THALAWPNA
Agelh ~ T. Sawm Lian
Hih sungah i gennop pen mi om mawkmawk khat thalawpsak ding dan tawh kisai hi lo hi. Mi pawlkhat in geelkholhna hoih tak nei thei uh a, sep theih ahi cih zong thei in, a sep ding dan zong thei khin uh hi. Ahih hangin thalawp lo thei uh hi. Lawp lo pipi a nasep pen cimtak huai in, nasep dan nuam lo hi. Thalawpna in nasep nuamsakin, mainawtsak a, lawhcinna tunin, a semte leh a ngahte adingin tawldam huai diak hi. Sunglam pana ngaihsutna om pen akidawk khiasak thei dingin hong sawl, tua sem thei dinga hatna leh kuhkalna hong pia thei pen hih muna i gen ding ‘thalawpna’ ahi hi.
Bang hangin thalawpna pen tuhun ah kisam mahmah hiam? Tulai nuntak pen petrol(namgimtui) kithun lo mawtaw tawh kibang ta hi. I sawn (push) zawh sung teng i paisak thei a, i sawn nawnloh ciangin pai nawnlo pah hi. A nungtasak thatang namgimtui (petrol) lo tawh mawtaw thak leh ahoih penpente in zong manphatna nei lo hi. Tua manin mi pawlkhatte in thalawpna (motivation) pen mailam zuat theih nadinga mihing thahatna a piangsak leh a kisampente lakah hel uh hi.
Upna pen mawtaw a paisak set bang hi a, set a nungtasak petrol(namgimtui) pen thalawpna ahi hi. Mawtaw gear khat a tawl hun ciangin a dang khat tawh i laih a, tua in i tupna mun hong tunpih hi. Tua bang mahin tua thalawpna in hong mazangsak a, gear pen tua thalawpna hong piang bang ahi hi.
Tuma lamin i kim le pama nisima i muh - tui, meivak, vantung, leh leitunga na omte pen mihing thalawpsak nadingin kicing mahmah lel hi. Mihingte kikhangto zelin tuhun ciangin mihingte a thalawpsak dingin mihing mahin na lamdang tampi kibawltawmin, thucin-thutangbu (news- paper) in i lawp leh lawplohna nakpi’n sai in, tua sanga nasiazawin TV in i nuntakna kikhelsakin, i thupi ngaihsut nate nadongin hong kikhelsak khin hi. Lawp dingin eimah kingaihsun tawm loin, mihing bawltawm nate tungah i zong uh a, na thak, thupi ngaihsut mahmah ding a kilawm zong media te’n a thupi ngaihsut kei uh leh ki thupi ngaihsut tuan lo hi.
I thusun pen hoihin a sep theih cih i theih hangin a sem dingin i thusun sangin TV program ah a nasem ding mipite a lunglut zawk mawk uh leh thupi taktak thei lo hi. World Cup final et ding a om laitaka mundang khata mipi kaihkhop i sawm leh mipi tam hong pai het lo ding hi. TV in a lawp nading uh bawl ahih manin lakkhiatsak theih lo cihna hi. Bang hiam ci-a tua tawh a ki zakimpih ding bawl thei i hih kei leh a hun laih hiam, lampi dang bang hiam zanga lawpsak nading zon kisam hi. La siam, thugen siam, ciamnuih siam leh mit ala theite pen vanzat poimawh mahmah hi a, a tamzaw ah media mah kithalawpsak nadingin i zatsiam kisam hi. Hih pen thucin-thutang (newspaper) leh TV a advertisement(kyawnyar) bawlte in a manphatna theician mahmah uh hi.
Tua hi a, hih i thusin in hong tunpih a sawmna pen - nuntakna ‘car’(mawtaw) sung a ‘petrol’(namgimtui) thun dan ahi hi. Lungsim lam a sin mi 70 kiangah dotna kibang dong uh a, “Maban a omte zo thei dinga midangte nasemsak thei dingin supervisor te theih ding thupipen bang hiam?” cih dotna pen mi 65 in, “Thalawpna” ci in dawng uh hi. Makai hi dingin hih pen theih bek hi loin talent banga kep kul hi. Bangci bangin mi thalawpsak thei ding?
Source:
Nuntak Manphazaw Tawh Lawhcinna (Laibu)
Laibu saal / Zomi eLibrary

