam kilamna sungah a kihel kihi pah hi. Jesuh Khrih a um peuhmah in amah leh amah kipiakkhiat nuntakna tawh nuntak kul hi. Khristian-te sepna pen Jesuh Khrih hehpihna leh thupha hang bek hi a, tavuan in ngaihsut khak loh ding thupi hi (1Kor. 15:10). Ei zong mite kiangpan in hong kilim bawl ding, hong it ding, hong kilamhsang ding i lunggulh bangin midangte tungah zong i bawl ding ahi hi. Midangte kiangpan a hoih i lunggulh bangin midangte tungah a hoih i bawl ding hipah hi. Hih kham thukham in Pasian ii thumanna (deidan neihlohna, angvan tuam neih lohna, it tuam neih lohna, guptuam neih lohna, piaknop tuam neih lohna) ahi hi. Eite in itna bulphuh sepna tawh khat leh khat kisepsak, kipantah, kilamhsang ding pen Pasian deihna ahih bangin tua bang a kigamtatna mun pen Pasian gam hi pah hi. Hih leitungah Pasian gam kiphut in a tangzai semsem nadingin kham thukham i zui semsemta hi. Amen.
Hehdan siamta: I pianthak ma-in hehdan i siam kei a, i pianthak ciangin hehdan zong i siamta hi. Leitung mi hihna tawh hehdan siam ding haksa mahmah a, ahi zongin Jesuh sungah a omte adingin Khrih’ hehpihna tawh hehdan kisiam thei mah hi. Leitungah a hehthei lo kuamah om lo hi. Jesuh zong Jerusalem biakinnpi sungah heh ngei hi (Matt. 21:13). Ahi zongin Jesuh’ hehna pen ama angsung ading hi loin amah a sawlpa Pa Pasian’ minthan nading hizaw ahihna kimu thei hi. Pasian minthan nading ahilo hehna in lungkhamna behlap a, khatvei i heh leh nihvei kisum hi: i lungsim gimin i taksa zong kiam pah hi. Tua ahih manin Pasian’ tate in hehdan i siam ding kisam mahmah hi.
Koi bang munte ah heh ding a, koi bang munte ah heh lo ding ihiam, cih leh thuman hangin haksatna, kosiatna, gensiatna, bawlsiatna i thuak ciangin heh lo ding a, thuman a kiselcip hun, thuman a kigen loh hun, Pasian’ min dai nadingin kisepna munte ah heh ding kisam hi. Mawhna hangin heh ding (Pian. 3), Pasian tangin milim a kibiak leh heh ding (Pai. 31), Pasian biakinnpi a kinitsak leh heh ding (Matt. 21), Siatna tungah heh ding (Late 97:10), Pasian gen bang uplohna hangin heh ding (Jn. 11:13), Pasian le Ama thu a kidaisak ciangin heh ding, Thuman lohna le kisimmawhna hangin zong heh ding,[168] Pasian minthan nading a kisep loh ciang heh ding, cih bangin hehdan i siam semsem ding kisam hi. A piangthak taktak-te pen hehdan zong siam ngiat uh hi.
Lungduai ta: Lungduaina pen Kha Siangtho gah nam 9 te lak pan khat (Gal. 5:22, 23) hi a, thu-ummi khempeuhte’ neih loh a phamawh thu ahi hi. Thu-umlote tawh kizopna ah ahi zongin, nasep khopna ah ahi zongin, annek khopna ah ahi zongin lungduaina nak kisam mahmah hi. Tua lungduaina sungah thuakzawhna, hehbaih lohna, lungsim kepzawhna cihte kihel hi (Efe. 4:2; 2 Tim. 3:10; Heb. 12:1). Lungtomna pen haina kilatna ahih bangin lungduaina ahih leh gualzawhna man ngah nading lampi ahi hi.
