Jesuh Khephung ah -2. Agelh ~ Kap Za Khai

Date:

Jesuh Khephung ah -2

Agelh ~ Kap Za Khai

 

Launa:​​ I nuntakna sungah Pasian om takpi mah hiam, Pasian kua hiam, Pasian in mihingte adingin koi bangin nasem hiam cih i theih ma-in mailam nuntak kalsuanzia ding tawh kisai ahi zongin, pumpi taksa nat ding le sih ding tawh kisai ahi zongin, nisim in i lau mahmah hi. A diakdiak in si leng koi ah tung ding, i kha bang ci ding cih thei lo i hih manin sih ding pen i lau penpen khat ahi hi. I nuntak sungin​​ ‘launa’​​ in hong tuamcip den a, i nat ding zong lau, i tuk ding zong lau, khualmial sungah i pai ciang zong lau, na khempeuh lau hi mai hi. Hih leitung pen ei adingin​​ ‘lau ding’​​ vive tawh kidim hi. Hih leitung pen launa phualpi bangin i ngaihsun den a, tua hangin lunggimna, lungmuan theihlohna, patauh​​ denna cihte bekbek i thuak niloh hi. Tua gaute hangin zong i ci​​ dam thei loin zong, i ankam zong lim thei lo hi. Bang hang hiam cih leh i nuntakna ah​​ ‘launa’​​ in hong ukcip man ahi hi.​​ 

 

Ahi zongin Jesuh’ Khe phungah i tun ciangin, i om ciangin, i belh ciangin a lamdang nopna le daihna i ngah a, nidang a i launa khempeuh koi-ah beimang hiam cih zong i theizo nawn kei hi. Bang hang cih leh Ama khe phungah na khempeuh muanhuai in, vangliatna tawh kidim den a, ama itna tawh hong tuamcip ahihman hi. Launa aw koi ah omta na hiam? meii theng bangin i nuntakna sungpan bang hunin theng na hiam cih zong kong thei kei uh hi. I sungah launa in mun hong la den nuam hita leh Jesuh hangin launa in ei tungah thuneihna hong nei nawn loin Jesuh bekin mun hong la-in ei tungah thu neita hi. Jesuh Khrih hangin na khempeuh ah lungmuanna i ngah hi. Nidang lai bangin i nat ding, khuamial sunga pai ding le sih ding zong lau nawn lo hihang. Jesuh hangin sih ding launa panin sih ding lawpna i ngah hi. Jesuh hangin sihna i lawp mahmah hi. Bang hang hiam cih leh si mengmeng leng amah tawh kimu mengmeng ding i hihna i theih man hi.

 

Kipumkhat lohna:​​ Jesuh Khrih i neih ma-in cilesa tawh kisai lawmlegual ahi zongin, kha tawh lawmlegual​​ (spiritual friends)​​ ahi zongin i nei kei hi. Ei le ei bek i tangtat den a, ei le ei bekmah nuam i sa lel hi. Midangte tawh kikhawl khop ding, kipawl khop ding le nasem khawm ding, nungta khawm ding cihte thupi i sa ngei kei hi. A diakdiak in​​ khat kia​​ in​​ kuamah tawh i kipawl kei a, midangte tawh kipumkhat ding cih thadah, i innkuanpihte tawh zong kilungtuak thei lo lailai hi. Na khempeuh ah ei’ bekmah thu i kisa a, midangte’ thu peuhmah thu in i sim ngei kei hi. I pianthak ma-in i omna mun neu​​ mahmah a​​ (mi dangte tawh i kipawlkhat theih lohna hangin i omna, i gamtatna, i tualtatna mun neu semsem),​​ tua hangin lungnopna, lawhcinna, lungsim pumpi’ daihna cihte zong i ngah ngei kei hi. Mi dangte tawh i kipumkhat theih lohna in khatkia tangtatna, kikhahzauna, lunglenna le lungneuna cihte hong pia hi.​​ 

 

Ahi zongin tu-in Jesuh’ sungah i om ciangin Pasian’ hehpihna, Jesuh Khrih’ sisan le Kha Siangtho’ vangliatna hangin ei leh Amau kikal ah genzawhloh kipumkhatna hong neisak bek tham loin Khrih’ sunga om mi khempeuh tawh zong hong kipumkhatsak ahi hi. Khrih’ hong itna in kipumkhatna thubulpi hi a, tua thubulpi hangin kipumkhatna ii limna i theikha semsem hi. Pasian khat bek, Honpa khat bek, Kha Siangtho khat bek sungah thu-ummite minam khat​​ (upna tate)​​ hong suaksak a, upna khat bek le lametna khat bek tawh nungta paisuak in nitawpni ciangin Jesuh Khrih tawh a mangkhawm dingte ihihna i theih semsem ciangin lungmuang in i kipak mahmah hi.​​ 

 

A diakdiak in Pasian le ei kipumkhat theihna in Pasian’ hehpihna hang bekbek mah hi a, tua bekmah in i kha nuntakna bulpi ahi hi. Jesuh a up manin amah tawh kipumkhat theihna bek tham loin amah a um mi khempeuh tawh zong ama sungah kipumkhat theihna thupha i sang lai hi. Tua hangin tu-in lawmlegual i hau mahmahta hi. I paipaina mun khempeuh ah Khrih hangin kha lawm tampi i neita hi. Ni dangin i theih ngei loh, le i muh ngei loh mite tawh zong Khrih in ama’ khe phungah hong kimusak, hong kitheisak, hong kilawmtasak, khut hong kilen khawmsak, na hong semkhawmsak hi. I lungsim hongvak semsem in, i lungsim hong nosuak semsem hi. Tu-in i nuntakna​​ sungah tangtatna, lunglenna, lungneuna cihte beimang siang khin hi. I sunga om a hoihlohna khempeuh hong hepkhiatsak hi. Midangte tawh i kipumkhat theihlohnate zong hong puahphasak khin hi. Khrih hangin mite tawh kizop theihna, kimuh theihna, kiho khop theihna, tut khop theihna, nekkhop theihna, nasep khop theihna cihte i ngah semsem hi.​​ 

