EITE ZONG SIMON PETER MAH BANG HI – IV Agelh~Kap Za Khai (Photoh)

Date:

EITE ZONG SIMON PETER MAH BANG HI - IV

Agelh~Kap Za Khai (Photoh)

 

Pasian loin tuam om nopna:​​ Piancil (3) tungtawnin en leng, Adam le Eve in gulpi genna bangin singgah ne leh​​ ‘mit vak ding a, a pha le a sia thei-in, Pasian tawh kibang​​ ding​​ cih thu upna tawh singgah ne takpi uh hi. Hih in​​ ‘Pasian tawh kibang’​​ ding utna khat hi a, Pasian tawh kibang leh amaute in Pasian kisam nawn loin amau tuamin om thei ding cih lametna hi ding hi. Pasian’ bawlsa mite in Piangsak Pa Pasian tawh kikhen in tuam om nopna in mawhna thu mah hong suak ahi hi​​ (David Gooding & John Lennox, Keys Bible Concepts,UK: Myrtlefield, 31). Hih a tunga teng pen mawhna i cih bang hiam cih thu i telpak dingin tawm a kigen hi bek lai hi. Adam le Eve-te’ mawhna hangin leitungbup zong mawhnei a kisuak pah ahi hi. Adam le Eve tungtawnin leitungah mawhna hong lut ciangin tua mawhna tawh a kipel thei kuamah om lo hi.​​ 

 

Mi khempeuh mawh:​​ Solomon in,​​ ‘mi a khiallo kuamah om lo,’ (1 Kum. 8:46)​​ na ci a, Paul in zong,​​ ‘Mi khempeuh mawh ciat uh,’ (Rom. 3:23), ‘Mi khat hangin leitungah mawhna hong om a, tua mawhna hangin sihna hong piang hi. Mi khempeuh mawh uh ahih manin tu-a bangzia-in mi khempeuh tungah sihna hong tung hi (Rom. 5:12),’​​ na ci uh hi. David suan Jesuh Khrih, Pasian’ Tapa longal, Adam suan ahi mi khempeuh pen mawhnei mi vive ahihna Lai Siangtho sungah kician takin kimu thei hi (Efe. 2:3). Mi khempeuh mawhnei uh hi. Bang hang hiam cih leh mawhna a bawl man ahi hi​​ (Rom. 3:23). Mihing taksa khempeuh mawhna dim: Mawhna in mihing lungsim le kha bek mawhna baangsak bek tham loin cile​​ sa, sisan, khuak ngaihsutna, mit le kam, nak a kici mihing pumpi taksa khempeuh mawh baangsak hi​​ (All parts of man are sinful). I thumuhna, i thu ngaihsutna, thukhensatna, i nasepna cihte a kipanin mawhna in hong uk ahi hi (Rom. 3:10-19). ​​​​ 

 

Kimlepaam in zong hong thuakpih hi:​​ Adam le Eve mawhna a bawlna hangin Pasian in samsiatna amau tungah piapah a, ahi zongin amau bek tham loin kimlepaam​​ (nature)​​ zong kihelkha hi. Paul in kimlepaam in zong hih leitung mawhna le siatnate hangin tau-in, nasa in Khrih hong paikik ding ngak in om uh hi, ci-in na gen hi: Pasian’ bawlsate amau utthu tawh hilo​​ in siatna a thuak dingin Pasian mahmah in a ngaihsutsa ahi hi. Ahi zongin lametna omlai hi. Pasian’ bawlsate, ni khat ni ciangin muattheihna ding thu panin suakta in Pasian’ tate tawh a nuam suahtakna a ngahkhawm ding uh hi. Tuhun ciangdong Pasian’ bawlsa khempeuh nupi nausuak ding bangin na sa​​ in a tauna uh i thei hi​​ (Rom. 8:20-22).​​ Tua bek tham loin Elifaz in Job a taina ah,​​ ‘Pasian in a siangtho​​ vantung mite nangawn muanglo ahih leh, ei mawhnei mite bang hangin hong muang mah ding ahi hiam? Vantung nangawn ama muhna ah siangtho lo hi (The heavens are not clean in his sight (KJV, Job 15:15),’​​ ci hi. Mihingte’ mawhna gau pen kimlepaam in kisai lo pi-in hong thuakpih hi a, tua mihing’ mawhna in leitungbup niinsak, mialsak hi.​​ 