Tua bek tham loin lungtomna in kitot kiselna, kilungkim lohna piangsak a, lungduaina in ki-it kilemna hong pia hi. Pasian in zong thu-umlote a mawhna uh kiphawk in, kisik in ama kiangah upna tawh a zuat ding hun lungduai takin a ngak bangin ei thu-ummite in zong mi khempeuh tungah lungduaina tawh kizom, kipeh den ding kisam hi. Tu-in Khrih hangin lungduaita hi hang. Ni dangin a heh baihte, lungtom-te ihih hangin Khrih in ama itna tawh ama’ ziate hong hop ciangin eite zong a lungduaite ihi ta hi.
Hangsan ta: Jesuh Khrih i neih ma-in i lungsim sungah meidawina vive tawh kidim ahih manin i sep dingte zong kisem ngam lo, i pai nopnate ah kipai ngam lo, i lamet dingte zong kilamen ngam lo, i pau dingte zong kipau ngam lo, i omna ding munte ah zong ki-om ngam lo hi. Tua pen mawhna hong piak letsong hi, ci leng zong kikhial lo ding hi. Pasian in mihing a bawl cil-in ama bawlsa leitungah hangsan takin nungta in, hangsan takin ama nasem dingin ngimna a nei hi napi-in mawhna hangin ama ngimna a kisia bang hong suak hi. Ahi zongin tu-in Pasian in Jesuh Khrih tungtawnin leitung hong gumkik a, amah a um khempeuh in hih leitung sungah hangsan takin na sem thei, pai thei, geel thei, dingin Khrih tungtawn in hangsanna hong pia khin ahi hi. Pasian pen eite’ hangsanna hi a, ama hangin eite in haksatna khempeuh, dahna khempeuh, le lauhhuaina khempeuhte thusim nawn loin hangsan takpi a phungam hita hi.
Pasian’ pilna ngah thei ta: Thuciam Lui Lai Siangtho sungah, A kipat cilin Pasian in vantung le leitunga piangsak hi (Pian. 1:1), ci-in kigelh hi. Pasian pen kipatna le tawpna a neilo, a nungta tawntung Pasian ahi hi (Late 90:2; Mang. 1:8; Heb. 13:8). Pasian in na khempeuh thei (Jn. 3:20; cf. Job 37:6; Late 147:5) a, ‘van a aksi khempeuh amin ciatin lo thei’ (Late 147:4) in mihingte tatna khempeuh athem aneng in a theih banah (Late 44:21; 139:2-3; Pau. 5:21), lutung a om samzang phazah nangawn a thei sitset (Matt. 10:30) a pil mahmah Pasian ahi hi.
Pasian in a pilna zangin na khempeuh hong bawl hi. Pasian in na khempeuh a minthan nading le amah a phat dingin piangsak hi. Leitung nate a cing le a kem dingin Adam le Eve na bawl hi. Pasian in mihing a bawl cil in Ama limlehmel sun dingin na bawl hi (Pian. 1:26, 27). Pasian’ limlehmel suun i cih ciangin pilna, ngaihsut theihna, a nop pan a nopzaw semsem ding, a nop pen theihtheihna (feeling), ukcipna omlo lungsim khensat theihnate (free will) a nei dingin mihing na bawl hi, a cih nopna ahi hi. Adam in Pasian’ piak pilna tawh leitung a om ganhing khempeuhte min na vawhsak thei hi. I Topa pen ‘a pil Pasian’ (1Sam. 2:3) hi a, Pilna pen Ama kiangpan hong pai hi (Jam. 1:5). Pasian in mihingte amau le amau thu a ngaihsun tawm dingin hong bawl hi. Mihingte’n i ngaihsutna tungtawnin thu kikhensat a, tua khensatna tawh kizui-in kigamta hi.[169]
Tua bangin mihingte in i ngaihsutna suangin i nuntak kalsuan ciangin khat veivei haksatna tampi kituak thei hi. Pasian in i sungah ama pilna hongguat hangin mihingte in tua pilna i neihlam i phawk kha kei a, zong i thupi ngaihsut het kei hi. Pasian in mi khempeuh ama lim-lemel sunin hong bawlna tawh mihingte amau le amau thu ngaihsut tawm theihna le khensat theihna ciang a kinei bek hi-a, ahi zongin lungsim, pumpi le kha adingin Pasian kiangah pilna ngetbeh a kul lai ahi hi. Jame in, Pilna a kisam na om uh leh Pasian kiangah ngen un (1:5), hong cih bangin Pilna nakpi Pasian kiangah nget ding mah ahi hi.