 

Lamet beina:​​ Jesuh sungah i om ma-in i nuntakzia ding tawh kisai ahi zongin, i sih khit ciangin i kha nuntakzia ding tawh kisai ahi zongin i lungkham mahmahin lamet i bei den hi. Nuntakna sungah lamet beina in lauhuai hi. Lamet neih lohna in beidongna le kitasapna vive hi den a, huih kisam cina bangin kinaklah den hi. Lamet beina hangin a nuntakna a beisak, amau le amau a kithat, a kibawlsia mi tampi om hi. Lamet beina in nuntakna beina zong ahi hi.​​ 

 

Jesuh sungah i om ciangin, i lametna khang semsem hi. A kicianin genleng, Jesuh​​ Khrih hangin i lametna nungta semsem ahih manin i nuntakna zong a nungta semsem ahi hi. Jesuh Khrih ni khat ni limlim ciangin hong paikik in, amah a umte khempeuh vantungah la to dinga, ama sungah nuntakna hong pia ding cih lametna neihna in bangzahin khumin, zak nopin, lawp huai ahiam? Hih lametna bekin Jesuh sungah i nuntak semsem nading, lungsim pumpi le kha cidam semsem nading thahatna a hongpia ahi hi. Tu-a kipanin i nuntakna sungah lamet bei cih bang i thei ngei nawn kei a, Khrih hangin i lametna kician semsemin, nungta semsemzaw hi.​​ 

 

Phengtatna:​​ Jesuh i neih ma-in Satan’ neihsa i hihna tawh kizui-in gamtat luhekna ah phengtatna, ngongtatna, kampauna ah phengpauna, annek tuidawnna ah pheng nekna le pheng dawnna, thungaihsutna ah pheng ngaihsutna cih bangin​​ ‘a pheng hihna’​​ vive tawh i kidimden hi. Tua bang hihna sungah nuam i sa mahmah ngei a, tuamah leitung’ tatzia man i sa kha hi. Tuamah nuntakna limna​​ (the essence of life)​​ i sa kha hi. Na khempeuh ah phengtatna in mihingte’ nuntakna kicingsak zo lo hi. Tua sangin cilesa le pumpi taksa siat semsemna, thanem semsemna, thakiam semsemna, lungsim palang semsemna, sinsiat semsemna, midangte tawh kigal neih semsemna, mi man neilo ihih semsemna,​​ Pasian’ gal ihih semsemna hong suaksak zawsop hi. Phengtatna in i nuntakna hong phenglalsak lel hi.​​ 

 

Tu-in Jesuh’ Khephung i zuat takciangin i gamtatzia ding, i nuntakzia ding, i kampauzia ding i theitel semsem hi. Ni dangin i phengtatnate a khial vive ahihna i theih semsem ciangin i maizum mahmah hi. Jesuh in ei a phengtat dingin hong deihvet lo ahihna i theih ciangin i ngaihsut le i gamtatnate kikhel pah a, a tawntungin Topa’ deihna bang bekin a ta dingin i khensat ta hi. I theih thu in: Pasian’ tate in Pasian’ tate hihna bangin nungta ding, kampau ding, kiho ding, kipanpih ding, kilamtoto ding cih thu ahi hi. Pasian’ hehpihna sungah​​ ‘phengtatna’​​ cih peuhmah om lo hi. Tua sangin hong tanpa Khrih’ minthan nadingin hanciam in nuntakna bek om hi. Phengtatna in mihing hong siasak semsem a, ahi zongin Pasian’ hehpihna in mihingte’ phengtatna khempeuh hong phiatsak in Ama hehpihna sungah hehpihna ngahte omzia bangin a ta dingin eite hong kaikhinta ahi hi.​​ 

 

Mawhsakna:​​ Jesuh kiangah i tun ma-in ama thute i thusim lohna, amah i thudonlohna le i ut bangbangin i gamtat nuntakna hangin Pasian’ mawhsakna a ngah ding pa i hi den hi. Pasian cih loh mihingte mahmah in zong ei hong mawhsak den hi. I guktatna, i haina, i ciimlohna, i zuaukhemna, i phengtatna cihte hangin Pasian’ mawhsakna, nulepate’ hong mawhsakna, lawmlegualte’ hong mawhsakna tampi i thuak den hi. Mawhsakna ngah den​​ nuntakna pen tuisa kibuak singkung tawh kibang a, ni khat khit ni khat kihul semsem hi. Kimawhsakna ngah nuntakna pen kha mahmah hi.​​ 

 

Ahi zongin Jesuh’ khe phungah i tun ciangin, a beisa a i bawl mawhna le khialhnate hangin Pasian’ mawhsakna khempeuh pen Khrih’ sisan hangin maimang khinta hi. Khrih’ sisan in ama sungah mithak in ei hong bawl ahih manin Pasian’ hehpihna sunga om mithak i hihna tawh Pasian’ hehna le mawhsakna khempeuh zong beikhin hi. Tua sangin Pasian pen​​ “Pa aw..Pa aw..”​​ ci-in sap theihna thupha i ngah a, Pasian in zong​​ ‘kong it ka tapa’​​ ci-in hong ciamteh ta hi. A beisa hun-a hong kimawhsakna khempeuh Pasian in itna tawh hong maisak khin hi.