 

Hih bangin mawhna hangin mi khempeuh, leitungbup le kimlepaam tung nangawn ah mawhna gau hong tung a, tua mawhna gau hangin eite in hamsiatna tampi kingah hi.​​ 

Pawlkhat enleng;​​ 

 

Mawhna sal hong suaksak hi:​​ Mawhna in mihingte hong ukcip in amah sungah a kibualden dingin hong bawl den, hong sam den, hong zol den hi. Mawhna in mihingte ama sal hong suaksak hi. Jesuh in a genna khat ah,​​ ‘A mantakin ci lehang mawhna a bawl mi peuhmah mawhna sila ahi uh hi (Jn. 8:34),’​​ na ci a, mawhna sungpan i suahtak zawh mateng in mawhna’ sal ihih denna hong phawksak mahmah hi. Mawhna bawl semsem leng, mawhna​​ sal hoih kisuak semsem hi. Tua bang dingin mawhna in hong deih ahi hi. Paul in zong Rom 6:16 sungah,​​ ‘Mi khatpeuh’ thu a mang dingin ama khutsungah na kipiak uh ciangin a thu na mante uh’ sila na hi uh hi. Mawhna na bawl uh leh sihna a thuak ding na hi uh a, thumangin na om uh leh Pasian tawh pawlkhat a suak ding na hi uh hi,’​​ na ci hi. Eite in thu ii mangna peuhpeuhte ii sal/sila suak ding hong ci ahih manin, mawhna i bawlbawl laiteng mawhna’​​ sila i hi a, Pasian’ thu i man leh Pasian’ sila ihi ding ahi hi.​​ 

 

Mawhna in Pasian lungdam nading hong bawlsak zo lo hi:​​ Pasian in mawhnei mite’ gamtatna, thu geelna, khempeuh mu siset in thei siset ahih manin mawhnei mi khat in mawhnei hihna tawh Pasian lungkimsak thei lo hi. A hoih sepna le geelna khempeuh zong puannin bang hi lel den hi (Isa. 64:6).​​ Rom. 8:8 sungah,​​ ‘Amau pumpi deihna bangin a gamtate in Pasian lungdamsak thei lo uh hi,’​​ na ci hi. Hih in thu-um lo mi khempeuh in amau sepna tawh Pasian lungdam nading sem ngei lo ding hi, cih hong theihsakna ahi hi. Mawhna in Pasian maipha i ngah ding hong khaktansak bek tham loin Pasian lungkim nading in zong hong semzo sak ngei lo hi.​​ 

 

Mawhna in samsiatna hong ngahsak hi:​​ Adam le Eve in amau mawhna hangin Eden huan sungah Pasian’ mawhsakna le samsiatna ngahpah uh hi​​ (Pian. 3).​​ Tua gau pen tuni dongmah in mihingte in kithuak pih lai a, Jesuh Khrih in tua mawhna ama sisan tawh hong siangsak khin hita mah leh Amah a umte bekin sianthona, mawhmaisakna ngah ding​​ a, a um lote in mawhna le samsiatna ngah khin uh ahihna Lai Siangtho sungah siangtakin kimu thei hi​​ (Jn. 3:18). Mawhna in Pasian’ samsiatna hong ngahsak ahihna tawh kizuiin leitungah nuntak haksatna, gal kidona, duhop huaihamna, gilkial daangtaakna, khua-ul sisan luangna, kideidanna, huihpi tuihual gotna, zinliinna, kimuhdahna cihte a om ahi hi.

 

Mawhna in sihna hong ngahsak hi:​​ Mawhna a om ma-in Adam le Eve pen Eden huan sungah Pasian tawh a tawntung om khawm dingin Pasian ngimna ahi hi. Ahi zongin mawhna hangin samsiatna ngah uh a, tua in kha sihna bek tham loin pumpi taksa sihna zong ngahsak behlap hi. Paul in Rom 6:23 sungah,​​ ‘mawhna thaman in sihna hi,’​​ na ci hi. Ezekiel 18:4 sungah zong,​​ ‘A mawh mipa bek si ding hi,’​​ na ci hi. Tua sihna pen kha sihna zong hi a, pumpi sihna zong ahi hi​​ (Efe. 2:1). I kha a sih takciangin ei leh Pasian kikal kizopna kitat pah a, i pumpi zong a si thei hong suak pah hi.​​ 

