SUAHTAKNA
Agelh ~ Col. Khen Za Moong (Retired)
1947 January 27 ni in Aung San Atlee thukimna letmat thuh hi. Kawlgam in manlang aa suahtakna ngah nang kiukna Upadi (Constitution) at ding Taingpyu Hluttaw (Constituent Assembly) tel ding leh mualgam mite deihna kana a tua tawh kituak vaihawm nang thukimna ahi hi. Tua thukimna tawh kizui-in Bogyoke Aung San leh mualgam mite thukimna Pinlon Sachoke 1947 February 12 ni-in, Shan upa (13), Kachin upa (6), Chin upa (3) in letmat thuh hi. Chin upa thumte pen, Lumbang ukpi Hlur Hmung, Saizang ukpi Thawng Za Khup, Haka ukpi Kio Mang.
Taingpyo Pyipyi Hluttaw (Constituent Assembly) a mat a ki telna ah, Tedim pan Capt. Mang Tung Nung, Falam pan Savut, Haka pan Ngun To, Kanpetlet (Mindat) pan Vaunthu Mawng, Paletwa pan That Hlaing, Haka South (Matupi) aa ding kitel lo hi.
Pinlon Sachoke tawh kizui in Chin Deputy Counsellor (Duhvuanzi) khat kingah aa Vum Ko Hau in ngah hi.
Pinlon Sachoke tawh kizui in, Kawlgam Mualgamteng leh Kawlgam zanggam kigawm in mangkangte tung pan suahtakna laknang kithukim hi. Mualgam mite democracy gamte aa mula-yapaing khwin leh a khwint-a-yete (democracy tawh kizui aa deih bang aa ngaihsut-gel theihna, gen theihna, lai-at theihna, up theihna, biak theihna, kikhop theihna, bawltheihna septheih nate cih nopna hi) ngah na ding zong kithukim hi.
1948 January 4 ni-in Kawlgam-kigawm in suahtakna ngah hi. Pyidaungsu piang hi.
Zogam pan aa Hluttaw amatteng kigawm in Chin Affairs Council suak hi. Amau sungpan kitel sawnin, Vawmthu Mawng in Chin Minister (Zo Vuanzi) Capt Mang Tung Nung in Parlimentary Secretary (Dugvuanzi) ngah uh hi. Zogam zumpi (Ministry of Chin Affairs) Zangkong ah ki hong hi.
Khamtung Zogam aa nautang deihna tawh kitel aa kiukna (democracy) thu-kanna (enquiry) ki bawl hi. 1948 February 20 ni-in Falam ah, Zogam sungpan nautang taangpi kosale tul-nga (5000) val ki khawm hi. Nautang taangpi deihna tawh kitel aa kiukna (democracy) thukim in ki kipsak hi. Tua ni ciaptehna in Zo Minam Ni (Chin National Day) ci-in tuni dongin ki pahtawi hi. Tua ni aa thukimna tawh kizui in 1948 Chin Wittitataing Upadi (Chin Special Division Act) kibawl hi.
Tua upadi tawh ki zui-in democracy kiukna piangin, khang kizawm siahkai siahne ukpi leh hausa kiukna bei hi.
*Siaitung Siahphei bei hi*
Source:
KHAMTUNG GAM SIAHTUNG SIAHPHEI THU LEH PHAWKHUAI CIIM-NA
Agelh ~ Col. Khen Za Moong (Retired)
Laibu Saal / Zomi eLibrary
in hanciam in ki khenkik (type/typing) in hong ki suaksak ahi hi.