 

To hoihlo neihna:​​ Jesuh Khrih pen​​ ‘To’​​ in i neih ma-in leitung to tampi i nei hi. Sumlepai, guihtheih khamtheih, siatna namkim cihte pen ei tungah ukna hong nei i to vive ahi hi. Zuu bang dawn leng, zuu kaihkaihna ah i pai a, zuu hong sawlsawlna bangin i ta hi. Sum deihluatna in kei nasep hoih lo tampi hong semsak hi. Zuau genna, mi thangsiahna a kipan mithatna dongin hong semsak ta zen hi. To hoih lo neihna in nuntakna siatna ahi hi. To hoih lo in mihingte’ nuntakna hong hoih losak hi.​​ 

 

Tu-in Jesuh’ khephung i tun ciangin Jesuh Khrih pen leitung le vantung ah​​ ‘To hoih penpen’​​ ahihna i thei semsemta hi. Khrih To hoih i neih ciangin nidang a​​ ‘to hoih lo’​​ in hong uk sawm veve hangin amah tungah Khrih’ vangliatna tawh gualzawhna ka nei khin zo hi. Ahi zongin tua​​ ‘to hoih lo’​​ in nisim in ei hong zol den lai, hong uk sawm den lai veve hi. Tua pen Khrih in ama vangliatna tawh hong dosak in, nisim i nuntakna ah thahatna hong pia den bek tham loin Kha Siangtho mahmah in zong hong ompih ngiat hi. Khrih’ sungah Khrih a kici​​ ‘To hoih pen khat bek’​​ om a,​​ ‘to hoih lo’​​ cih om lo hi. Tua a kipanin i nuntakna zong​​ ‘to hoih lo neihna’​​ panin i suakta ta hi. Jesuh’ khephungah i om ciangin kam tawh genzawh loh le gentheih loh hamphatna tampi i ngah hi. A nuai ah tawm en pak lehang;​​ 

 

Ama Hehpihna:​​ Hih hehpihna cih kammal pen Greek kamin​​ “charis”​​ hi a, Lai Siangtho Thak sungah mun 89 ah omin, 176 vei kizang hi. Paul ii a bulphuh tawntung thu khat zong hi den a, Khrih hong gupkhiatna zong hehpihna hang bek (Efe. 2:8,9), hehpihna in vanglian (Rom. 3:23-24), lungdamna thu tangko theihna zong hehpihna hang bekmah hi (Sawl. 20:24). Hehpihna hangin thu-ummi khempeuh in i ngah loh dinga kilawm khat​​ (vantung)​​ i ngah a, i ngah dinga kilawm mahmah khat​​ (Hell)​​ i ngah kha kei hi. Tua banah, Pasian in a tate nisim nuntak nading a kisam hehpihna hong pia tawntung a, hong sik​​ hong guanin i mawhnate zong hong maisak hi (Rom. 5:20).[165]​​ Ama hehpihna hangin amah tawh kipawl theihna, innkuan hihna a ngah i hi a, hih bang hamphatna pen hehpihna loin kingah thei lo hi. Ama​​ hehpihna hangin ama itna le vangliatna sungah suakta takin i om thei a, leitung mawhna zawhtheihna thahatna le vangliatna zong​​ a​​ ngah dente ihi hi. Bang hang hiam cih leh hehpihna ahi Jesuh mahmah eite lakah mi bangin hong omin hehpihna le thuman thutak tawh a kidim man ahi hi: Thu in, mi bangin hong suak a, hehpihna le thuman thutak tawh kidimin, eite lakah a om hi (Johan 1:14a)*.​​ 

 

Pasian’ thu i theihkhakna, ama neihsa i hihkhakna, ama sapna i ngahna, ama’ na i sepkhaknate khempeuh zong Khrih’ hehpihna hangmah bekmah ahi hi (Gal. 1:6; 15; Efe. 1:6; 7; 1Kor. 15:10). A tomin gen lehang, hehpihna pen kam tawh gen theih zong hi lo a, genzawh zong hi lo hi. Pasian’ hehpihna a kicingin pulak nadingin leitung mite’ lai le kammalte tawh kicing theilo hi. Hehpihna pen kammalte’ nungah om hi​​ (Grace is beyond words). Pasian’ hehpihna tel semsem leng, lamdang kisa semsem a, hehpihna thu i gendan ding le pulak dan ding kithei lo semsem hi. Bang hang hiam cih leh Topa’ hehpihna pen mihingte’ kammal in a huam zawhlohman ahi hi. Tu-in Jesuh Khrih i upna hangin ama hehpihna sungah i om kha ta hi. Ama hehpihna zai in thuk mahmah hi. Kammal tawh a kicingin kipulakkhia thei lo a, lai tawh kigelhkhin zo lo hi.​​ 

 