 

Mawhna in Kha Siangtho dahsak hi:​​ Kha Siangtho cih pen a siangtho Pasian ahih bangin, eite in a siangtho lo mawhna i neih ciangin Kha Siangtho dah hi. Tua bangmah in Khrih sungah mi siangtho ahi thu-ummite in mawhna i bawlbawl ciangin zong Kha Siangtho a dahsaksak ihih manin i nuntakziate i ki-et phat mahmah ding kisam hi. Paul in Efesa 4:30 sungah,​​ ‘Ni khat ni ciangin Pasian in note hong tatkhiat taktakna ding thu a ciantakin honglahna leh Pasian’ neihsa na hihna uh hong ciaptehna-in Kha Siangtho hong pia ahih manin, tua Pasian’ Kha Siangtho na dahsak kei un,’​​ ci hi. Thu-ummite sunga teeng Kha Siangtho pen a lungkham thei, a dah thei, cih bangin mi’hinna mah a nei Kha Siangtho ahi hi (Matt. 23:37; Mk. 3:5, Lk. 19:41; Jn. 11:35). Thu-ummite in Kha Siangtho ompihna thudon loin ama aw le a makaihna a thusim loh uh ciangin Kha Siangtho lungkhamsakin dahsak uh hi​​ (Rom. 8:5-17; Gal. 5:16-25; 6:7-9).​​ Kha Siangtho dahsakna pen Kha Siangtho nialna suak a (Sawl. 7:51), tua banah Kha Siangtho’ meikuang kihemkhia in (1 Thessa. 5:19), a tawpna ah Kha Siangtho hanga hehpihna thuphate gensiatna le kosiatna piangsak hi​​ (Heb. 10:29).​​ Tua tawh a kizomin a kimaisak zo lo Kha Siangtho langpanna le gensiatna piangta hi​​ (Matt. 12:31).[4]​​ Tua bangin mawhna in Kha Siangtho langpang thei-in dahsak thei hi.​​ 

 

Mawhna in Pasian tawh kizop nading hong khaktan hi:​​ Adam le Eve in mawhna a bawl khit uh ciangin Pasian in amaute Eden huan sungpan le ama mai panin hawlkhia hi. Hih thu in mawhna le Pasian kipawl thei lo ahihna leh, mawhna in mihing le Pasian kikal a kizopna kitatsak ahihna hong lak hi. Johan 1:5 sungah, ‘Tua khuavak pen khuamial lakah taang a, khuamial in tua khuavak a zo kei hi,’​​ na ci hi. Pasian​​ (khuavak)​​ le mawhna​​ (khuamial)​​ kizom thei lo ahihna hong lak bangin mawhna cih limlim in Pasian​​ tawh kipawl thei lo hi. Tua ahih manin mawhneite pen Pasian tawh kizopna a nei lote hong suak hi. Bang hang hiam cih leh mawhna in Pasian le mihing kizopna hong khaktan ahih man hi.​​ [4]​​ Hilhcianna Kithuah Lai Siangtho: Tedim Version, Life Publishers International, 2007, p- 1927.

 

Mawhna in thungetnate hong khaktan hi:​​ Late gelhpa in, “Ka lung sungah mawhna kem leng, Topa in keima thu hong ngailo ding hi (66:18),”​​ na ci hi. Isaiah 59:2 sungah zong,​​ “Note’ mawhnate in note leh na Pasian uh kikhenna hong piangsak a, amah in note’ aw hong zak theihlohna dingin na khialhnate un ama maitang liah hi,”​​ ci hi. I lungsim sungah mawhna dim pi-in thungetna in cikmah​​ hun in Pasian’ dawnkikna kingah lo ding hi. Tua hong khaktan thei mawhna i hepkhiat ding thupi hi.​​ 

 

Mawhna in gimna hong pia hi:​​ Late 38 sungah David in ama mawhna kisik lohna hangin gimna, thanemna le haksatna a thuaknate na pulakkhia hi. Mi khat in​​ amawhna kithei in a kisik mateng Kha Siangtho in ama sungah na​​ sem thei lo hi. Tua hangin David in,​​ “Ka thumanlohna ka pulak a, ka mawhna hangin ka dah hi (vs. 18),”​​ na ci hi.​​ 

