NANGMAH PAN KIPAN HEN
Agelh ~ T. Sawm Lian
Midang thalawpsak dan siam taka na sinkhiat hangin nangmah na lawp kei leh a lawhsamsa na hi hi. Amah leh amah a kimuanglah mi pen kuama’n zui ngeilo hi. “Amah in a nungta Pasian galkapte ninsak ahih manin..” a cipa David in a maingat Goliath pen amah sanga galhang, lianzaw, agalvan neih hoihzaw leh zang siamzaw hi cih thei hi. A langlam pan gen leng, David lungsim ah lawpna in nasem a, Pasian tung panin David in thalawpna ngah a, tua lawpna in Goliath zosak bek hi loin, midang tampi lawpsak a, galzawhna bek hi loin, tua lawpna mah in tuucing tangvalpa pen Israel te’ kumpi ah koih to hi, kici thei ding hi. Tua ahih manin nangma tungah lawpna a tun dingin hihte kisam hi:
Lawhcin manphatna kihilh kikkik in
Nek le dawn kidek theihlohna hanga thauna tawh kipelh a utte nuntakna a lawpna a tungsak pen hih thu ahi hi. Nek le dawn a kidekna uh hangin a pumpi ci le sa uh hong etlawm ding ahihna leh, tua in a nuntakzia uh nakpi takin kilamdangsak ding ahihna ngaihsun uh a, tua in lawpsakin a haksa mahmah ding khat pen baih takin zosak thei hi. Tua bang mahin, lawhsapna a hoihloh dan ngaihsutna-in nuntak bawlhoih thei hi. A lampi a haksat hangin a tawpna ah thaman ngah ding ngaihsutna in Khristiante’ nuntakna ah zong kumpi lukhu lametna hanga thuakna te phamawh-saklohna hong neisak hi.
Hoih na sak leh sem pah lel in
Hoih hi, cih i theih, a thaman ding zong i muh khit, a sep dingdan zong i theih khit om hi. Ahih hangin, “Zing ciang..” cih kammal tomcik hangin mi tampi in i damsunga i tun ding ciang kitung lo hi. Tuhun a sep pah ding a kisapna in lungsim luahden hen la, sep ding omte sem pah ziauin hi le’ng lawhcinna tawh kizui in meetna hong tun hi. Hih pen sumbawlte khempeuh in thei ding a, siamsinte nuntakna ah zong maan mahmah ding hi. Tuhun sangsia te nuntakna ah thalawpna a om kei leh, a laisimbu uh leh a vanzat te uh hoihin, a khasum uh zong a tam mahmah hangin kumbei result hoih ngei tuan lo ding hi. Kum kipat a lawpna in kumbei cianga gah deihhuai hong pia thei hi.
Hun geelna kician nei in
‘Tuhun ah..’ cih ziau pen sep ding leh a masa le nunung ding i geelkholh kei leh thupi lua lo thei hi. “Sumbawlna bul pan dingin tua hun/mun panin bulpan ning” na cih hangin, bang sem masa ding? Inn sap ding zong masa ding maw, agent zong masa ding? Bank ah sum la ding maw?... kician lo hi. Sepzia ding a kizom hoih tak na neih ding kisam hi. Geelna hoih nei lo a lawp gawp pongmawk pen mi bang lo nuntakzia hizaw hi. Nang le nang na kidop siam kei leh na lawpna pen bangmah phattuamna omlo ding a, makai na hi ngei kei ding hi. A lawhcing thalawpna in paizia hoih tak nei a, hun geelna kician zong nei-in, zui pah hi.
Na thalawp hun ngak kei in
Kithalawpsak manphatna thu i gen ciangin, ‘Ka thalawp hun ciang sem ning’ na cih leh, na damsung in lawp kei lecin a lawhsam na hi ziau hi! Kimawl dinga field sungah na lut photlohin lawpna om thei pah lo hi. Lai sim khawng zong tua bang mah ahi hi. Ih sim kawm a kilawp tawmtawm hi. Hih bang thang-ah mi tampi ki-awk a, zu sai khawngpeuh ah thalawp hun ngaka damsung hun kizangbei thei hi!
Na thalawp sawm hun
Haksatna khempeuh vensak dan na theih ciang bekin lawp sawm kei in. “Hoih hi’, cih ka thei hi. Ahih hangin haksatna pawlkhat vensak ding dan theilo ka hih manin bul pan lo hing” cih pen mi tate leitung nuntakzia leh muhdan hizen leh, meitha (electric), computer, hih lai na sim theih nading a laidalte zong leitung in mu ngei kei ding hi. Bul pan uh a, mukhia tawmzel uh a, tua in midang lawpsakin, i teenna leitung pen a nuamzaw leh manphazaw suaksak uh hi. Mi tampi in a geelkholhna goal uh tung zo loin leitung nusia uh a, ahih hangin leitung in tuate sepna agah kilo zel lai hi. Haksatna vensak ding dan na theihlohna pen hong thanemsak hi loin, hong thalawpsak danin ngaihsun lecin, na mai a om na khatpeuh a haksat naak leh na lawpna lian semsem ding hi.
Mawtaw tawh gentehna pen maan mahmah hi. Mawtaw pen i paikhiat ding lian ciangin gimpen a, a engine in zong na limsep penin, thatang zong limzat pen hi. Ahih hangin a kipeina khatpeuhpeuh a kipei zawh ciangin a kipeina tha in a maban thahatna/thatang kibawltawm a, tha tampi zang nawn loin kipei thei a, a tawpna-ah hat takin kipei in, a tai hatna tawh kituakin thatang tamzat nawn tuan lo hi.
Thalawpna zong tua bang hi. Maban a sep ding om peuhpeuh pen a cilin lawphuai lo in tawlhuai khin phial hi. Bul i pat zawh ciangin amahin kipei tawm a, nasep mazan dan kithei semsem in, a cil lama i ngaploh leh haksa dinga i ngaihsut khat pen a sepzia ding kitheih beh zel hi. Mawtaw pei khatvei a kipeina in nihvei a kipei nading a baihsak mah bangin, khatvei maban sep suakna in a ban a sep ding baihsak tuam hi.
Source:
Nuntak Manphazaw Tawh Lawhcinna (Laibu)
Laibu saal / Zomi eLibrary

