THU KIKUPNA PANA KIZOPNA
Agelh ~ T. Sawm Lian
America gama management lama misiam Kenneth Blanchard in leitung a sumbawlna lianpipite tunga thunei company makai liante in revival speaker te bangin mipi tampipi maingat ngeilo uh a, mite a maingat uh ciangin zong kipawlna sunga mi tam lo tawh kimuh nadingin hun tam zatzaw uh ahihna thu gen hi.
Tua banah, khatvei thu-a mi tampi muh pen mi lamdang diakte nasep hi a, mi ngeinate tua bang dinmun ah kiding ngei lo hi. Tua sanga kisamzaw pen, mi tawmcik tawh kikholh dan siamna ahi hi.
Tua bang hun ah theih ding akisam tampi om hi. Mi khat in ding kawma thu tampi genna mun ahi lo, midangte in hong dawnkik theihna munah hun kilimzat zaw hi.
I gam ah company leh board meeting lam tam lua lo a, a tamzaw pen pawlpi leh kipawlna committee khawng hi ding hi. Tua manin, tua hun le munah omdan i sin kisam a, mi tuamtuam i maia om dingte zong i theihcian kisam hi.
Kam tam lua
Mi pawlkhat in cimtak huai liangin pau nuamsa uh hi. Thu khatpeuh kigen leh a theipen bangin gen pahpah uh a, midangte gen nading hun piak sawm ngei lo uh hi. Tua bang mite in thu kigen khatpeuhah ama ngaihsutzia tawmcik beek a kihel kei leh thupicing lo bangin ngaihsun nuam mahmah lai uh hi. Hih bang mite pen siam tak leh a lungsim uh nasak hetlo a, a thugen uh khawlsak ding kisam hi. Amau ut bangbanga omsak gawp ding hi lo hi. Mi lungsim hat mahmah hi thei uh a, zang siam le’ng manphatna bang hiam khat nei hamtang uh hi. Ahih hangin tua bang mite pen, makai hoih leh hat a kisampente hi leuleu uh hi.
Thugen siam pen kamsiam bekah teh ngei kei in. A aw luanzia, a pau manlang dan, leh mi a zawh theih dante pen thugen siam teh nading hi lo hi. A thugen point a maan hiam? A gensa a genkik hiam? A manphatna bang? cihte ngaihsut ding hizaw hi.
Thugen lo lua
Kam tam tawh a kilehbulh lian mi om hi. Bangmah in a lawpsak zo lo leh, thupi ngaihsut a nei vet lo tawh kibang uh hi. Hih bang mite pen pualama a kidawk bang hi khin tuan lo uh hi. A ngaihsutzia uh a kigen khiatsak hun ciangin, “Hi mah hi” hong cih uh leh saan ziau hoih hi. Mi te’n bangmah a genloh uh ciangin a hang om teitei hi. Zahkaai, cimtak, kihel pha ban taktak lo hi a kitheihna, kihel taak taktak lo a kingaihsutna hang zong hi thei hi. Thu pawlkhat gen cianga lawp mahmah, thudangah a pau nuam mahmah lo a om leh tua pen a nuntakzia uh hi lo a, a subject tawh kituak a gi lo lua hi kha thei cih theih ding hi.
A siatna lam bekbek a ngaihsun
Thu khatpeuh gen leng, a hoihna sangin a hoihlohna hiam, a maanlohna lam bekbek gen nuam asa mi om hi. Hih bang mi tawh na kituakkhak hun ciangin lungduai takin a gensiat thu uh sangin ahoihzaw thusun ding aneih leh gen dingin cial in. Hih bang mite pen lungsim sungah a simthama buaina a neite hi nuam mahmah uh hi.
Thu kigen khempeuh a thukim pah
Thu khatpeuh a kigen ciang, a hoihna leh hoihlohna zong ngaihsun lo-a a thukimpih pahpah om hi. Hih bang mite pen thu a ngaihsun taktak lo, lungsim a zang taktak lo mi hi nuam mahmah uh hi. Kha mi kicite laka tam nuam a, a ‘thu’ sangin a ‘awluanzia leh kammal’ khawng peuhah lungkim uh hi. Hih bang mite in makai hoih kisam uh a, vote neih tam lamah kibang i hih manin thugensiamna zanga mi khemsiamte lak panin kep kisam mahmah hi.
Gennop nei napi a genkhia thei lo
Committee leh na sepkhopna-ah bang hiam genkhop ciangin gennop tampi nei napi, a genkhia siamlo, a genkhia thei lo om hi. A ngaihsutna sung ua point pen maan nuam mahmah zawsop! Ahih hangin genkhia siam lo thei uh hi. Hih mite panpih le hang ki meet mahmah thei hi. Ahih hangin maizumsak leh minsiatsak ding hi lo a, ‘Na gensawm hi a ka theihpen..’ cihte zatloh ding ahi hi. ‘Na gen pen maan mahmah hi’ cih hiam, ‘Na genna pana hong kilang pen...’ cih hiam zang a gensuak ding ahi hi. Siamtakin a thugen sawm gensakin, a thaman ama tungah piak siam pen pilvai mahmah hi.
Thugen a buaisakte
Thugenkhopna ah om kimlai, a kianga tute tawh thutuam genna pen committee-na munah hoih lo hi. Tua bang mite pen amau ngaihsutna genkhia nuam lo, tutpihte kiangah phunphuna lungkim lel leh, meeting zawh cianga meeting thusim pulak a, ‘Ka ngaihsutdan hi lo mah hi...’ a ci kikkikte hi nuam mahmah uh hi. Hih bang mite pen a min uh tawh sap a, a ngaihsutdan uh hoih taka genkhia pah dinga ngetziau pen hoih hi, kici hi.
Mah le mah kikalh
Thukupkhopna-ah amau ngaihsutdan siam tak leh kician taka gensiam leh, genkhop ding thupi paisan-a thu tuampi a gen gawp om thei hi. Thukhensatna bawlpih sawm ciangin zong bawlpih theihloh, thugen limlim nuam a sa a om zel pen awlmawhhuai hi. Thukhensatsa gensiat kik khawng nuamsa thei uh hi. Thu a tam gen luat ma un thulu gen dingin lamlak siam kisam hi. Mi lungsim hat lo leh a kingaisia (inferiority complex) ahih kei uh leh zong, a thupi sangin a thusungte a thupingaihsut zaw hi nuam mahmah uh hi.
Source:
Nuntak Manphazaw Tawh Lawhcinna (Laibu)
Laibu saal / Zomi eLibrary