Pilna cih pen theihna le neihna khempeuh a man in zat theihna hi,[170] kici hi. Tua banah pilna i cih in Pasian’ thuman thutak lampi leh a geelnate bangin nuntakna le ngaihsutna ahi hi. Nuntakna khempeuh Pasian’ muhna banga bulh ding cihna hi a, Pasian’ gen khempeuh dikin thuman a, nuntakpih taakin, zuih taak hi. Ngun le kham sangin pilna ngah ding hoihzaw tham hi (Pau. 3:13-14). Pilna in Pasian tawh kizopna hoih neihna (Pau. 3:7), le a kammal kuhkal takin sincianna (Pau. 3:1-3) tungtawnin kingah hi.[171]
Thu-ummite in Pasian’ pilna ngah theihna dingin lunggulhpi in neih ding thupi hi. Bang hang hiam cih leh Pasian pil dan pen mihingte pilna tawh kiteh thei lo hi. Pasian’ genna ah, Keima ngaihsutnate nomau ngaihsutna bang hilo hi (Isa. 55:8), na ci hi. Ama ngaihsutna (pilna) pen mihingte aa sangin sangin thukzaw (Rom. 11:33), zaizaw a, sangzaw tham hi. Paul genna ah, Pasian’ haina pen mite’ pilna sangin sangzaw (pilzaw) lai hi (1Kor. 1:25). Leitung a mi khempeuhte’ pilna khempeuh kigawm leh zong Pasian’ siakmit zong banzo nailo ding hi.[172] Hih zah a, a sang mahmah, a zai mahmah le a thuk mahmah Pasian’ pilna pen ei thu-ummite zong ngah theihna ding lampi om hi, ci-in Lai Siangtho mun tampi ah kigelh hi.
Thuciam Thak sungah Khrih pen a sang pen Pasian’ pilna hi a (1Kor. 1:30; Kol. 2:2-3), a thu sungah om denna, ei’ sungah omsak denna (Jn. 15:7) leh eite’ sunga teeng Kha Siangtho tungah lungsim ngaihsutna piakna tawh (Jn. 14:16-26) pilna ngah i hih lam hong hilh hi.[173] Tua ahih manin ei thu-ummite, Jesuh Khrih sunga mi thakte, Jesuh’ khe phungah a dingkipte in hong tanpa Khrih sungah i omcip nak leh Pasian’ pilna i ngah den ding hi, cihna ahi hi. Pasian nei taktak peuh leng Pasian’ tate hihna zaa i ngah a, tua thupha hangin eite zong ama’ pilna a ngah thei ihi hi.
Suahtakna ngah ta: I pianthak ma-in eiteng pen mawhna tawh kihencipna, thukham sungah kibualna le thukham tawh kihencipna sungah i om hi. Amau sunga om pen nuam mahmah dan tawh kibang napi-in a sawtsawt ciangin mawhna le thukham in i kha nuntakna bangmah phattuamna hong pia lo bek tham loin kha thakiam semsemna, kha nuntak lamet beina, pumpi taksa kiamsuk semsemna vive hong pia hi. Thukham cih pen vantung mite tungtawn in Pasian in Moses a piak hi a, hoih mahmah napi-in, ‘sawlna’ vive tawh kidim in, hehpihna cih bang om lo bek tham loin nuntakna zong hong pia thei lo hi. Mawhna zong tua bangmah in mihingte a sia bawl ding, Pasian lehdo ding cih bekbek hong semsak niloh hi. Tua bang kihencipna sungpanin Jesuh in eite hong tankhia khin hi. Ahi zongin tu-in ahih leh Khrih Jesuh tawh kipawlin a nungta mite pen mawhna thukhenna tawh kipelh hi. Bang hang hiam cih leh Khrih Jesuh tawh a hong kipawlsak Kha Siangtho in mawhna le sihna a piangsak thukham panin kei hong suaktasak khinta hi (Rom. 8:1-2).
