MAKAITE PUK THEIHNA
Agelh ~ T. Sawm Lian
Makaite puk theihna tampi om a, makai hoih khat hihna dingin hih anuai a te panin kidop huai hi:
Kisaktheihna (pride)
Sep le bawlna-ah lawhcinna hang leh makai kum tam sepna hangin kisaktheihna piang thei hi. Makai in kisaktheihna leh kiphatsakna a neih leh, tua in pukna piangsak hi (Pau. 16:18).
Makai tampi pen a hoih lo zong hi pah lo napi, midang omloh man khawnga makai sauveipi a sem om hi. Amau makai sepna sung panin mi hoih, mi kiva, a za laih thei ding hong om ciangin a seppih thei lo om hi. ‘Makai masa ka hih manin kei makaihna nuaiah om ding uh hi’ ci bang keekin, makai hihna midang tungah suan ngam lo, suan nuam lo uh hi. Kiteelna panin tua bang mi hoih dangte in hihna a ngah uh ciangin tua a sepnasa hanga kisaktheihna hangin thanem lawh zawsop hi.
Minthanna (popularity)
Minthanna pen a hoih mahmah ahih laitakin tua-in kisaktheihna leh hi kisakna piangsak thei a, a hoih lo lamin ih ngaihsutna ah na sem thei hi. William Penn in, “Avoid popularity; it has many snares and no real benefits” ci hi. Meetna pi om lo, thaang (trap/snare) lauhuai mahmah hi thei hi.
Lawhsapna (failure)
Mikang te’n, “Lawhsapna pen lawhcinna khuam muanhuai ahi hi (Failure is the pillar of success)” ci uh hi. Makai te'n makaihna-ah lawhsapna tuak teitei uh a, makai hoih lote pukin, lungkia thei uh hi. Joshua in Ai khua a zawhloh hangin a makai hihna panin kitawp lo hi.
Mahatma Gandhi, Nelson Mandela, Abraham Lincoln, Henry Fort-te pen a lawhcin sawmna uh ah lawhcing pah lo uh a, bangzah vei hiam a lawhsap zawh uh ciang a sep tantanna uh hangin lawhcingin, makai hoih suak pan uh hi.
Huaihamna (greed)
Amau phattuam nading bek a ngaihsun, a huaiham makai pen makai hoih hi ngei lo hi. Lai Siangtho in huaihamna pen, ‘milim biakna zahin sia’ (Efesa 5:5); ‘Enna leh huaihamna a om nak leh buaina leh siatna nam khempeuh tawh kizom pahpah hi’ (James 3:16) ci hi. A huaiham makai pen a puk, a kisia makai ahi hi. I gensa Ahab nuntakna panin huaiham hoihloh zia kitel mahmah hi.
Hazatna (jealousy)
Makai pawlkhat amah sanga mi a siamzawk, pilzawk leh neihzawk ding a lau om thei hi. Hazatna pen - guh a muatsak natna hi a (Pau. 14:30b), hehna leh sin-sona siahuai a, tua sangin zong siahuaizaw lai hi (Pau. 27 :4). Mihing hong buaisak lianpi pen ei neihsa hi loin, midang neihsa deihgawhna hang khawng hi leltak hi. Tua manin hazatna panin kidophuai mahmah hi.
Lungkiatna (discouragement)
Makai hoihte a lungkia pahpah lote ahi hi. Haksatna leh galte tamna lakah Joshua a lungkiat loh ding Topa’n gen hi (Joshua 1:9). Ai khua a zawhloh na panin lungkia lo a paikik dingin Topa’n hilh hi (Joshua 8:1). Cidamlohna, gensiatna, lawhsapna, mipite thadahna, sum haksatna etc. hangin lungkiat theih hi.
Gensiatna (criticism)
Leitungah mihingte a paubang lo (perfect) om lo hi. Mi khat in na a sepna gensiat nading a zong teitei pawl om hi. Gensiatna pen nam nihin kikhen a, kibawlphat nadinga gensiatna (constructive criticism) leh siat semsem nadinga gensiatna (destructive criticism) kici hi. Mi pawlkhat tua bang gensiatna hangin puk thei hi.
Source:
Nuntak Manphazaw Tawh Lawhcinna (Laibu)
Laibu saal / Zomi eLibrary