Suahkikna:​​ Leitungah i lunggulh pen in Pasian’ ukna gam sungah lut-in Pasian tawh omkhop ding bek ahi hi. Tua adingin Jesuh in​​ “suahkikna”​​ kisam hi (Jn.3:3; Matt. 18:3; Lk. 17:21; 1 Pet. 1:23; Titu 3:5), na ci hi. Tua bang hong ci Pa i up ciangin ei pen hehpihna tawh ama sungah a suakkik i hi a, Khrih’ sungah mi thak in i piang hi. Suahkikna cih pen mi khat’ nuntakna Kha Siangtho hanga kikhelna (Jn. 3:6; Titu 3:5), thaksuahna (Rom. 12:2; Efe. 4:23-24) ahi hi. Suahkikna ngahna hangin Pasian in mite’ lungsim sungah nuntak tawntungna hong paiin (Jn. 3:16; 2 Pet. 1:4; 1 Jn. 5:11), Ama’ tate hong suah a (Jn. 1:12; Rom. 6:16-17; Gal. 3:26), mithak hong suah hi (2 Kor. 5:17; Kol. 3:9-10). Leitung tawh a kipawl mi hi nawn loin (Rom. 12:2), Pasian tawh a kibanga kibawlthak mi hita hi (Efe. 4:24). Jesuh’ khephung ah Jesuh’ hong hehpihna hangin Pasian’ Ukna gam sungah lut theih nading​​ ‘suahkikna’​​ thupha i ngah a, Khrih sungah Khrih hangin​​ ‘mi thak’​​ hihna i ngah hi (2 Kor. 5:17). Tua pen a tawntung ading hipah hi.

 

Gupkhiatna ngah ta:​​ Pasian’ hehpihna tawh i mawhnate kiphawk in Kha Siangtho vangliatna tawh nihvei suahkikna​​ (born again)​​ i ngah ciangin eite pen Jesuh Khrih’ gupkhiatna a ngah ihi ta hi (Sawl. 3:19- 20; Efe. 2:8-9). Gupna i ngah theihna ding le Pasian’ neihsun i suahna dingin Jesuh mahmah hong kipumpiak hi (Titu 2:14; Gal. 1:4;​​ 2:20). Mi khempeuh in a tankhia dingin tua Jesuh hong kipia tawm a, a hun lian laitakin a hong kipiakna pen Pasian in mi khempeuh a hotkhiat nopna thu a kilatna ahi hi (1 Tim. 2:6).​​ 

 

 Tua Khrih’ gupna pen upna bek tawh kingah ahihna i theikim ciat hi (Rom. 1:17; Efe. 2:8-9). Upna cih thu ah upna mawkmawk tawh kingah lo hi. Mi pawlkhatte in​​ ‘um peuh le’ng man lel hi lo maw,’​​ kici thei hi. Tua bang upna tawh gupna kingah thei lo hi. Tua bang upna pen dawite nangawn in zong nei hi: Pasian khat bek om hi, ci-in na um hi. Tua pen hoih mahmah hi. Dawite nangawn in zong tua bangin umin lau-in ling deldal uh hi (Jam. 2:19). Mihingte in dawite’ upna sangin i sang zawk kei leh piangtuak lo hi. Tua hi leh koi bang upna nei ding ihi hiam? James in bel,​​ “sepna tawh a kizomlo upna pen a si hi (2:26),”​​ na ci hi. Cihnopna ah nuntakna hong kikhelsak, nuntak nopna hong piangsak, Pasian’ lungdamna hong piangsak upna nei ding leh tua bang upna bekin gupna hong ngahsak thei cihna ahi hi. Kikhelna, nuntaksak nopna le Pasian’ lungkimna hong piangsak lo upna pen upziau thu ahi hi.​​ 

 

Ahi zongin eite in Jesuh i up i sang ni mahmah in gupna i ngahpah hi (Lk. 23:43; 1 Jn. 5: 12-13). Bang hang hiam cih leh Tapa sungah nuntakna a om man ahi hi (Jn. 1:4, 5; 6:26). Tua pen ama hehpihna hang bekmah ahi hi (Efe. 2:8; Gal. 2:16). Eite in upna tawh gupkhiatna i ngahna a hang pen: tuuno bangin paubaan’na a omlo, a manpha mahmah Khrih, biakna-in a hong kipiakna hang (1 Pet. 1:19), Pasian’ hong hehpihna le Khrih hong sihna hang (Efe. 1:7-8; Kol. 2:13), Jesuh Khrih hang mahmah (Rom. 5:1-2), eite in Pasian’ thu tawh nihvei i suahkik man (1 Pet. 1:23), Khrih sungah mi thak ihih man (2 Kor. 5:17), i sungah Kha Siangtho hong teenden man (Rom. 8:9; 1 Kor. 6:19), Khrih hangin Pasian’ samsiatna pan i suahtak khit man (Jn. 5:24), tawntung nuntakna i ngah theih man (Jn. 3:16; 1 Jn. 5:11-12), cih teng hang ahi hi.

 

Jesuh i up manin ama neihsa i suak a, ama neihsa tate ihih manin eite pen leitung silesa tawh a suakte kihi nawn loin Pasian sungah a suak a lamdang Pasian’ tate ihi hi (Jn. 1:12-13; Gal. 3:26; Rom. 8:17). Pasian’ neihtuam ama tate ihihna tawh kizui-in gupna ngahte ihi ta hi. Hallelujah!​​ 

 

Mi Siangtho hi ta:​​ Hih leitungah kua mihing mah mi siangtho cih bang om thei lo hi. Pasian’ Tapa le Mihing Tapa ahi Jesuh Khrih bek mi siangtho ahi hi. Mi pawlkhatte in mi siangtho ahih theihna dingun mite tawh kikhen in gamtawlak sungah tuam om velval uh a, amau le amau kikhal in a lungsim uh ukzawh sawm uh hi. Mipite in zong tua bang mite​​ peuh mi siangtho in ciamteh uh hi. A taktak in pen numei sungpan a suak mi khempeuh pen mawhnei sa in a suak vive ahih manin kuamah mi siangtho cih bang om thei ngei lo hi (1 Kum. 8:46; Job 15:14; 25:4-6; Late 51:5; Pau. 20:9; Thuhilhna 7:20; Rom. 5:12, 19; 1 Jn. 1:8, 10).​​ 