Khrih in eite mawhna le thukham sungpanin hong suaktasak khin hi. Bang hang in eite in tua thu thei loin mawhna le thukham sungah kibualbual lai ding ihiam? Jesuh sungah a omte adingin mawhna le thukham in thunei nawn lo a, Khrih bekin amau tungah thuneita hi. Tua ahih manin thu-ummite in Khrih’ sila thak kihi pah a, Khrih zong amaute’ lutang le a nei pa hong suak pah hi. Paul in, Khrih in eite hong khahkhiat khitna hangin mi suaktate hi khinta ihih manin tua suahtakna thu-ah kipin om un la, sila va suakkik nawn kei un (Gal. 5:1), hong ci hi. Vantung le leitung ah thunei penpa i sila hih khakna pen i hamphatna lianpi khat mah ahi hi. Ama neihsa i hihna tawh ama sungah suakta takin ki-om thei, kibual thei, kizom thei ta hi. Suahtakna hong pia pa muanhuai ahih manin ama hong piak suaktakna zong muanhuai hi. Tu-in Khrih’ hong hehpihna hang bekin eite in a bucing suahtakna a ngah ihi hi.
Ama Thu lunggulh den ta: I pianthak ma-in Pasian’ thu sangin leitung thu bekbek i lunggulh niloh hi. Pasian’ thu, Khrih’ lungdamna sangin i lunggulhzawk thu tampi kinei hi. Pasian’ thu sangin i teelzawk na tampi, i deihzawk na tampi, i nei den hi. Ahi zongin i pianthak takciangin Kha Siangtho in Pasian’ thu le Khrih’ lungdamna thu bekmah lunggulh pen le deihna in i neih ding thu hong hilh in hong theisak hi. Hih zong i pianthakna hangin i ngah gamh hoih, gamh thupi khat mah ahi hi.
Pasian’ thu lunggulh denna pen i nuntakna dingin a thupi mahmah ahihna theih ding kisam hi. Bang hang hiam cih leh Pasian’ thu pen lamlak meivak hi: Nangma thu pen lam hong lak ding meivak hi a, ka paina lampi ah khuavak ahi hi (Late 119:105; Pau. 6:23; 1 Pet. 1:19). Pasian tungah i khialh loh nadingin Pasian’ thu kisam hi (Late 119:11), gamtat siangtho neihna dingin Pasian’ thu kisam hi (Late 119:9), a pilzaw in hong bawlna dingin Pasian’ thu kisam hi (Late 119:98), i nuntak denna dingin Pasian’ thu kisam hi (119:93), i kisiatcip lohna dingin Pasian’ sungah nuamsak kul hi (119:92), thu theihtelna ngahna dingin Pasian’ thu kisam hi (119:104), a manlo lampi khempeuh i mudah theihna dingin Pasian’ thu kisam hi (119:104b), midangte’ nuihsanna le siamnate panin suaktakna ngahna dingin Pasian’ thu kisam hi (119:22), Pasian’ lampite mitsuan den theihna dingin Pasian’ thu kisam hi (119:15), thupha ngah mi hih theihna dingin Pasian’ thu kisam hi (119:2), lungnopna ngahna dingin Pasian’ thu kisam hi (Lk. 2:29), Pasian’ thu pen thuman ahi bek tham loin hong siangthosak thei ahih manin Pasian’ thu kisam hi (Jn. 17:17). Pasian’ thu in Pasian’ mite cingtaaksak hi (2Tim. 3:16-17). Pasian’ thu in nuntakna pia thei hi (Jn. 6:63; 14:6). Pasian’ thu in hong siangthosak hi (Efe. 5:27; Jn. 3:5). Pasian’ thu in khuavak hi a, khuavak hong pia hi (Late 119:105; Jn. 8:12; 2 Pet. 1:19). Pasian’ thu pen kha an hi (Matt. 4:4; 1 Pet. 2:2). Pasian’ thu pen khaici hi (Lk. 8:11; Late 1:3; 2Kor. 9:10). Pasian’ thu pen Kha Siangtho namsau hi (Efe. 6:17; Heb. 4:12; Lk. 4:1-14).