 

Mawhna in thuhilhna hong ngahsak hi:​​ Mawhna hangin a picing lo, a siangtho lo, a thuman lo mi kisuakkhin hi a, ahi zongin Pasian in a mah a um mite khempeuh a picin nading, a siantho semsem nading le a thuman semsem nadingin Pasian ngiat in thuhilhna nei theizel hi​​ (Heb. 12:9-11). Ananias le Saphria zong a mawhna hangin danpiakna tawh sihna ngah hi. Korinth khua mi Khristian pawlkhatte zong Topa’ nitak-an nekna a zahtak bawl loh manun sihna le natna thuak uh hi​​ (1Kor. 11:30-31). Hih dan a thuaknate in Pasian tawh kisai in mawhnei mite in a thupi sim ding, thudon bawl ding deihna tawh Pasian ii thuhilhna ahi hi.​​ 

 

Mawhna in Pasian’​​ na i sep ding hong khak hi: 1 Timothy 2:21 sungah,​​ “Mi khatpeuh a hoihlo na khempeuh panin kikemin a siangtho takin a om nak leh na hoih nam khempeuh a sem dingin a Topa tungah ki-ap in, a Topa tungah a manpha suak ahih manin a thupi diakte ah amah kizang ding hi,”​​ na ci hi. A hoihlo nate ah kikem loin siangtho takin i om kei leh Pasian in hong zang lo ding cihna hi a, mawhna pen siantho lohna ahih manin mawhna​​ neih den leh tua mawhna in Pasian’​​ na hong semsak thei lo ding hi. A siangtho Pasian in a siangtho lo mawhneite ama nasem dingin zang lo ding hi. ​​ 

 

Mawhna in midangte’ tukna piangsak hi:​​ Khristian khat in mawhna a bawl​​ den leh ama hangin upna a picing nailo Khristian-te pukna le tukna piangsak thei hi. A limlim in mawhna in mihingte siatna bawl dingin kaihna tha nei mahmah ahih manin Khrsitian-te zong mawhna sungah a kibual dingin nisim mah in hong zol den a, Khristian-te in ei le ei Khrih hong piak vangliatna tawh i do kei leh ei hangin ei bek tham loin thu-um dangte zong tukna le pukna i piangsak kha thei ding hi (Rom. 14).​​ 

 

Mawhna in i ngah ding tawntung letsongte​​ ih​​ suplawh hi:​​ Thu-ummite adingin a lamdang mahmah, kam tawh a kigen zolo tawntung letsong-te vantungah hong kikoihsak khin hi. Tua letsongte pen Pasian tungah a citak-te a kipia ding letsong ahi hi. Johan in hong genna ah,​​ “Tua ahih ciangin na sepsa uh thuman taankha loin, a kimtakin na ngah theihna dingun limtakin kidawm un (2 Jn. 8),”​​ hong ci hi. Mawhna in vantung a i ngah ding letsongte hong taansak thei ahihna phawk ding kisam hi.​​ 

 

Khristiante in mawhna pen i gal bangin muh ding kisam in, amah i muhdah ding zong kisam hi​​ (Late 119:128).​​ Mawhna nialna kam gen ding, mawhna pholak ding kisam hi​​ (Efe. 5:11). Mawhna kiangpan taikhiat ding kisam hi​​ (1Tim. 6:11; 1 Kor. 10:13). Bang hang hiam cih leh mawhna in eite thuhoih khat mahmah zong hong pia thei loin siatna, gawtna le sihna bek hong pia hi. Tua bek tham loin hong bawlpa Pasian tawh gal hong suaksak a, Pasian tawh hong kikhensak hi. Kha a si le a niin mihing hong suaksak hi.​​ 

 

Nang kong deihloh manin kong hawlkhiat uh hi kei. Ko leh ko ka kisuangman uh hi zaw hi. Ka hihna uh leh ka pianzia khempeuh uh nong theihsa hi. Nong itna leh hehpihna tawh kote kilawm ka hi uh hiam? Ko leh ko zong kithei zo nawn kei ung Topa aw…Mawhna dim ka nuntakna uh hong teelsiam in…Na mai-ah kote in maipha ngah kik thei ding ka hi uh hiam?

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related