 

Mihing hihna tawh mi siangtho kihi thei ngei lo ding hitase mah leh tu-in Khrih hangin eite in ama sungah Kha Siangtho vangliatna tawh mi siangtho hihna thupha i ngahta hi (2 Kor. 5:17; Rom. 8:2, 10). Khrih’ sungah mi thak hihna pen nuntakna thak ngahna, Kha Siangtho ngahna le Pasian’ mi siangtho in hong kisangna ahi hi. Thu-ummite koi bangin siangthona ngah hiam cih leh: Pasian’ thuman tawh siangthosak (Jn. 17), Khrih’ kisiangthosakna hangin eite zong Pasian’ thu tawh siangthosakna ngah (Jn. 17:19), Jesuh in eite Pasian’ thu tawh tui-ah hong sil khiat ciangin ama pumpi hong kipiakkhiatna tawh hong kisiangthosak (Efe. 5:26-27), Pasian ngiat in hong siangthosak, a siangtho dingin hong kem ngiat (1 Thessa. 5:23), mawhna nei lo tawntung Kha Siangtho tawh amahmah Pasian biakna ah a kipia Khrih sihna hang (Heb. 9:14), Jesuh’ sisan hang (Heb. 13:12), Kha Siangtho hong teenna hangin (1 Kor. 6: 19), Topa Jesuh Khrih’ min le Pasian Kha Siangtho tawh kisilsiangsak ta (1 Kor. 6:11), cih bangin eite in Khrih sungah Khrih hangin Kha Siangtho vangliatna tawh Pasian mai​​ ah mi siangtho hihna a ngah ihi hi.

 

Mi siangtho hihna dingin mihingte lampang panin sepzawh thu tawh hanciam theih, sep theih hi lo hi. Nisim kisil denna, nik le puan siangtho silhdenna, nekledawn siangtho nekna le dawnna, midangte tawh tuam om vilvelna, cihte tawh mi siangtho kisuak thei ngei lo hi. Mi siangtho hihna pen Jesuh Khrih’ hong hehpihna hang bek ahi hi. Ama hehpihna hang bek tawh mi siangtho hihna kingah thei hi. Mi siangtho hihna pen mihingte’ ciangtan ding le kipsak theih hi loin Pasian’ sep hizaw hi. Tua ahih manin Pasian’ sepsa ahi gupkhiatna sunga kihel thu-ummi khempeuh pen Pasian’ hong itna, Tapa Jesuh Khrih’ hong hehpihna le Kha Siangtho hong kilawmtatna hangin mi siangtho vive ihi theita hi. Mi siangtho cih pen mawhnei nawn lo kilkel mi cihna hi tuan lo a, Pasian’ mai-ah thuman diktang​​ hi, ci-in Khrih’ teci panna a ngah mi, Jesuh Khrih’ sisan tawh mawhnei pipi mawhna a kimaisak mi cihna ahi hi. Tua pen Martin Luther in, “Saints are justified sinners…mi siangtho cih pen a kidiktansak mawhnei mite hi”​​ na ci hi.​​ 

 

 Thuciam Thak Lai Siangtho sungah Jesuh Khrih a um khempeuh, Jesuh Khrih sunga a om mi khempeuh pen mi siangtho hi, ci-in siangtak in kigelh hi. Paul in Khrih’ sunga thu-ummite khempeuh pen​​ ‘mi siangthote’​​ ci-in na sam tangtang hi. Gentehna in, Sawl​​ (Paul)​​ kikhel in a mit khua a muh loh laitak Pasian in Ananias pen Saul kiangah​​ sawl a, Ananias in, ‘Topa aw, hih pa in, Jerusalem khua-a na mi siangthote hihzah tak bawlsiatna thu, mi tampi kiangah ka za zo hi* (Sawl. 9:13), ci-in thu-ummite pen mi siangtho ahihna uh kimu thei hi. Tua bek tham loin Paul mahmah in zong Rom. 1:5 sungah,​​ ‘Rom khua sungah a om mi siangtho kikoih Pasian a it khempeuhte kiangah thu kong zasak hi,*’​​ cih bang ahi zongin, 1 Kor. 1:2 sungah, Jesuh Khrih tawh kipawlna hangin Pasian’ mi suakin, Pasian’ mi siangtho cihna a ngah, Korin khua-a om Pasian’ pawlpi mite leh eite’ Topa bek hiloin, amaute’ Topa zong ahi, i Topa Jesuh Khrih tungah thu a ngen, mun khempeuhah a om mite tungah lai ka hong khak uh hi, cih ahi zongin 1 Kor. 1:30 sungah zong: Ahi zongin Pasian in Jesuh Khrih hangin note tungah nuntakna hong pia a, tua Jesuh Khrih pen eite’ pilna, Pasian tawh i kipawl theihna, Pasian’ mi siangtho suakin, hotkhiatna i ngah theihna ahi hi,’ cih ahi zongin Jesuh Khrih a ummite khempeuh mi siangtho in kiciamteh ahihna kimu thei hi.