Pasian’ thu pen eite hong nungtasak in hong gamtaangsak thei ahih manin i nuntakna sungah Pasian’ thu bekmah lunggulh penin i neih ding ahi hi: Pasian’ thu nungta-in a gamtang hi a, langnih hiam namsau sangin hiamzaw lai hi. Kha leh lungsim, guh le taang kituahna, guh le guhngek dongin khenkhia thei hi. Mihingte’ lungsim ngimna le a ngaihsutnate zong theithei hi (Heb. 4:12). Pasian’ thu pen muhtheihloh gal ahi Satan do nadingin namsau zong ahi hi (Efe. 6:17). Pasian’ thu cih pen pilna khempeuh tawh a kidim thu, lungnopna le lungmuanna khempeuh tawh a kidim, suahtakna le citna tawh a kidim, nuntakna le thuman tawh a kidim thu manpha penpen hi den hi. Tua ahih manin Late gelhpa bangin, Sakhi in lui tuiluang sialsial a lunggulh bangin nang ka hong lunggulh hi, Ka Pasian aw (Late. 42:1), Pasian’ mah lunggulh ngiat in a thu sungah zong nuam a sa ngiat ihih ding thupi hi. Tua adingin Jesuh Khrih in hong sepsak khin hi. Jesuh Khrih in i lungsim luite hong phuahphatsak in nisim in Pasian’ thu i lunggulh den theihna dingin a Kha Siangtho tawh hong omkhawm hi. Pasian’ thu i lunggulh theihna pen Jesuh Khrih hang bekmah ahi hi. Amen.
Ta za ngah ta: Eden huan sunga thupiang hangin mihing le Pasian pen kihingkhen hi a, tua thu hangin mihing in Pasian’ maipha ngah kik ding haksa hi. Ahi zongin Kalvary mualtung panin Jesuh Khrih in a sisan tawh eite khempeuh Pasian kiangah hong kaikik a, a diktan mi hihsakna bek tham loin Pasian’ ta za nangawn hong ngahsak kik ahi hi. Tua Pasian in a it a Tapa hanga eite hong hehpihna vangliatna a phate phat dingin ah Jesuh Khrih hangin ama tapa za i ngah nadingin hong deih hong hehpihna hangin, amahmah adingin amasa-ah hong koih khol hi (Efe. 1:5-6). Kha Siangtho in eite Pasian’ tate hong suaksak hi (Rom. 8:15). Pasian ngiat in ama tate in hong bawl ahi hi (Rom. 8:23; 9:4). Ta za ngahna in Pasian pen ‘Pa aw..Pa aw’ ci-in sap theihna thupha ngahna bek tham loin, Pasian’ Kha Siangtho zong i ngahna tawh Pasian’ tate ngiat hihna ngahna ahi hi (Gal. 4:4-6). Ta za pen Jesuh Khrih a um khempeuh in ngah theih ahi hi. Tua bangin upna tawh Pasian’ ta za ngahna pen mihing’ hoihna hang zong hi lo, thalawhna hang zong hi loin Pasian ii hong hehpihna le ama hong piak ngiat thupha ahi hi (Efe. 2:8-9). Tu-in Jesuh Khrih hangin eite in Pasian’ ta za a ngah mi siangtho vive ihi ta hi. Amen!
Lungdamna (Joy) nei den ta: Lungdamna neih theihna pen Kha Siangtho’ thuphate lakah khat in kihel hi (Gal. 5:22). Jesuh Khrih hong tatkhiatna pen lungdamna thu ahih bangin ama sunga i om khakna zong a lungdam huai mahmah thupha ahi hi. Tua hangin Paul in, “Topa sungah lungdam tawntung un, ka hong cihsa bangin tu-in zong lungdam un, ka hong ci kik hi (Fil. 4:4),” hong ci ahi hi. Eite in Topa sungah i lungdamh theih ding kisam hi. Bang hang hiam cih leh lungdamna in Khrih sungah i neih gupkhiatna a bukim nading a, a kisam thu khat ahih man ahi hi.