 

Thu-ummite mi siangtho hi-in, mi siangtho ci-in kisapna Lai Siangtho mun tampi ah kimu thei hi (Late 16:3; 34:9; Den. 7:18, 21f, 25, 27; Matt. 27:52; Sawl. 9:13, 32, 41; 26:10; Rom. 1:7; 8:27; 12:13; 15:25f, 31; 16:2, 15; 1 Kor. 1:2; 6:1f; 14:33; 16:1, 15; 2 Kor. 1:1; 8:4; 9:1, 12; 13:13; Efe. 1:1, 15, 18; 2:19; 3:8, 18; 4:12; 5:3; 6:18; Fil. 1:1; 4:22; Kol. 1:2, 4, 12, 26; 1 Thess. 3:13; 2 Thess. 1:10; Filemon 1:5, 7; Heb. 6:10; 13:24; Jude 1:3; Mang. 5:8; 8:3f; 11:18; 13:7, 10; 14:12; 16:6; 17:6; 18:20, 24; 19:8; 20:9 (NAS). A siangtho Pasian a neite mi siangtho hi. A siangtho Pasian hangin siangthona a ngah ihi hi. Mawhnei pipi mi siangtho hong tangsak i biak Pasian a min siangtho i phat tawntung ding hi. Amen!​​ 

 

Khrih lutang in nei ta:​​ Eite pen Khrih’ innkuan pihte ihihna tawh kizui-in Khrih pen i lutang hong suak hi. Ei pen ama pumpi hi a, Khrih pen i lutang hi: Mi khempeuh’ lutang pen Khrih hi (1Kor. 11:3). Tua bek tham loin Khrih pen leitung le vantung na khempeuh ah​​ “lutang”​​ ahi hi (Efe. 1:22). Na khempeuh ah a lian pen, pawlpi lutang leh pawlpi’ nuntakna kipatna, a kithosakkik Pasian Tapa cil ahi hi (Kol. 1:18). Ama hang bekin pawlpi nungta in gamtang ahih bangin thu-umite ahi Khrih’ pumpi zong Khrih hang bekin a kinungta ahi hi. Khrih lutangin i koih ciangin vai khempeuh amah in hong vaihawm in, hong makaih in, hong sepsak hi. Khrih lutang in a neite Khrih in zong amaute ama’ pumpi in nei pah a, Khrih lutangin a nei lote Khrih in zong amaute a pumpi in theihpih lo ding hi. Tu-in Jesuh Khephung ah Jesuh’ hong hehpihna hangin amahmah lutang in i neita hi.​​ 

 

Khrih’ pumpi hihna ngah ta:​​ Eite i piangthak takciangin Pasian in eite sungah ama Kha Siangtho hong guan a, i pumpi pen Kha Siangtho teenna inn hong suak hi (1 Kor. 6:19).​​ Tua bek tham loin eite pen Khrih’ pumpi i hi ngiat pah hi (1 Kor. 6:15). Jesuh in zong thu-ummite pen ama pumpi ahihna a genna ah leenggui le a hiang tawh hong genteh hi: Kei pen leenggui ka hi a, note pen a hiang na hi uh hi (Jn. 15:5). Leenggui a om ciang bekin a hiang a om theih mah bangin lutang a om​​ ciang bekin pumpi a nungta theipan ahi hi. Tuamah bangin mihingte zong piangsaknate’ khempeuh ii lutangpi ahi Khrih tawh a kipawl takciang bekin nungta thei pan ding ahi hi. Tua adingin Khrih kici lutang kisam a, kisapna bangin Khrih a neite pen Khrih’ pumpi ahi uh hi. Khrih’ pumpi ihih manin Khrih’ neihsa i hi ta hi. Hih thu pen a angtang huai mahmah thu khat ahi hi.​​ 

 

Kha Siangtho tuiphumna ngahta:​​ Jesuh Khrih pen honpa le gumpa in i sang a kipanin Pasian in eite sungah ama Kha Siangtho hong piakna pen Kha Siangtho tuiphumna kici hi (Matt. 3:16-17). Kha Siangtho tuiphumna hangin thu-ummite pen Kha Siangtho tawh kidim pah a, tua pen thu-ummi khempeuh a dingin a kisam pen thu khat ahi hi. Pasian Kha Siangtho note sungah a teeng leh, note in ci le sa sungah na om kei uh hi; Pasian Kha Siangtho sungah na om uh hi. Bang hang hiam na ci uh leh, Kha Siangtho a nei lo mite in Khrih mi ahi kei uh hi. Khrih in note sungah a om leh, na pumpi un mawhna hangah a si hangin na kha un dikna hangah a nungta hi. Jesuh a tho kiksak Pasian Kha Siangtho in note sungah a om leh, Khrih Jesuh a tho kiksak pa in, note sungah a teeng pa Kha Siangtho hangin, a si thei na pumpi uh zong hingna a pia ding hi (Rom. 8:9-11*).​​ 

 

 Kha Siangtho tawh i kidimna hangin eite pen Pasian’ biakinn hihna le Kha Siangtho teenna i suak hi: Note pen Pasian’ biakinn na hihna uh leh note sungah Pasian’ Kha Siangtho a teng ahih lamtak na theihsa uh ahi hi (1 Kor. 3:16). Kha Siangtho tuiphumna cih pen Pasian’ mi in ciaptehna hi a, Jesuh Khrih a um khempeuh Pasian in ama tate ihihna Kha Siangtho tawh hong ciamteh hi: Note in zong hotkhiatna a hong ngahsak thei Lungdamna Thu a man za-in Khrih na up uh ciangin, Pasian in a hong ciamsa bangin aama mi na hihna uh a kilatna dingin note tungah Kha Siangtho hong piakna tawh a hong ciamteh hi (Efe. 1:13, sim beh ding; 4:30; Kol. 1:5,6). Thu-ummi khempeuh in Kha Siangtho tuiphumna ngah uh a, amau sungah Kha Siangtho om ahihna tawh kizui-in amau zong Khrih sungah Khrih adingin​​ ‘mi siangtho’​​ vive ahi uh hi.

 

Kha Siangtho ciaptehna ngahta:​​ Pasian in amah a um mite Kha Siangtho tawh ciaptehna nei hi. Pasian’ Tapa mahmah zong Pa Pasian in ciaptehna ngah hi: A sia thei an ngahna dingun hahkat kei un; Mihing Tapa in no hong piak​​ a​​ hin tawntung na ngahna dingun hahkat un. Bang hang hiam na cih uh leh, tua Tapa, Pa Pasian ciaptehna ngah pa ahi hi, a ci hi (Jn. 6:27).* Jesuh pen leitung mite a tankhia dingin Pasian’ sathau nilhna a​​ ngah, ciaptehna a ngah pa hi a, amah a zong le a um khempeuh in zong nuntak tawntungna a ngahna dingin Kha Siangtho tawh ciaptehna ngahpah uh hi: Ni khat ni ciangin Pasian in note hong tatkhiat taktakna ding thu a ciantakin hong lahna leh Pasian’ neihsa na hihna uh hong ciamtehna-in Kha Siangtho hong pia ahih manin, tua Pasian’ Kha Siangtho na dahsak kei un (Efe. 4:30).​​ 

 

Pasian in ama a ummite, Khrih’ sunga mithakte, ama thu tawh a piangthakte pen Kha Siangtho bek tawh ciamteh ahihna Lai Siangtho sungah kician takin kimu thei hi. Pasian in ama mite​​ (upna tate)​​ ciaptehna dingin na dangdang zang peuhmah lo hi: Note in zong hotkhiatna a hong ngahsak thei Lungdamna Thu a man za-in Khrih na up uh ciangin, Pasian in a hong ciamsa bangin ama mi na hihna uh a kilatna dingin note tungah Kha Siangtho hong piakna tawh a hong ciamteh hi (Efe. 1:13). Pasian in eite khempeuh ama Kha Siangtho tawh hong ciamteh khin ahih manin eite pen ama’ tate ihihna kician mahmah khin bek tham loin i nuntak sungin ama thu sungah kilungmuang thei ta hi. Hih zong Jesuh’ khe phungah i belhna hang ahi hi.​​ 

 

Kha Siangtho letsong ngah thei ta:​​ Kha Siangtho letsong cih pen thu-ummite bekin kingah thei a, thu-um lote in ngah thei lo hi. A diakdiak in Kha Siangtho letsong pen Kha Siangtho a neite bekin ngah hi, ci leng dik pen ding hi. Bang hang hiam cih leh Kha Siangtho nei lo, om lo pi-in Kha Siangtho letsong cih bang om thei lo hi. Kha Siangtho letsong ngah cih zong pen Pasian’ hehpihna hang bekmah ahi hi. Bang hang hiam cih leh kuamah in Kha Siangtho letsong ngahna dingin hanciam theih hi lo hi. Mihing hanciamna le hoihna tungtawnin hong kipia letsong hi lo a, Jesuh Khrih upna, muanna le Kha Siangtho ngah tungtawnin Pasian’ hehpihna tawh Pasian’ minthan nadingin hong kipia letsong ahih man ahi hi.

 

Tua bek tham loin mihingte in Kha Siangtho letsong tungah thuneih theihna om lo hi. Tua letsong hong piazaw in, tua deih ke’ng, tua deihzaw ing, cih bangin teeltheihna om lo hi. Pasian in hong zatnopna mun adingin ei tawh a kituak Kha Siangtho letsong hong pia hi bek a, ei tawh thu kikumin i deih hong teelsak ding hi lo hi. Pasian hong piak Kha Siangtho letsong tawh ama deihna le sawlna bangin ama’ na i sep ding​​ ahi zaw hi. Kha Siangtho letsong pen aituam ading hi loin Pasian’ minthan nadingin a hong kipia hi. Ngimna le tupna khat tawh Pasian in a hong piak ahihna phawk huai hi.​​ 

 

Bang bang ahi zongin tu-in Jesuh Khrih sungah mi thak ihihna hangin Jesuh Khrih in ama’ gam tangzai semsemna dingin eite hong zang nuam den a, amah in ei tawh​​ a kituak Kha Siangtho letsongte hong ngahsak ahi hi (Efe. 4:7; 1 Kor. 12:11; 12:7). I hoihna le i hanciamna hang ahi lo, Pasian’ hehpihna hangin i ngah ama Kha Siangtho letsongte hangin lungdam i ko hi. Hih leitungah Pasian’ gam a tangzai semsemna dingin ama hong piak Kha Siangtho letsongte zangsiam ciat ding hi hang.​​ 

 

Leitung zawhna tha ngah ta:​​ Lai Siangtho sungah leitung a cih ciangin leitang gennopna pawlkhat om a, ahi zongin kha thu tawh kisai in kigen simin Khrih’ gam a lehdo mawhna omna, muhtheih le muhtheihloh mawhna tenna mun, leitung hauhna, neihna, ci le sa hauhna le nopsaknate genna in kizang phadiak hi (Efe. 2:1-2; 1 Jn. 2:15-17; Jam. 4:4; Gal. 6:14; 1 Kor. 3:22; 7:31, 33, 34; Lk. 9:25; Mk. 8:36; Matt. 16:26). Pasian gam tawh a kituak lo leitung hihna (I Kor. 1:20; 3:19), leitung a uk Satan (Jn. 12:31; 14:30; 16:11), Pasian deihlo gamtatna (Jn. 7:7), Kha Siangtho muh theih lohna (Jn. 14:17), thukhenna ngah dingte (Jn. 16:8), Sapna le telna ngah lote (Jn. 17:6, 9), Leitung pilna tawh Pasian a dote (1 Kor. 1:21), leitung sunga om dahna-te (2 Kor 7:10), lungsim kawi, lungsim hoihlo a kici mihing pianzia (Fil 2:15), leitung siatna khempeuh (Jame 1:27) genna in zong kizang hi. Satan ukna phual (John 12:31; 1 John 4:4, 5), cih bangin zong kizang hi.