Hih in Pa Pasian, Ta Pasian leh Kha Siangtho Pasian sungah sunglam lungmuan’na le nopsakna hi a, To thum Pasian khat tawh i kizopna panin hong luangkhia thupha sungah om hi (enkak 2 Kor. 13:14). Lungdamna pen Pasian kiang panin hong luangkhia a, Kha Siangtho’ gah kilatkhiatna nam khat ahi hi (Late 16:11; Rom 15:13; Gal. 5:22). Lungdamna pen ama thu a, hong pai tawm hi loin Khrih tawh kizop tawntungna hangin a kinei thei bek ahi hi (Jn. 15:1-11). Kha Siangtho in i nuntakna sungah palai hong sep ciangin lungdamna hong lian semsem hi (enkak Jn. 14:15-21; 16:14). Jesuh in hong hilhna ah a kicing lungdamna in ama Kammal sungah i om tawntungna, midangte itna, ama hong thupiakte man’ na (Jn. 15:7; 10-11) le Pasian deih loh leitung thupan kihepkhiatna (Jn. 17:13-17) cihte tawh kizom hamtang hi.
Lungdamna in Pasian hong nai ompihna leh ama hong tatkhiatna thupha letsongte sungah nopsakna ahih mah bangin na sakna, gimthuakna, nopsakna leh kiim le paam a, a piang thu haksate tawh kisusia zo lo hi (Matt. 5:12; Sawl. 16:23-25; 2 Kor. 12:9). Tua bek tham loin lungdamna in Khrih sungah Pasian hong sik gupkhiatna (1 Pet. 1:3-6; enkak La. 5:11; 9:2; Isa. 35:10) le Pasian’ kammal tawh kipawlkhawm hi (Jer. 15:16; enkak La. 119:14).[174] Pasian’ hong itna, Jesuh Khrih’ hong tatkhiatna le Kha Siangtho hong ompihna hangin amaute tungah nisim naisim in i lungdam theih ding thupi mahmah ahihna kimu thei hi. Pasian tungah lungdam den theihna pen Pasian tungah phatna le biakpiakna thupi mahmah khat ahi hi.
I nuntak hun sung tengin bangzah ta-in haksatna, buaina le lunggimnate i thuakthuak zongin Topa sungah i lungdam veve ding thupi hi. Paul zong, a nuntakna ah bangbang a thuak zongin Topa sungah a lungdam den hi (Fil. 1:18). Mihing hoihna le i sankhak thuphate hangin lungdam ding cih hi lo a, na khempeuhte’ kicinna Jesuh Khrih i neih man le ama hangin leitung thuphate i ngahna hangin lungdam ding hizaw hi. Leitung thupha i ngah kei taphial leh zong, Khrih sungah ih kha in tawntung nuntakna ngah limlim ihihna tawh Topa sungah lungdam huai lua mahmahta hi. Topa’ hangin nakpi takin ka lungdam ding a, ka Pasian’ hangin kipaktakin ka diang ding hi. Bang hang hiam cih leh zipipa puanhoih tawh kizemin, mothaknu a suangmanphate tawh a kizep mah bangin amah in hotkhiatna puan kei hong silhsak in, thumanna puanpi tawh kei hong tuam khin hi (Isa. 61:10 enkak Hab. 3:18). Bang bang ihi zongin Topa sungah lungdam den ni. Jesuh Khrih’ khephung ah lungdam kohna lo-ngal adang sep ding bang om lai ahiam? Lungdam kohna tawh i biak Pasian’ min phat den ni. Amen!