 

 Tua bang leitung phualpi sungpanin eite in Jesuh Khrih i up manin, Kha Siangtho tawh a kisuaksak Khrih’ mi i hi khin a, Khrih sungah Pasian hong piansak ama Tapa i hih ngiat na tawh kizui in, Pasian pen ABBA​​ “PA aw”​​ cih sap theihna tawh Pasian Tapa-te ihi hi. Tua pen Khrih’ hong sepsakna le Pasian’ hong hehpihna hang ahi hi. Tua Khrih in ama sihna le thawhkikna tawh leitung zo khin dikdek ahih manin amah a um-te ahi, eite khempeuh in zong Jesuh’ zawhna le vangliatna sungah i omna hangin a lulu-in leitung a zo-te a kitangkha​​ (possess)​​ ahi hi (1 Jn. 5: 1-5). Leitung zawhna thupha hong pia i biak Pasian in minthanna le pahtawina tang tawntung tahen! AMEN.​​ 

 

Lungmuanna neita:​​ Lungmuanna pen hehpihna hangin a kingah thu ahi hi. Hehpihna ngah lo pi-in lungmuanna ngah cih bang om lo hi. Hehpihna hangin Jesuh Khrih in Pasian le mawhneite kikal ah kilemna hong bawl a, tua kilemna hangin lungmuanna takpi a kingah ahi hi. Hih lungmuanna pen Pasian in thu-ummite sungah hong koihsak a, lungsim tawngah khamuanna hong neitheisak hi. Tua khamuanna in hong lungmuangsak dinga, zong hong lungkimsak tawntung ding hi.​​ 

 

Leitungah tawmvei i nuntak sungin leitung in tawmvei sung lungmuanna le sawtvei kimang het lo hehpihna hong pia thei khamah ding hi. Tua bang hun ciangin​​ kaampai peuh kisa-in kilungmuang thei kha dinga, kitot kiselna a om lohna hangin lungmuan huai peuh kisa kha thei ding hi. Ahi zongin Pasian​​ kiangpan longal hehpihna le lungmuanna maan kingah theilo hi. Thupha khempeuh Pasian kiangpan hong pai ahih mah bangin thupha namkim- hehpihna le kilemna thupha ahi zongin, lungmuanna thupha ahi zongin Pasian kiangpan mah ahong pai ahi hi.​​ 

 

 Tua ahih manin thu-ummite adingin kaam cih bang om lo hi. Tua banah, hehpihna le lungmuanna thuphate pen buaina, gentheih haksatna, patauh lungzinna le upna hanga bawlsiatna tuamtuamte a om lohna hilo-a, tuate kawmkal panin Pa Pasian hong hehpihna sunga lungmuan veve theihna ahi hi. Bang zahta-in a haksat hangin Pasian hong hehpihna i san nak leh lungmuanna kinei veve hi. Ahi zongin Pasian lo tawh a tawntunga kimang ding hehpihna le lungmuanna kingah ngei lo hi. Pasian bek in tua hehpihna le lungmuanna hong pia​​ thei pen[166]​​ ahihna phawk den ding kisam hi.​​ 

 

Pumpi kikhalna neita:​​ Piangthak mi khat ihih nak leh pumpi kikhalna i neih loh a phamawh hita hi. Banghang hiam cih leh pumpi kikhalna in Kha Siangtho gah nam 9 te lakah a nam 9 na hipah a (Gal. 5:22, 23), piangthak ihih nak leh i nuntakna pan i gahkhiat ding ahi hi. I pumpi i kikhal kei-a leh tua Kha Siangtho gah zong a kigah lo bek tham loin piangthak taktak maw cih zong kisittel huai mahmah ding hi. Mi khat in a piangthak khat ahih nak leh a pumpi kikhalna tawh Kha Siangtho gah gahkhia hamtang ding ahi hi. Lai Siangtho in hih bangin hong gen hi:​​ “Lungduaina in thahatna sang hoihzaw a, Lungsim ukzawhna in gamkhat laakna sang hoihzaw hi (Pau. 16:32).”[167]​​ Ni dangin i pumpi i ut bangin i zang hi. I pumpi nangawn manpha i sa het kei hi. Ahi zongin Jesuh umin i pianthak ciangin Pasian in i pumpi ngiat zong manpha sa mahmah, hong itsak mahmah ahihna i theih semsem ciangin ama vangliatna mah tawh pumpi kikhalna i neizo semsem hi.

 

165​​ Lian Muan Kim,​​ Zomi Lai Siangtho Hilhcianna: Philippi (DECBY, 2013), 29.

166​​ Lian Muan Kim,​​ Zomi Lai Siangtho Hilhcianna:​​ Philippi, 30.​​ 

167​​ Lian Muan Kim,​​ Lai Siangtho tawh Kituak Makaih Pilna​​ (Yangon: Faith Baptist Theological Seminary, 2006), 52-53.

 

………..Zop lai ding………

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related