Piangsaknate it thei ta: I piangthak ma-in singkung lopate khempeuh, ganhingte khempeuh, pen mihingte’ nek mang ding, phuk mang ding, suksiat mang ding, i deihdeih banga zang mang dingin lungsim kipaai-in, kiimlepaam itna, khualna lungsim kinei het lo hi. Kiimlepaam tungah thusim dingin zong kituat het lo hi. Tua sangin amaute tungah zawhthawh gawpnopna lungsim bekbek kinei den mawk hi. Singkung lopate kiphuk ziahziah, ganhingte kithat ziahziah in leitungah nisim in kisuksiatna, kithatna bekbek kidim hi. Tua hangin Pasian’ bawlsa nate zong nasa-in numei nausuak thum bangin thumin tau-in om uh a, Pasian’ Tapa hong paikik ni lamen in om uh hi (Rom. 8:19, 22). A taktakin kiimlepaam cih pen mihingte’ zawhthawh gawp dingin Pasian hong piak hilo a, Kiimlepaam tungtawn in Pasian’ hoihna, vangliatna le a hehpihna i muhtheihna ding le kiimlepaam itin, kemin, zunin, puahin leitung Eden i suaksak ding Pasian’ deihna a hizaw hi. Leitang cih pen mit muhtheih Pasian’ gamh ahi hi. Muhtheih Pasian’ gamh (leitang) itna le kepna tungtawnin muhtheihloh Pasian’ gamh (vantung gam) lunggulh in mitsuan nuntak ding pen thu-ummite’ zia taktak ahi hi.
Hih leitung sungah mihingte khempeuh ei le ei na semin, i nuntak theihna dingin Pasian in leitang hong pia hi. Ganhing namkim hong pia hi. Singkung namkim hong pia hi. Lopa namkim hong pia hi. Amaute loin kua mihing mah nungta thei lo hi. Jesuh in, nang le nang na ki-it bangin na vengte na it in (Lk. 10:27), cih thu-ah mihing le mihing ki-it ding bek hi lo-a, ama piansaknate khempeuh zong a kihel ahi hi. Mihingte adingin kiimlepaam pen lawm hoih pen, veng hoih pen ahi hi. Kiimlepaam sungah Pasian’ limlemel kimu thei hi. Kiimlepaam in Pasian’ vangliatna, a hehpihna le a pilnate hong pholaklak hi. Ahi zongin mihingte in tuate mu thei lo, mu zolo mawk hi.
Tu-in Jesuh’ sungah mi thak i hih takciangin kiimlepaam pen i lawm hoih pen, i veng hoih pen in i mu theita hi. Singkung suan ding, ganhing khawi ding, cih te i lunggulh theita hi. Pasian’ limlemel kilatna, Pasian’ hehpihna le a vangliatna kilatna ahi hih kiimlepaamte bang hangin ei mihingte in mawk suksiasia ding ihiam? Pasian i it theih takciangin ama piansaknate zong i it thei ding hi. Kiimlepaam i it theih semsem ciang, kiimlepaam manphatna i thei semsem dinga, tua bangin i theih semsem ciang amaute i kem nuam, i puahnuam, semsem ding hi. Tua ciang bekin hih leitung pen nopna tawh kidim Pasian’ gam kiphutna leitung taktak kici thei pan ding ahi hi. Gupkhiatna pen leitung tawh kikhen thei lo hi, cih phawk tawntung ding kisam hi. Tua piansaknate it theihna zong Khrih’ tungtawnin Pasian in hong piak ahih manin tua bang itna hong neisak i biak Pasian’ min phat den ni. Amen
168 Lian Muan Kim, Lai Siangtho tawh kituak Makaih Pilna, 65, 67,68.
169 Zam Sian Khai, Zomite’ Phawkhuai le Zuihhuai Thu Tuamtuam, vol. 1, 2011, P-165.
170 Warren W. Wiersbe, Be Mature, 1879, 34.
171 Hilhcianna Kithuah Lai Siangtho, 955.
172 Zam Sian Khai, Zomite’ Phawkhuai le Zuihhuai Thu Tuamtuam, vol. 1, 2011, P-168.
173 Hilhcianna Kithuah Lai Siangtho, 955
174 Hilhcianna Kithuah Lai Siangtho, P-1938..

